18 Kasım 2026 ÇarşambaGündemde ne var?/
Yeniçağ
Haber akışına dön

Bir Milletin Yükünü Kaldıran Adam: Naim Süleymanoğlu

Bir Milletin Yükünü Kaldıran Adam: Naim Süleymanoğlu

YENİÇAĞ PORTE- 20 Eylül 1988. Güney Kore’nin başkenti Seul.

Halter platformunda 59 kilo 700 gram ağırlığında, 1 metre 47 santimetre boyunda bir adam duruyordu. Önündeki halter ise 190 kiloydu. Kendi ağırlığının üç katından fazlası…

Eğildi, demiri kavradı, omuzlarına aldı ve başının üzerine kaldırdı.

O gün dünya, insan bedeninin sınırlarını yeniden düşünmek zorunda kaldı. Türkiye ise olimpiyat tarihinde güreş dışında ilk kez altın madalya kazanmanın sevincini yaşıyordu.

Ama Naim Süleymanoğlu’nun kaldırdığı, 190 kilodan çok daha fazlasıydı. O halterin üzerinde adı değiştirilen, dili yasaklanan, kimliği yok sayılan yüz binlerce Bulgaristan Türkünün hikayesi vardı.

Aradan yıllar geçti. Rekorlar, şampiyonlar, madalyalar değişti. Fakat Naim’in hikayesi eskimedi.

Mestanlı’nın küçük çocuğu

23 Ocak 1967’de Bulgaristan’ın güneyindeki Kırcaali yöresinde dünyaya geldi. Çocukluğu Mestanlı’da geçti. Mütevazı bir Türk ailesinin oğluydu. Babası madenciydi. Naim’in hayatını değiştirecek olan ise henüz çocuk yaşta tanıştığı demir ağırlıklardı.

Halterle tanıştığında ilkokul çağındaydı. Yaşıtları oyun oynarken o, antrenman salonlarında ağırlık kaldırıyordu. Henüz 15 yaşındayken Brezilya’da düzenlenen Dünya Gençler Şampiyonası’nda altın madalyalar kazandı. 16 yaşında dünya rekoru kırarak halter tarihinin en genç rekortmeni oldu.

Bulgaristan adına yarışıyor, dünyanın dört bir yanında madalyalar kazanıyordu. 1984 Los Angeles Olimpiyatları’na büyük favorilerden biri olarak gidebilirdi. Ancak Bulgaristan’ın Sovyetler Birliği öncülüğündeki olimpiyat boykotuna katılması nedeniyle bu fırsatı bulamadı.

Üstelik çok geçmeden hayatında madalyalardan, rekorlardan ve şampiyonluklardan daha önemli bir mesele ortaya çıkacaktı: Kendi adı.

Naim’i Naum yapmak istediler

1980’lerin ortasında Bulgaristan’da Todor Jivkov yönetimi, ülkedeki Türk azınlığa yönelik sistematik bir asimilasyon politikası başlattı. Türkçe isimler zorla değiştiriliyor, Türkçe konuşmaya ve dini geleneklere yönelik yasaklar uygulanıyordu.

Dünya şampiyonu olmak bile Naim’i bu baskılardan koruyamadı.

Adı zorla Naum Şalamanov olarak değiştirildi.

Bulgaristan’a madalyalar kazandıran genç sporcu, artık kendisini yok sayan bir rejimin bayrağı altında yarışmak istemiyordu.

Yıllar sonra o günleri anlatırken kararının nedenini şu sözlerle açıklayacaktı:

“Türkleri yok sayanlar için ter dökmek istemiyordum.”

Naim’in önünde iki seçenek vardı. Ya dünyanın en başarılı haltercilerinden biri olarak kendisine dayatılan kimlikle yaşamayı sürdürecek ya da her şeyini riske atacaktı.

İkincisini seçti.

Melbourne’de bir firar

1986 yılının aralık ayında, henüz 19 yaşındayken Avustralya’nın Melbourne kentindeki Dünya Halter Kupası’na katıldı.

Yarışmada yine başarılı oldu. Ancak bu kez asıl mücadelesi halter platformunda değildi.

Avustralya’daki Türklerin yardımıyla Bulgar kafilesinden ayrılarak Türkiye’ye sığınmak için harekete geçti. Avustralya’dan Londra’ya ulaştırıldı. Dönemin Başbakanı Turgut Özal’ın gönderdiği özel uçakla Türkiye’ye getirildi.

Ankara’da onu coşkulu bir kalabalık karşıladı.

Naim artık kendi adıyla, kendi kimliğiyle yaşayabilecekti. Fakat Türkiye adına olimpiyatlara katılabilmesinin önünde bir engel daha vardı.

Bulgaristan’ın izni gerekiyordu.

Türk hükümeti, Süleymanoğlu’nun 1988 Seul Olimpiyatları’na Türkiye adına katılabilmesi için Bulgaristan’a 1 milyon dolar ödedi.

İki yıl sonra Naim, Seul’de bu kararın Türk spor tarihi açısından ne anlama geldiğini bütün dünyaya gösterecekti.

Seul’de tarih yeniden yazıldı

1988 Seul Olimpiyatları’nda 60 kilo kategorisinde yarışan Süleymanoğlu, koparmada 152,5, silkmede 190 kiloya ulaştı. Toplamda 342,5 kilo kaldırdı.

En yakın rakibi Bulgar halterci Stefan Topurov’a toplamda 30 kilo fark attı.

Olimpiyat şampiyonu olmuştu. Türkiye’nin olimpiyatlarda güreş dışında kazandığı ilk altın madalyayı boynuna takmıştı.

İki yıl önce Bulgaristan’dan kaçmak zorunda kalan genç adam, şimdi dünyanın gözleri önünde Türk bayrağıyla şampiyonluk kürsüsündeydi.

