Ekonomim yazarı Alaattin Aktaş, ekim ayına ilişkin bütçe gerçekleşmelerini değerlendirdiği yazısında, kamu kaynaklarının kullanımına ve artan borçlanma maliyetlerine dikkat çekti. Aktaş, harcamaların denetlenememesi ve gelirlerin yeterince artırılamaması nedeniyle bütçedeki mali baskının devam ettiğini belirtti.
Bütçe Açığı 2,3 Trilyon Liraya Çıktı: Faiz Ödemeleri Harcamaların Yüzde 16'sını Oluşturdu

Bütçede açık büyüdü, faiz giderleri ağırlaştı
Maliye Bakanlığı’nın açıkladığı rakamlara göre ekim ayında 481 milyar liralık bütçe açığı oluştu. Geçen yılın aynı döneminde 223 milyar lira olan bu tutar, bir yılda yüzde 116 yükseldi. Faiz dışı açık da 66 milyar liradan 180 milyar liraya çıkarak yüzde 173 arttı.
Ocak-ekim döneminde toplam bütçe açığı 2,3 trilyon liraya ulaştı. Yıllık karşılaştırmada yüzde 61'lik büyüme kaydedildi. Aynı dönemin faiz dışı dengesi 231 milyar lira fazla vermesine rağmen, bu sonuç önceki yılın yüzde 31 gerisinde kaldı.
Aktaş, bütçedeki tablonun geçici bir sapmadan ziyade sürdürülen ekonomi politikalarının sonucu olduğuna işaret etti. Kamu harcamalarındaki savurganlığın devam etmesinin mali dengeleri daha da zorlaştırdığını savundu.
Bütçeden faize 2,6 trilyon lira ayrıldı
Yılın ilk 10 ayında kamu harcamalarının her 100 liralık bölümünün 16 lirası borç faizlerine ödendi. Faiz giderlerinin toplamı 2,6 trilyon lirayı bulurken, yıl sonu tahmini 2,8 trilyon lira olarak açıklandı. Bu hesaplamaya borçların anapara ödemeleri dahil değil.
Aktaş, yüksek faiz giderlerinin geçmişteki kontrolsüz harcamalar ve yeterli gelir elde edilememesi sonucunda ortaya çıkan borçlanmanın maliyeti olduğunu belirtti.
Kamu-özel iş birliği projelerinde üstlenilen yol, köprü, havaalanı ve gar garantileri de eleştirilerin odağında yer aldı. Bu projeler için bütçeden her yıl milyarlarca lira aktarılmasının kamu maliyesindeki yükü artırdığına dikkat çekildi.
Yazıda kur korumalı mevduat uygulamasının Hazine'nin Merkez Bankası’ndan kâr payı almasını engelleyen etkisine de değinildi. Söz konusu kaynağın sağlanamaması nedeniyle Hazine'nin daha yüksek maliyetle borçlanmak zorunda kaldığı ifade edildi. Aktaş, gelecek 8-10 yıllık dönem için yaklaşık yüzde 35 faiz düzeyinde garanti verilerek borçlanılmasına da dikkat çekti.
Mevcut uygulamaların sürmesi halinde ilerleyen yıllarda faiz ödemelerinin bütçe üzerindeki ağırlığının daha da artabileceği uyarısında bulunuldu.
Emekliler için kaynak tartışması
Bütçedeki faiz yükünün ardından emeklilere yapılacak zamlar da yazının gündemindeydi. Aktaş, enflasyon oranının bir veya iki puan üzerinde artış yapılmasının çalışanların ve emeklilerin hayat pahalılığı karşısında korunduğu şeklinde sunulmasını eleştirdi.
Enflasyonun üzerinde zam yapılmadığını belirten Aktaş, böyle bir artış gerçekleşse bile bunun gerçek anlamda refah yükselişi olarak değerlendirilmesinin doğru olmadığını ifade etti.
Son günlerde yeniden gündeme taşınan emekliye müjde haberlerine de tepki gösteren Aktaş, geçim sıkıntısı yaşayan emekliler için gerçekleşme ihtimali bulunmayan beklentiler oluşturulmaması gerektiğini vurguladı.




