Brezilya’nın Maranhão eyaletinde, dış dünyayla uzun yıllardır temas kurmayan Awá-Guajá yerlilerinden oluşan yaklaşık 20 kişilik grup, Arariboia Yerli Toprağı’ndaki Tawari köyü yakınlarında görüldü. Kadın ve çocukların da yer aldığı grup, Guajajara halkının kendilerine ikram ettiği meyve ve yer elmasını aldıktan sonra yeniden ormanlık alana döndü. Karşılaşmanın hangi nedenle gerçekleştiği henüz bilinmezken, yetkililer olası hastalık bulaşma riskine karşı grubu yakından takip ediyor.
Brezilya'da Şekilde Yaşayan Awá Yerlileri Köye İndi: Tek Dertleri Yemek

Onedio'da yer alan habere göre olay, 16 Kasım Pazartesi günü Maranhão eyaletindeki Arariboia Yerli Toprağı'nda, Guajajara (Tenetehar) halkının yaşadığı Tawari köyü çevresinde gerçekleşti. Survival International'ın aktardığı bilgilere göre yaklaşık 20 Awá yerlisi, bölgedeki Funai kontrol noktasının yakınında köylülerle karşılaştı. Aralarında erkek, kadın ve çocukların bulunduğu grubun bazı üyelerinin ok ve yay taşıdığı görüldü. Guajajara halkı, Awá grubuna meyve ve yer elması (inhame) ikram etti. Yiyecekleri alan grup, kısa süre sonra yeniden ormanlık alana çekildi. Nadir rastlanan bu karşılaşma, köy sakinleri tarafından cep telefonu kamerasıyla görüntülendi.
ÇOCUK VE YAŞLILARDA ZAYIFLIK GÖRÜLDÜ
Yerli halkın neden köye geldikleri öğrenilemedi. Bölgedeki yerli örgütlerin koordinasyonu Coapima, grubun çocuklarında ve yaşlılarında belirgin bir zayıflık gözlendiğini duyurdu; ancak ortada resmi bir yetersiz beslenme teşhisi bulunmuyor. Guajajara toprak koruyucuları ise ormandaki durumun 'zorlayıcı' olduğunu belirterek yetkili kurumlardan acil önlem istedi.
Funai, karşılaşmaya ait görüntülerin incelendiğini bildirerek devletin Awá halkıyla doğrudan temas kurma girişiminde bulunmadığını ve temassızlık politikasının devam ettiğini duyurdu. Bölgenin güvenliğini sağlamak amacıyla özel koruma ekipleri ile sağlık personeli görevlendirilirken, federal hükümet gelişmeleri koordine etmek üzere bir “Durum Odası” oluşturdu. Yerli Halklar Bakanlığı ise yürütülen çalışmaların temel amacının Awá halkının yaşamını, sağlığını ve kendi kararlarını verme hakkını güvence altına almak olduğunu vurguladı.
AWÁ İŞGALCİLERİN BASKISI ALTINDA
Asıl endişenin hastalıklar olduğu belirtildi. Uzun süredir dış dünyayla temas etmeyen toplulukların bağışıklığı, dışarıdan gelen enfeksiyonlara karşı savunmasız olabiliyor.
Survival International'a göre izole Awá, topraklarını dört bir yandan saran işgalcilerin baskısı altında bulunuyor.
Arariboia Yerli Toprağı, uzun süredir yasa dışı ağaç kesimi, kaçak avcılık ve izinsiz hayvancılık faaliyetlerinin tehdidi altında bulunuyor. Survival International Direktörü Caroline Pearce, dış dünyayla temas kurmayan Awá halkının, topraklarının farklı noktalarından gelen işgal baskısı nedeniyle son derece zor koşullarda yaşam mücadelesi verdiğine dikkat çekti. Pearce, Brezilya hükümetine bölgenin korunması için gerekli kaynakların seferber edilmesi çağrısında bulundu.
Survival Brasil Başkanı Sarah Shenker de yaşanan karşılaşmayı ciddi bir kriz ve yetkililer için uyarı niteliğinde bir gelişme olarak değerlendirdi. Shenker, Awá halkının varlığını sürdürebilmesinin tek yolunun, yasa dışı şekilde topraklarına giren kişilerin ormanlardan tamamen çıkarılması olduğunu vurguladı.
'ORMAN ALANLARININ GİDEREK DARALMASI EN ÖNEMLİ SORUN'
Survival International'ın tahminlerine göre, dış dünyayla temas kurmadan yaşamını sürdüren Awá halkının sayısı yaklaşık 100. Ancak bu rakamın güncel ve resmî bir nüfus sayımına dayanmadığı belirtiliyor. Awá toplulukları, Maranhão eyaletindeki Caru ve Alto Turiaçu yerli topraklarında da yaşamlarını sürdürüyor.
Orman alanlarının giderek daralması, izole toplulukların varlığını tehdit eden en önemli sorunlardan biri olarak öne çıkıyor. Survival International'ın küresel raporuna göre, dünya genelinde 10 ülkede en az 196 temassız yerli halk veya topluluk bulunuyor. Bu grupların yüzde 96'sı ise doğal kaynakların çıkarılmasına yönelik faaliyetlerin yarattığı baskıyla karşı karşıya.
Uzmanlar, dış dünyayla kurulacak kontrolsüz temasın izole yerli topluluklar açısından ciddi sağlık sonuçları doğurabileceği konusunda uyarıyor. Kolombiya'da yaşayan ve uzun süre dış dünyadan uzak kalan Nukak halkının yaklaşık yüzde 40'ının, 1980'lerde dış dünyayla temasın ardından hastalıklar nedeniyle hayatını kaybettiği hatırlatılıyor.
Arariboia bölgesinde Awá aileleriyle temas kurulduğuna ilişkin son kayıtların 1990'lı yıllara uzandığı, Caru Yerli Toprağı'nda ise 2014 yılında benzer bir karşılaşmanın yaşandığı belirtiliyor. Son olayın ardından Awá grubunun bölgede hareket etmeyi sürdürdüğü, koruma ekiplerinin de olası risklere karşı gelişmeleri yakından takip ettiği bildiriliyor.




