Bireysel Finansmanda Dengeler Nasıl Değişiyor?

Faizler için kritik hafta Eylül ayında yıllık enflasyonun yüzde 30’un altına sarkmasıyla birlikte güçlenen faiz indirimi beklentisi, bireysel finansmanda yeni bir dönemin işaretlerini veriyor. Eylülde tüketici kredileri reel olarak daralırken kredi kartlarında taksitli borçlanma arttı.

Türkiye’de enflasyonun yeniden yüzde 30’un altına gerilemesi, bireysel finansmanda gözleri faiz indirimlerine çevirdi. Merkez Bankası 22 Ekim’deki toplantısı öncesinde kredi ve mevduat piyasalarında farklı eğilimler dikkat çekiyor. Bankaların fonlama maliyetlerindeki düşüş mevduat faizlerinin gerilemesine neden olurken kredi faizlerine etkisi sınırlı kaldı. Teknoloji odaklı bankacılık ürünleri pazaryeri Hesap.com’un analizine göre, eylülde kredi hacimleri enflasyonun altında büyürken, tüketicilerin taksitli ödemelere yönelimi sürdü. Konut piyasasında toplam satışlar gerilese de kredili alımların payı arttı.

TÜİK verilerine göre, eylül ayında tüketici fiyatları aylık yüzde 1.84, yıllık yüzde 29.73 arttı. Enflasyonun piyasa beklentilerinin altında gerçekleşmesi, faizlerin seyrine ilişkin beklentileri yeniden gündeme taşıdı. Merkez Bankası’nın politika faizini yüzde 37’de sabit tuttuğu dönemde, bankaların fonlama maliyetlerinde gevşeme görülürken, kredi ve mevduat faizlerinin önümüzdeki dönemdeki seyri önem kazanıyor. BDDK verilerine göre, tüketici kredileri yılbaşından bu yana yüzde 18.7 artarak 3.49 trilyon TL’ye ulaştı. Aynı dönemde ihtiyaç kredileri yüzde 18.1, bireysel kredi kartı hacmi ise yüzde 24 büyüdü.

Eylülde tüketici kredileri yüzde 0.9, kredi kartı bakiyesi yüzde 0.4 artarken, aylık enflasyonun yüzde 1.84 olması hanehalkı borç stokunun reel olarak yaklaşık yüzde 1 küçüldüğüne işaret etti. İhtiyaç kredisi faizlerinin yıllık yüzde 62.73 seviyesinde seyretmesi ise borçlanma maliyetlerinin yüksek kaldığını gösterdi. Geçmiş yıllarda okulların açılmasıyla eylülde görülen kart harcamalarındaki mevsimsel artış ise bu yıl gerçekleşmedi. Merkez Bankası verilerine göre, eylülün haftalık ortalama kart harcaması 668.7 milyar TL ile ağustosun yüzde 0.2 altında kaldı. Önceki iki yılda ise aynı dönemde sırasıyla yüzde 2.5 ve yüzde 4.1 artış yaşanmıştı. Bununla birlikte kart harcamaları yıllık bazda yüzde 36.4 artarak reel olarak yaklaşık yüzde 5 büyüdü.

Taksitli kredi kartı bakiyesi yılbaşından bu yana yüzde 30.1 artarak 1.34 trilyon TL’ye ulaştı. Toplam kredi kartı bakiyesi içindeki payı ise yüzde 36.9’dan yüzde 38.7’ye yükseldi. Eylülde taksitli bakiye yüzde 3.2 artarken, taksitsiz bakiye yüzde 1.3 geriledi. Veriler, tüketicilerin ödemelerini daha uzun vadeye yayma eğiliminin sürdüğünü gösteriyor. TÜİK verilerine göre, yılın ilk sekiz ayında konut satışları yüzde 6,.8 gerilerken, kredili satışlar yüzde 27.6 arttı. Kredili satışların toplam içindeki payı yüzde 14.5’ten yüzde 19.9’a yükseldi. Konut kredisi hacmi de yılbaşından bu yana yüzde 23.5 büyüyerek 838.8 milyar TL’ye ulaştı. Eylülde yüzde 1.4 ile tüketici kredileri arasında en hızlı büyüyen kalem olan konut kredileri, yüzde 0.21 ile en düşük takip oranını korudu.

Hesap.com Genel Müdür Yardımcısı Özgür Göçen, bireysel finansmandaki gelişmeleri şöyle değerlendirdi: “Enflasyondaki gerilemeyle birlikte faizlerin seyri hem kredi kullanacaklar hem de tasarruf sahipleri açısından önem kazanıyor. Eylül verileri, kredi hacimlerinde reel daralmaya karşın taksitli borçlanmanın ve kredili konut alımlarının arttığını gösteriyor. Tasarruf tarafında ise TL mevduat güçlenirken faizler geriliyor. Bu dönemde tüketicilerin kredi maliyetini, ödeme planlarını ve vade seçeneklerini dikkatle değerlendirmesi önem taşıyor.”

Merkez Bankası’nın 22 Ekim’deki toplantısında yüzde 37 olan politika faizini yüzde 36’ya indirmesi bekleniyor. Yılsonu faiz beklentisi ise yüzde 35. Yani Merkez Bankası’nın yılın geri kalan 2 toplantısında 2 puanlık indirim yapacağı tahmin ediliyor. Bu indirimlerle birlikte mevduat faizlerinin 32 gün vade için yüzde 35-36’lara inebileceği öngörülüyor. Kredi ve kredi kartı faizlerinde de indirim olasılığı artıyor