Çocuklar Ve Çevre Eğitimi

Dr. Elif Dikmen Diriöz Independent Türkçe için yazdı

Çocuklarda çevre eğitimi, erken yaşta başlatılması gereken; çocuklara doğa sevgisi ve sorumluluk bilincini kazandırmayı hedefleyen bütüncül bir süreçtir. Doğa sevgisi ailede başlar…

Günümüzün en önemli sorunlarından biri, teknolojinin ilerlemesiyle çocukların doğadan uzaklaşıp teknolojiye bağımlı olarak yaşaması. Teknoloji kullanımının artması, çocukların doğadan kopuk bir şekilde yaşamasına neden oluyor. Çocukların her türlü eğitimi ve doğa sevgisi ailede başlar. Doğa koruma bilinci, çocuklara küçük yaşlarda ailede kazandırılmalıdır.

Çocuklara doğayı sevdirmenin en etkili yolu, doğada ailecek vakit geçirmektir. Küçük yaşlardan itibaren ailecek doğada geçirilen vakit, unutulmaz çocukluk anılarının önemli bir parçasıdır. Doğada geçirilen zaman, çocukların hem fizyolojik hem psikolojik gelişimlerine katkı sağlarken doğa sevgisini de kazandırır.

Çocuklarla doğada vakit geçirmenin en basit yollarından biri doğa yürüyüşleri. Ayrıca ailecek piknik ve kamp etkinlikleri de yapabilirsiniz. Doğada yapılan tüm etkinlikler sırasında aileler çocuklara bitkiler, hayvanlar ve doğanın korunması ile ilgili bilgi vermeli. Doğada kozalak toplama gibi etkinlikler, çocuklar için çok eğlenceli olur. Doğada severek vakit geçiren çocuklar, doğanın kıymetini anlayacaktır. Bu sayede çocuklar teknoloji bağımlılığından da kurtulur. Çocukların gelişiminde ailenin alışkanlıkları çok etkili.

Ailecek yapılacak diğer çevre dostu etkinliklerden biri de fidan dikimi. Çocuğunuz adına fidan dikerek zaman zaman fidanın gelişimini de çocuğunuzla gözlemleyebilirsiniz. Çocuğunuzun doğa sevgisini muhakkak kitaplarla desteklemelisiniz. Çocuklara doğa, bitkiler ve hayvanlar ile ilgili çeşitli kitaplar okuyabilirsiniz. Çevre temalı resimli çocuk kitapları, çocukların çevre sorunlarını kavramalarına yardımcı olur.

Doğa yürüyüşleri ve piknik gibi etkinlikler sırasında atıklarını doğaya atmayıp çöpe atan aileler, bu konuda çocuklarına örnek olur. Ayrıca evlerde de atık ayrıştıran aileler, küçük yaştan itibaren çocuklara doğa koruma alışkanlığı kazandırır. Ailede çocuklara basit sorumluluklar verilmeli. Örneğin, atıkların ayrıştırılması konusunda çocuklara görev verebilirsiniz. Evde atıkların ayrıştırılması, çocuklar için eğlenceli bir etkinlik de olabilir. Evdeki karton kutu, plastik şişe gibi bazı atık malzemeleri değerlendirerek çocuklarla evde oyuncak yapma ve sanat etkinlikleri de yapabilirsiniz. Bu tarz etkinlikler sayesinde hem çocukların yaratıcılıkları gelişir hem de çevre koruma bilinci artar.

Evlerde çocuklara kazandırılması gereken önemli alışkanlıklardan biri de enerji ve suyu tasarruflu kullanmak. Bu kapsamda çocuklara gereksiz yanan lambaların kapatılması, diş fırçalarken gereksiz yere su akıtılmaması aileler tarafından öğretilmeli.

Evinizde veya balkonunuzda küçük sebze bahçeleri oluşturabilirsiniz. Yeterli alanınız yoksa küçük bir saksıda sebze veya bitki yetiştirebilirsiniz. Bu tarz etkinlikler, çocukların doğayla bağ kurmasını sağlar.

Herbaryum çocuk atölyesi

İstanbul’da bulunan Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi hem çocuklar hem de yetişkinler için doğa ile iç içe vakit geçirme imkânı sunuyor. Botanik Bahçesi kapsamında hem çocukların keyifli vakit geçireceği hem de çocukların çevre bilincini artıracak çevre dostu etkinlikler bulunuyor. 17 Kasım 2026’da gerçekleşecek Herbaryum çocuk atölyesinde çocuklar bitkileri yakından inceleyerek bitkilerin bilimsel bir koleksiyona nasıl dönüştürüldüğünü keşfedecek. Ayrıca bu atölye ile çocuklar, önceden kurutulmuş bitki örneklerini kartonlara yerleştirerek kendi herbaryum örneklerini oluşturabilecek.

Renkli mantarlar

Renkli Mantarlar Atölyesi, 20 Kasım 2026’da Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi’nde gerçekleşecek. Bu atölye ile çocuklar mantarların yaşam biçimi ve birbirinden farklı özelliklerini yakından tanıyabilecek. Atölyenin sonunda ise çocuklar kendi yaratıcılıklarını kullanarak kendi mantarlarını tasarlayabilecek.

Rehbersiz eğitimler

Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi’nde rehbersiz eğitimler de bulunuyor. Rehbersiz eğitimler kapsamında “Meşemi Buluyorum” ve “Bul Keşfet” oyunları ve keşif bahçesi yer alıyor. “Meşemi Buluyorum” oyunu, her yaşa hitap eden ve meşe ağaçları ile ilgili bilgi vermeyi hedefleyen bir oyun. 2022 yılında tasarlanmış olan “Bul Keşfet” oyunu, 2023 yılından itibaren ziyaretçilere açık. Anaokul ve ilkokul 1-2. sınıf yaş seviyelerine göre tasarlanan oyunu çocuklar bahçe kurallarına uygun şekilde oynayıp öğrenebiliyor.

Keşif bahçesi

Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi’nde yer alan Keşif Bahçesi, daha çok 3-9 yaş arası çocuklar için hazırlanmış. Keşif Bahçesi’nde bitki dünyasına dair oyunlar bulunuyor. Ayrıca kum havuzu, denge modülleri, halat köprü ve bambu labirentini de keşfedebilirsiniz.

Ankara’da bulunan Erimtan Müzesi de çocukların çevre bilincini artırabilmek amacıyla Kasım ayı boyunca çeşitli atölyeler düzenleyecek. Erimtan Müzesi’nde çocuklar için Herbaryum Atölyesi (Kasım 2026), Benim Küçük Bahçem Atölyesi (14 Kasım 2026), sanat ve doğanın buluştuğu Çiçeklere Fısıldayan Ressam: Georgia O’Keeffe (15 Kasım 2026), Renkli Düşler Renkli Çiçekler (22 Kasım 2026) ve Minik Hayvanlar Ormanı (29 Kasım 2026) atölyeleri yer alacak.

Doğal, kültürel ve tarihî kaynaklarımızın korunup sürdürülebilirliğinin sağlanabilmesi için çocuklarımıza çevre eğitimlerinin verilmesi büyük önem taşıyor. Çocukların çevre bilincinin artması için aileler, okullar, sivil toplum örgütleri ve müzeler birbirleriyle iş birliği hâlinde projeler, çocuklar için eğlenceli eğitimler ve atölyeler düzenlemeli.

Kaynaklar:

Erimtan Müzesi: https://erimtanmuseum.org/tr Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi: https://www.ngbb.org.tr/

*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.