Artık o, yalnızca Naim değildi. Dünya onu “Pocket Hercules”, Türkiye ise “Cep Herkülü” olarak tanıyordu.

TIME'ın kapağındaki Türk

Onun hikayesi artık uluslararası basının da gündemindeydi. Bulgaristan Türklerinin yaşadıkları, olimpiyat şampiyonunun kazandığı görünürlükle dünya kamuoyuna taşınıyordu. Bir halterci, ülkesinde sesi duyulmayan insanların sesi olmuştu.

Atlanta’da 2,5 kiloluk zafer

1992 Barselona Olimpiyatları’nda ikinci kez altın madalya kazandı. Ancak kariyerinin belki de en heyecanlı karşılaşması dört yıl sonra, Atlanta’da yaşanacaktı.

22 Temmuz 1996’da karşısında Yunan halterci Valerios Leonidis vardı. İki sporcu, halter tarihinin unutulmaz rekabetlerinden birine imza attı.

Leonidis silkmede 187,5 kiloyu kaldırarak öne geçti. Naim aynı ağırlığı kaldırıp toplamda yeniden liderliği ele geçirdi. Yunan sporcu son hakkında 190 kiloyu denedi ancak başarılı olamadı.

Naim, toplamda 335 kiloyla rakibini yalnızca 2,5 kilo farkla geride bıraktı. Halter tarihinde üst üste üç olimpiyat altını kazanan ilk sporcu oldu.

Her efsanenin bir sonu var

Üç olimpiyat şampiyonluğu, yedi dünya şampiyonluğu ve 46 dünya rekoru…

Naim Süleymanoğlu’nun kariyerine sığdırdığı başarılar, bir ülkenin spor tarihini değiştirmeye yetti.

Atlanta’nın ardından haltere ara verdi. 2000 Sydney Olimpiyatları’nda dördüncü altın madalyasını kazanmak için yeniden platforma çıktı. Ancak bu kez olmadı. Üç olimpiyat boyunca yenilmeyen Cep Herkülü, Sydney’de derece elde edemeden yarışmayı tamamladı.

Aktif spor hayatına veda ettiğinde 33 yaşındaydı.

Yıllarca dünyanın en ağır halterlerini kaldırmıştı. Hayatının son döneminde ise çok daha ağır bir mücadeleyle karşı karşıya kalacaktı.

2017 yılının eylül ayında karaciğer rahatsızlığı nedeniyle hastaneye kaldırıldı. Karaciğer nakli yapıldı ancak kurtarılamadı.

18 Kasım 2017’de, henüz 50 yaşındayken hayata veda etti.

Türkiye, yalnızca bir olimpiyat şampiyonunu değil, kendi yakın tarihinin en önemli sembol isimlerinden birini kaybetmişti.

Hayatı beyaz perdeye sığmadı

Naim Süleymanoğlu'nun hayatı, ölümünden iki yıl sonra beyaz perdeye taşındı. 22 Kasım 2019'da vizyona giren “Cep Herkülü: Naim Süleymanoğlu” filminde efsane halterciyi genç oyuncu Hayat Van Eck canlandırdı.

Özer Feyzioğlu'nun yönetmenliğini üstlendiği filmde Naim'in babasını Yetkin Dikinciler, annesini Selen Öztürk, halter yeteneğini keşfeden antrenörü Enver Türkileri'yi ise Gürkan Uygun oynadı.

Film, yalnızca bir sporcunun şampiyonluğa uzanan yolculuğunu değil, Bulgaristan Türklerinin unutulmaya yüz tutmuş dramını da yeniden gündeme taşıdı. Türkiye'de yaklaşık 1,9 milyon seyirci tarafından izlenen yapım, Naim'i hiç izlememiş bir kuşağı onun hikayesiyle tanıştırdı.

Bir de filmle birlikte hafızalara kazınan şarkı vardı. Eypio'nun seslendirdiği “Naim”, Cep Herkülü'nün mücadelesini yeni kuşaklara taşıyan bir marşa dönüştü.

Mestanlı’da bir ev, dünyada bir efsane

Bugün Bulgaristan’ın Mestanlı şehrinde iki katlı bir ev var. Naim’in çocukluğunun geçtiği o ev, Türkiye’nin desteğiyle restore edilerek 18 Kasım 2025’te müze olarak ziyarete açıldı.

İçinde çocukluk yıllarından kalan hatıralar, fotoğraflar, kişisel eşyalar ve başarılarının belgeleri bulunuyor.

Bir zamanlar adı zorla değiştirilen o çocuk, bugün büyüdüğü şehirde kendi adıyla yaşatılıyor.

Mestanlı’da spor tesisleri, kültür merkezi ve caddeler onun adını taşıyor. Türkiye’de heykelleri, anıtları ve spor salonları var. Hayatı, 2019 yılında vizyona giren “Cep Herkülü: Naim Süleymanoğlu” filmiyle onu hiç izlememiş kuşaklara da ulaştı.

Türkiye Halter Federasyonunun açıklamasına göre unutulmaz sporcu, bugün saat 11.00’de İstanbul’daki kabri başında anılacak.

Ölümünün üzerinden dokuz yıl geçti.

Spor tarihine üç olimpiyat altını, 46 dünya rekoru ve unutulmaz zaferler bıraktı. Bulgaristan Türklerine ise bunlardan çok daha fazlasını…

Naim’in en büyük zaferi, kendisine başka bir isim vermek isteyenlerin karşısına kendi adıyla dünya şampiyonu olarak çıkmasıydı.

Okumaya devam et

Pusholder

Senin gündemin

Okuma seçenekleri

Push AIÖzet

PusholderKaynakta oku
yenicaggazetesi.com