CHP’li Fethi Gürer: Suluova Şeker Fabrikası Kapanma Noktasına Geldi

TBMM Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT) Komisyonunda TÜRKŞEKER’in hesaplarının görüşüldüğü toplantıda konuşan CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer; şeker pancarı üreticilerinin yaşadığı gelir kaybına, TÜRKŞEKER’in pazar payındaki gerilemeye ve kamu-kooperatif fabrikalarının ağır borç yüküne dikkat çekti.

Şeker pancarının tohumdan ilaca, küspeden etanole kadar çok geniş bir ekonomik alanı besleyen stratejik bir ürün olduğunu vurgulayan Gürer, yüksek enflasyon ve faiz ortamında üreticinin de fabrikaların da sürdürülebilir bir yapıda kalmasının zorlaştığını ifade etti.

Bu yıl Türkiye genelinde 22 milyon ton şeker pancarı rekoltesi beklendiğini hatırlatan Ömer Fethi Gürer, açıklanan alım fiyatının girdi maliyetlerinin gerisinde kaldığını belirtti. Şeker fiyatlarında yüzde 24’lük bir artış yaşanırken pancar alım fiyatının yalnızca yüzde 20 artarak 3 bin 720 TL seviyesinde kaldığına değinen Gürer, yüzde 30’luk enflasyon karşısında üreticinin beklentisinin en az 4 bin ila 4 bin 500 TL bandında olduğunu vurguladı. Yüksek maliyetler nedeniyle çiftçinin kaliteli tohum yerine ucuz tohum kullanmak zorunda kaldığını, bunun da rekolte ve verim düşüşüne yol açtığını kaydetti. Özelleştirmeler sonrasında fabrikaların firesinin ve nakliye zamanlamasının tamamen çiftçinin sırtına yüklendiğini belirten Gürer, üreticinin bu nedenle ciddi gelir kaybı yaşadığını aktardı.

TÜRKŞEKER’in uyguladığı fiyatlandırma politikalarını da eleştiren Gürer, Türkiye'nin yıllık 2 milyon 800 bin ton şeker tüketimi olmasına rağmen yeni yıla 600 bin ton stokla girilmesinin nedenlerinin sorgulanması gerektiğini dile getirdi.

Ambalaj boyutu küçüldükçe maliyetin artması gerekirken 50 kilogramlık çuval şekerin, 5 kilogramlık paketli şekerden daha pahalıya satıldığına dikkat çeken Gürer; nişasta bazlı şurup (NBŞ) kullanımı, kaçak girişler ve pazarlama hatalarının araştırılmasını istedi.

1954 yılında kurulan, Amasya, Samsun, Tokat ve Çorum’da yaklaşık 70 bin ortağı bulunan Amasya Suluova Şeker Fabrikası’nın kapanma noktasına geldiğini açıklayan Gürer, tesisin mali durumunu gözler önüne serdi. Gürer, “Şirketin kamu bankalarına (başta Halkbank) 3 milyar 900 milyon TL, TÜRKŞEKER’e ise 840 milyon TL olmak üzere toplam 4 milyar 700 milyon TL borcu bulunuyor. Banka faiz oranlarının yüzde 67 seviyelerine çıkması sebebiyle 2023 yılında borç stokunun yüzde 10’unu oluşturan faiz gideri, 2026 yılı itibarıyla yüzde 46 seviyesine tırmandı. Bankalara ödenen faiz tutarı aynı dönemde yaklaşık 24 kat büyüdü” dedi.

Suluova Şeker Fabrikası ve benzer durumdaki işletmeler için kamusal bir kurtarma planı hazırlanması gerektiğini belirten Gürer, TBMM KİT Komisyonunda şu çözüm modelini sundu:

"Fabrikanın sahip olduğu 80 bin tonluk şeker kotasının yaklaşık 40 bin tonluk kısmının yasal bir düzenlemeyle TÜRKŞEKER’e devredilmesi sağlanmalıdır. Buradan elde edilecek ekonomik değer üzerinden fabrikanın kamuya ve bankalara olan borçları mahsup edilmeli, faizler silinerek borçlar sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulmalıdır."