Çin donanması hızla büyüyor: 'İnşa kapasitesi ABD'nin 200 katı'
Dünyanın en verimli tersaneleri arasında yer alan Çin tersaneleri, ülkeye okyanuslarda önemli bir avantaj sağlıyor.

Çin'in kuzeydoğusundaki Dalian'daki Suoyuvan Parkı, Çin'in en büyük tersanelerinden birine sahip ve eğlence için gidilen güzel manzaralı bir yer. Ancak binlerce kilometre ötede Washington'daki Beyaz Saray analistlerine göre, bu tersane büyüyen bir tehdidin parçası.

Çin, son 20 yılda gemi inşasına yaptığı yatırımları artırdı. Bunun karşılığında, bu yıl dünyadaki siparişlerin yüzde 60'dan fazlası Çin tersanelerine gitti.
Çin diğer tüm ülkelerden daha fazla gemi inşa ediyor çünkü bunu herkesten daha hızlı yapabiliyor.
Londra merkezli Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü'nde denizcilik uzmanı olan Nick Childs, "Olağanüstü bir ölçek... birçok açıdan göz yaşartıcı" diyor ve ekliyor: "Çin'in gemi inşa kapasitesi ABD'nin toplam kapasitesinin yaklaşık 200 katı."

Çin donanma açısından da önde.
Çin Komünist Partisi şu anda dünyanın en büyük donanmasına sahip: ABD Donanması'nın 219 savaş gemisine karşılık, Çin'in 234 savaş gemisi var.
Dünyanın en işlek 10 limanından yedisi Çin'de bulunuyor.
Çin'in yükselişi denizden besleniyor.
Dünyanın en büyük ikinci ekonomisi, küresel tedarik rotaları için kritik öneme sahip olan dünyanın en işlek 10 limanından yedisine sahip.
Kıyı şehirleri ticaret sayesinde gelişiyor. Pekin'in hırsları arttıkça, gemi cephaneliği ve Güney Çin Denizi'nde ve ötesinde daha yüksek sesle hak iddia ediyor.

Devlet Başkanı Şi Cinping, Çin'i kesinlikle dalgalara hükmetmek istiyor. Asıl soru bunun olup olmayacağı.
Bu hafta yapılacak askeri geçit töreni, bu hedefe ne kadar yaklaşıldığını ortaya koyabilir.
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, kendilerini dışlayan Batılı ülkelere meydan okuyan bir mesaj vermek üzere etkinlikte Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Kuzey Kore lideri Kim Jong Un'u ağırlayacak.
ABD ve müttefikleri, gemisavar füzeleri, hipersonik silahlar ve sualtı insansız hava araçlarını içermesi beklenen askeri güç gösterisini yakından izleyecekler.

Denizcilik uzmanı Nick Childs, "ABD Donanması, hala önemli avantajlara sahip olsa da, Çin ile arasındaki yetenek farkının daraldığını görüyor ve buna cevap vermenin bir yolunu bulmakta zorlanıyor" diyor ve ekliyor: "Çünkü gemi inşa kapasitesi son on yıllarda önemli ölçüde azaldı."

ABD Başkanı Donald Trump bunu düzeltmek istediğini söyledi ve Amerika'nın gemi inşasını yeniden canlandırmak ve denizcilik avantajını yeniden ele geçirmek için bir kararname imzaladı.
Nick Childs, bunun "çok zor bir görev" olacağını söylüyor.
Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi (CSIS) tarafından yapılan bir araştırmaya göre, 2019-2023 yılları arasında Çin'in en büyük dört tersanesi - Dalian, Guangzhou, Jiangnan ve Hudong-Zhonghua - toplam 550 bin tonluk taşıma kapasitesine 39 savaş gemisi üretecek.
Birleşik Krallık Kraliyet Donanması'nın gemilerinin toplam kapasitesinin yaklaşık 399 bin ton olduğu tahmin ediliyor.

Çin gemi sayısı bakımından dünyanın en büyük donanmasına sahip olsa da, ABD filosu toplam tonaj bakımından daha büyük ve daha güçlü - çok daha fazla büyük uçak gemisine sahip.
Ancak Pekin farkı kapatıyor.
CSIS'ten Alexander Palmer, "Çinlilerin yavaşladığına dair bir işaret yok" diyor ve ekliyor: "Gemi sayısı elbette bir donanmanın etkinliğinin tek ölçütü değil, ancak savaş gemisi üretme ve ürettirme becerisi son derece etkileyici ve stratejik bir fark yaratabilir."

