Bir Teknostarın Yükselişi Ve Düşüşü

BİR zamanlar Steve Jobs vardı.

Sıfırdan kurduğu Apple’ı Amerikan kapitalizminin yıldızlarından biri yapmış, sonrasında istifa etmek zorunda kalmıştı.

Siyah kazaklı bu adam 12 yıl sonra Apple’a geri dönmeyi başarmış ve ABD ekonomisinin dinamosunu oluşturacak büyük teknoloji devriminin öncüsü olmuştu.

Steve Jobs’un ölümünün ardından Apple’ın da aralarında bulunduğu yedi büyük teknoloji şirketi sadece ABD’nin değil bütün dünya ekonomisinin gidişatını belirledi.

Bugün “muhteşem yedili” olarak anılan bu şirketlerin toplam ekonomik büyüklüğü, ABD hariç bırakıldığında dünyadaki bütün borsalardan daha değerli. Bu, aynı zamanda küresel ekonominin ne kadar sağlıksız olduğunun da bir göstergesi.

Söz konusu yedi şirketten biri de Nvidia. 4 trilyon dolarlık bu dev, tek başına Londra borsasına eşit bir büyüklükte.

Şirketin kurucusu Jensen Huang, Çin adına casusluk yaptığı öne sürülen sevgilisi Alice Huang ile ilişkisi dolayısıyla istifa etmek zorunda kaldı.

Huang son yıllarda Steve Jobs’a benzetiliyordu.

Jobs’un siyah kazağı gibi hep aynı siyah deri ceketi giyiyor ve hitabeti yüksek sunumlarla bayrağı devralmış görünüyordu.

Şimdi tıpkı Apple’ın ilk dönemindeki Jobs gibi kendi kurduğu şirketten kovuldu.

Ancak aralarında bir fark var.

Jensen Huang’ın başına gelenler ABD-Çin teknoloji savaşının gidişatını anlamak için iyi bir fırsat.

Huang’ın kurucusu olduğu Nvidia, bugünkü yapay zekâ patlamasının arkasındaki çipleri üretiyor.

Bu çipler teknoloji açısından hâlâ benzersiz konumda. Bu yüzden bazıları Nvidia’yı dünyanın en değerli şirketi olarak görüyor.

Çip teknolojisindeki rekabet Soğuk Savaş dönemindeki nükleer yarışa benziyor. ABD ve Çin arasında hem üretim hem teknoloji transferi savaşı var.

İşte böyle bir ortamda Nvidia’nın Tayvan doğumlu kurucusu ve patronu Huang, Çin casusu olduğu iddia edilen bir kadınla FBI soruşturmasına takıldı.

Ajanlıkla suçlanan Alice Huang’ın hikâyesi bulanık.

Kariyeri gazetecilik ve finans sektörünün ardından Singapur merkezli bir oyun şirketi Megaspeed’in yöneticiliğine uzanıyor. Jensen Huang ile ilişkisi sayesinde bu şirket vasıtasıyla Nvidia’nın ürettiği çipleri tedarik ettiği söyleniyor.

Amerikan şirketlerinin Çin’e çip satışı üzerinde büyük kısıtlamalar var. Ancak şimdi Çin’in bu yarışta bir ajanıyla ABD’nin en değerli çiplerine eriştiği iddia ediliyor. Tabii Çin bu casusluk iddialarını yalanlıyor.

Fakat işin bir boyutu daha var. Aslında Nvidia’nın kurucusu Jensen Huang da uzun süredir Çin’e çip satışının önünün açılmasını istiyor. Çünkü bu durumda şirketi için devasa bir pazar daha oluşacak.

Jensen Huang için evdeki hesap çarşıya uymadı.

ABD’de 2008’deki finansal kriz döneminde “Batırılamayacak kadar büyük” tanımı hafızalara kazınmıştı. 4 trilyon dolarlık Nvidia şu anda batırılmak bir yana, başına bir şey gelmemesi için Amerikan sistemi tarafından üstüne titrenen bir şirket.

Teknoloji savaşının casusluk soruşturması nereye varacak göreceğiz. Jensen Huang açısından hikâyenin sonu gelmiş gibi görünüyor.

Ancak kapitalizm ahlaki değerler üzerinde değil, finansal değerler üzerinden yükseldi. Huang’ın ileride Jobs’tan daha görkemli bir dönüş yapmayacağının garantisi yok.

ANTALYA’da somut adımlar hedefiyle başlayan iklim zirvesinin ilk haftasında ortaya şöyle bir manzara çıktı.

1- Elektrifikasyon: Söylemesi de yazması da zor olan bu kelime sanayide, ulaşımda, ısınmada elektriğe öncelik verilmesi demek. Türkiye, dünyada enerji tüketiminin 9 yıl içinde yüzde 35’e çıkarılmasına yönelik “35’te 35” girişimini duyurdu.

2- Fosil yakıtlar: Brezilya, her ülkenin fosil yakıtları bırakmak için taahhütlerini ulusal planlara dönüştürmesini önerdi. Tabii bu konuda derin bir fikir ayrılığı yaşanıyor.

3- İklimin finansmanı: Gazdan, petrolden vazgeçmenin faturasının kime kalacağına ilişkin tartışma en hassas meselelerden biri. Az gelişmiş ülkeler somut ve öngörülebilir finansman desteği istiyor. Nihai bir uzlaşma sinyali yok.

4- 480 milyon dolar: Metan gazı ve atmosfere salınan diğer zararlı gazlarla mücadele konusunda bağışçı kuruluşlar 480 milyon dolar vadetti.

5- Adil geçiş: Temiz enerjiye geçişte eski sektörlerde çalışanların ve ailelerinin mağdur olmaması için bir adil geçiş programı müzakere ediliyor. Masadaki somut müzakerelerden biri de bu.

CEVAT Prekazi, çocukluk dönemimden aklımda kalan ilk futbol yıldızlarından biriydi. Benim gibi Fenerbahçelilerin Prekazi’ye ilişkin çocukluk anıları hüzünlü olabilir. Ancak futbolu seven birinin ondan etkilenmemesi mümkün değildi.

Sporcu fabrikası Yugoslavya’nın 1980’lerde çıkardığı en iyi örneklerinden biriydi Prekazi. Aynı zamanda başlı başına bir karakterdi.

Bir söyleşisinde hayatına yön veren, en takdir ettiği dört insanı saymış: Tito, Atatürk, Che Guevara, Nikola Tesla. Prekazi’nin nevi şahsına münhasırlığını gösteren enteresan bir karma.

Prekazi, zekâ dolu futbolu ve Monaco’ya attığı muhteşem golle hafızalarımızda yaşamayı sürdürecek.