COP31 İklim Zirvesi’nde konuşulan konulardan biri de her yaştan insanı etkileyen astım oldu. Astımla yaşayan milyonlarca insan için iklim değişikliği somut bir risk.
Cop31'de Astım Oturumu: 'İklim Değişikliği Aynı Zamanda Sağlık Krizi'

Zirvenin diplomatik merkezi olan Mavi Alan’daki ‘Tek Bir Nefes, Tek Bir Gezegen: Temiz Hava, İklim Eylemi ve Astım’ başlıklı oturumu Avrupa Solunum Derneği (ERS) ile Avrupa Gençlik Enerji Ağı (EYEN) düzenledi.
Oturumun konuşmacılarından biri de 2027’de ERS başkanlığını devralacak göğüs hastalıkları uzmanı Prof. Dr. Arzu Yorgancıoğlu’ydu. Yorgancıoğlu, “İklim değişikliği aynı zamanda sağlık krizi” dedi.
Arzu Yorgancıoğlu (ortada).
Yorgancıoğlu, ERS’nin hava kirliliği, iklim değişikliği ve solunum yolu hastalıkları arasındaki bağlantıları ele alma konusunda uzun yıllara dayanan bir kararlılığa sahip olduğunu söyledi.
ERS, daha güçlü hava kalitesi politikalarının sağlık ve ekonomi açısından sağlayacağı faydaları sürekli vurguluyor ve bu konuyu çeşitli platformlarda ve etkinliklerde gündeme taşıyor.
Astım, çocuk ve yetişkinlerde görülen kronik bir akciğer hastalığı. Solunum yollarının etrafındaki iltihaplanma ve kasların kasılması sonucunda oluşuyor, nefes almayı zorlaştırıyor. Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) verilerine göre 2023’te tahminen 363 milyon kişi astımdan etkilendi ve hastalık 442 bin kişinin ölümüne neden oldu.
Astım, WHO’nun Bulaşıcı Olmayan Hastalıkların Önlenmesi ve Kontrolüne Yönelik Küresel Eylem Planı’nda ve Birleşmiş Milletler’in (BM) Sürdürülebilir Kalkınma için 2030 Gündemi’nde yer alıyor.
Hava kirliliği yeni vakalara sebep
Hava kirliliği, astım ve tüm solunum yolu hastalıkları için önemli bir risk faktörü. Hem yeni vakalara neden oluyor hem de mevcut hastalığı ağırlaştırıyor. Havadaki küçük parçacıklar ve gazlar burundan ve ağızdan geçerek akciğerlere ve kana ulaşıyor. Kısa veya uzun süreli hava kirliliğine maruz kalmak birçok sağlık sorununa yol açabiliyor.
Yorgancıoğlu konuyla ilgili Diken’in sorularını yanıtladı.
İklim değişikliğinin soluduğumuz havayı doğrudan etkilediğini söyleyen profesör, şöyle devam etti: “Hava kirliliği iklim değişikliğine, iklim değişikliği de hava kirliliğine neden oluyor. İkisini birlikte çözmek gerekiyor. Aşırı hava olayları, yükselen sıcaklıklar, orman yangınlarından kaynaklanan duman, polen mevsimlerindeki değişiklikler ve hava kirliliği solunum sistemini olumsuz etkileyebiliyor.
Dünya genelinde astımla yaşayan milyonlarca insan için iklim değişikliği, yalnızca gelecekte ortaya çıkabilecek olası bir çevresel tehdit değil. Aynı zamanda günümüzde sağlık ve klinik uygulamalar açısından somut bir gerçeklik.”
Çocuklar ve yaşlılar en çok etkileniyor
İklim eylemi ve temiz hava politikalarının astım hastalarına fayda sağlayacağını vurgulayan Yorgancıoğlu, emisyonları azaltmaya yönelik politikaların aynı zamanda hava kirliliğini azaltabileceği, diğer solunum yolu hastalıklarını önleyebileceği ve sağlık sistemleri üzerindeki yükü hafifletebileceğini söyledi.
Astıma genetik yatkınlıkla doğanlarda bile hastalığa etki eden sosyal bileşenlerin kontrol edilmesi halinde hastalığın ya ortaya çıkmadığını ya da kişilerin çok az atak geçirdiğini ifade eden Yorgancıoğlu, şunları söyledi:
“Bu nedenle dış faktörler çok önemli. En önemlisi çevre. Kronik solunum yolu hastaları çevreye karşı çok duyarlı. Çevreden kastımız, hem iç ortam hem dış ortam hava kirliliği ve bağlantılı olarak iklim değişikliği. Çevrenin yanı sıra sosyoekonomik durum, aşılanma, beslenme gibi sağlığın sosyal bileşenleri çok önemli.
Bu çevre etkilerine özellikle 65 yaş üstü, akciğerleri henüz gelişme aşamasında olan çocuklar ve düşük sosyoekonomik gruptakiler daha açık. Çünkü hava kirliliğine daha fazla maruz kalıyorlar. İyi beslenemiyorlar. Sağlık sistemine erişimleri iyi değil. Kötü koşullarda yaşıyorlar.”
Kirleticiler yüzlerce kilometre taşınıyor
Yorgancıoğlu, Londra’da 2013’te hava kirliliğinin çok ciddi boyutlara ulaştığı bir gün, 9 yaşındaki Ella Kissi-Debrah’nın astım krizinden öldüğünü hatırlattı. Ülkenin yüksek mahkemesi, çocuğun hava kirliliği nedeniyle öldüğünü kayda geçirdi.
Karar uyarınca Ella’nın ölüm belgesinde ölüm nedeni olarak akut solunum yetmezliği, şiddetli astım ve hava kirliliğine maruz kalma gösterildi. Böylece ilk kez hava kirliliği kaynaklı bir ölüm belgelere girdi.
İklimle ilgili olayların birbiriyle bağlantılı olduğunu belirten Yorgancıoğlu, şunları kaydetti:
“Örneğin orman yangınlarıyla ortaya çıkan kirleticiler bin kilometreye kadar taşınabiliyor. Aşırı yağışlar, küf maruziyetini artırıyor. Sıcaklar akciğerleri doğrudan etkiliyor, polenin alerjik özelliğini artırıyor ve hava yollarının daha aşağısına inmesine yol açıyor. Yine sel, yangın gibi durumlarda hastalar kurtarıcı ilacına ulaşamıyor.”