Çin'in denizlerdeki yükselişinin hala sınırları var.
Pekin'in daha fazla gemisi olabilir ama sadece iki operasyonel uçak gemisi ve donanmasında ABD'den çok daha az denizaltı var.
Bazı analistler, Soğuk Savaş dönemine kadar uzanan bir teknolojik üstünlüğe sahip olan Amerikalılar kadar sofistike olmadıklarını da ileri sürüyor.
Çin denizaltıları da büyük ölçüde, ABD ile kedi-fare oyununun devam ettiği daha sığ olan Güney Çin Denizi için inşa edilmiş durumda.
Şimdilik Çin'in kendi kıyı şeridinden uzaklara seyahat etme kabiliyeti sınırlı.
Ama bunun hızla değişmekte olduğuna dair işaretler var.

BBC Verify'ın Çin'in Güney Çin Denizi'ndeki bir ada eyaleti olan Hainan'dan elde ettiği uydu görüntüleri, Pekin'in deniz üslerini genişletmek için önemli miktarda kaynak aktardığını gösteriyor.

Çin'in en büyük denizaltıları olan Jin sınıfı (ya da Tip 094) denizaltılarının tamamını bu limanda konuşlandırmayı planladığı düşünülüyor.
Bu yeni denizaltıların her biri 12 nükleer füze taşıyabilir.
Çin sosyal medyasında paylaşılan tatbikat fotoğraf ve görüntüleri, büyük torpidolara benzeyen en az iki yeni tip insansız sualtı uçağının bu hafta yapılacak geçit töreninde sergilenecek yeni sistemler arasında olacağını gösteriyor.
Bunlar, Çin'in kendi deniz kuvvetlerini riske atmadan sualtı derinliklerinde gözetleme yapmasına ve diğer denizaltıları ve hatta denizaltı kablolarını tespit etmesine olanak sağlayabilir.

CSIS'in Çin Enerji Projesi'nden Matthew Funaiole, teknolojinin çoğunun hala "kanıtlanmamış olduğunu ve kapasitelerinin hala belirsiz olduğunu" söylüyor.
Funaiole, "Asıl soru, teknolojinin olgunlaşmasının ne kadar süreceği. İşte bu yüzden ABD, Çin'in gemi inşasının oluşturduğu tehdidi görmezden gelemez" diyor.
Ülkenin muazzam donanma yığınağı, hala geçmişin acılarıyla sarsılan ve bunları sadakat, güç ve vatanseverlik mesajını desteklemek için kanalize etmeye fazlasıyla istekli olan bir parti tarafından destekleniyor.

Çin'in inkar edilemez bir üstünlüğe sahip olduğu nokta, tersanelerin ikili kullanımı.
Ticari üretimi destekleyenlerin birçoğu donanma için savaş gemisi üretilmesine de yardımcı olabilir.
Bazı yerlerde askeri ve sivil tersaneler el ele işliyor ve bu durum devlet medyası tarafından "askeri-sivil füzyonu" olarak tanımlanıyor.
Pekin'in "baş tersane" olarak adlandırdığı Dalian, bunda büyük bir rol oynuyor.

Çin, özellikle Dalian'da gemi inşa kapasitesiyle gurur duyuyor.
Dalian yakınlarındaki askeri temalı park çok sayıda turist çekiyor.
Tersaneye de bakan parkta, yerel moda olan çiçek desenli gömlek giymiş 50 yaşındaki bir blogger, takipçilerine limanda inşa edilen en son gemilerin günlük özetini geçiyor.
"Çok gururluyum - gerçekten, bu şehrin bize ne verdiğine bakın" diye takipçilerine sesleniyor.
ABD ve müttefikleri için kilit soru, Çin'in savaş filosunun ne kadar uzağa gidebileceği ve Pekin'in kendi kıyılarından ne kadar uzağa gitmeye hazır olduğu.
Londra merkezli Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü'nde denizcilik uzmanı olan Nick Childs, "Hangi noktada patlak verecekleri ve örneğin Hint Okyanusu ve ötesinde gerçekten etki gösterebilecekleri, bakılması gereken önemli bir şey olacak" diyor ve ekliyor: "Hala kat etmeleri gereken önemli bir yol var ama kesinlikle sınırları zorluyorlar."