Demans Riskini Artıran Gizli Tehlike: Gün Işığından Yetersiz Yararlanmak Beyni Tehdit Ediyor

Çin'de yürütülen kapsamlı bir araştırma, gün ışığından yeterince faydalanmamanın beyin sağlığı üzerindeki yıkıcı etkisini gözler önüne serdi.

Nörolojik rahatsızlıklar ve yaşlılığa bağlı hafıza kayıpları üzerine yürütülen bilimsel çalışmalara bir yenisi e eklendi. Çin’deki Guangzhou Tıp Üniversitesi araştırmacılarının imza attığı geniş çaplı araştırma, günlük gün ışığı alma süresi ile demans (bunama) gelişme riski arasında doğrudan bir ilişki olduğunu ortaya koydu. 87 binden fazla kişinin sekiz yılı aşkın süre boyunca izlendiği çalışma, kapalı alanlarda uzun süre vakit geçirmenin ve yetersiz ışık almanın beyin fonksiyonlarını olumsuz etkilediğini gösterdi.

General Psychiatry dergisinde detayları paylaşılan araştırmada, katılımcıların gece ve gündüz maruz kaldıkları ışık miktarı bileklerine takılan ivmeölçerli özel cihazlarla anlık olarak kaydedildi. Elde edilen veriler, günde ortalama 0,7 saatten (42 dakika) daha az parlak gün ışığı alan kişilerin demansa yakalanma olasılığının belirgin şekilde yükseldiğini kanıtladı.

Çalışmayı yürüten Dr. Hongliang Feng ve ekibi, günlük 42 dakikadan az ışık almanın, tıp dünyasında kabul görmüş 6 temel demans risk faktöründen çok daha güçlü bir gösterge olduğunu vurguladı. Yeterli gün ışığı almamak, beyindeki biyolojik saat ve sinir hücresi sağlığını doğrudan etkileyebilen bağımsız bir risk unsuru olarak tanımlandı.

Araştırma sonuçları, gün içinde maruz kalınan ışık şiddetinin artmasının koruyucu bir etki yarattığını da gösterdi. Açık havada bulutlu bir güne denk gelen 1.000 lüks üzerindeki ışık seviyesine düzenli maruz kalan bireylerde demans riskinin yüzde 16 oranında azaldığı tespit edildi.

Işık şiddetinin 5.000 lüks ve üzerine çıktığı (açık ve güneşli bir hava) durumlarda ise zihinsel gerileme riskindeki düşüşün daha da belirginleştiği kaydedildi. Bilim insanları, gün içinde açık havada vakit geçirmenin beyin dokusunu koruyucu bir kalkan işlevi görebileceğini ifade ediyor.

İncelemede dikkat çeken bir diğer unsur ise gece maruz kalınan yapay ışıklar ile demans gelişimi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir bağlantı bulunamaması oldu. Bu durum, beyin sağlığı ve sirkadiyen ritim açısından asıl belirleyici faktörün gece karanlığından ziyade gündüz alınan ışık miktarı olduğunu kanıtlıyor.

Uzmanlar, araştırmanın doğrudan bir neden-sonuç ilişkisini kesinleştirmemekle birlikte, gün ışığından yararlanmanın demans riskini öngörmede hayati bir biyobelirteç haline geldiğini belirtiyor. Bireylerin zihinsel sağlıklarını korumak adına her gün en az 45 dakika açık havada, doğal ışık altında vakit geçirmeleri tavsiye ediliyor.