Devede Kulak Bile Değil: 18,3 Milyar Lira İade Edildi Ama Borsada Kayıp 8,6 Trilyon

Türkiye'yi sarsan fon skandalında 37 kişinin toplam 18 milyar 340 milyon lirayı iade ettiği öğrenildi. Ancak geri alınan paranın büyüklüğü, krizin sermaye piyasalarında yarattığı tahribatın yanında sınırlı kalıyor. DEVA Partisi lideri Babacan'ın paylaştığı verilere göre, halka açık şirketlerin toplam piyasa değeri son iki ayda 173 milyar dolardan fazla, yaklaşık 8,6 trilyon lira geriledi. Tahsil edilen para, incelemeye konu kazançların henüz yüzde 9,8'ine karşılık geliyor.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen fon soruşturmasında milyarlarca liralık para iadesi gerçekleşti. Terörizmin Finansmanı ve Aklama Suçları Soruşturma Bürosu tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında, 30 Ekim Cuma günü itibarıyla 37 kişinin toplam 18 milyar 340 milyon lirayı geri verdiği öğrenildi.

Ancak sermaye piyasalarında eylül ayından bu yana yaşanan gelişmeler, geri alınan paranın büyüklüğüne rağmen krizin ekonomik etkilerinin çok daha geniş bir alana yayıldığını gösteriyor.

Takasbank'tan fonlara sağlanan milyarlar mercek altında: Genel Müdür Yunus Arıncı istifa etti

DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan'ın Sermaye Piyasası Kurulu verilerine dayandırdığı açıklamaya göre, Borsa İstanbul'da işlem gören şirketlerin toplam piyasa değeri ağustos sonunda 479 milyar 218 milyon dolar seviyesindeyken ekim sonunda 305 milyar 713 milyon dolara geriledi. Böylece iki aylık dönemde şirketlerin toplam piyasa değerindeki azalma 173 milyar 505 milyon dolara, oransal kayıp ise yüzde 36,2'ye ulaştı.

DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı Hasan Karal'ın yaklaşık 8 trilyon 640 milyar lira olarak hesapladığı bu değer kaybı, Türkiye'nin 2027 yılı merkezi yönetim bütçesinin yüzde 31,7'sine, başka bir ifadeyle yaklaşık dört aylık bütçe harcamasına denk geliyor.

Soruşturma kapsamında geri alınan 18 milyar 340 milyon lira ise borsadaki 8,6 trilyon liralık piyasa değeri kaybının yaklaşık yüzde 0,21'i büyüklüğünde.

Bununla birlikte borsadaki piyasa değeri erimesi doğrudan aynı miktarda nakit kaybı ya da fon soruşturmasındaki işlemlerden kaynaklanan kesinleşmiş zarar anlamına gelmiyor. Değer kaybının ne kadarının fon skandalından kaynaklandığı da henüz belirlenmiş değil. Ancak ortaya çıkan tablo, krizin gölgesinde sermaye piyasalarının karşı karşıya kaldığı değer kaybının büyüklüğünü gösteriyor.

Soruşturmanın önceki aşamalarında Tera, Pusula ve Hedef fonlarından 100 milyon liranın üzerinde kazanç sağladığı belirlenen 141 gerçek kişi ile 73 şirket incelemeye alınmıştı. Toplam 214 kişi ve şirketin söz konusu fonlardan 187 milyar 653 milyon lira kazanç elde ettiği açıklanmıştı.

Bu tutarın 100 milyar 676 milyon liralık bölümünün gerçek kişilere, 86 milyar 977 milyon liralık bölümünün ise şirketlere ait olduğu belirtilmişti.

Kazançların iadesi amacıyla Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu bünyesinde özel hesaplar oluşturulurken, soruşturmaya konu kişilere bildirimler yapılmaya başlanmıştı.

Son gelişmeyle birlikte tahsil edilen tutar 18 milyar 340 milyon liraya ulaştı. Bu miktar, daha önce tespit edilen toplam kazancın yaklaşık yüzde 9,8'ine karşılık geliyor.

İncelemeye konu kazançlar ile geri alınan paraların birebir aynı işlemleri kapsayıp kapsamadığına ilişkin ayrıntılı bir döküm ise henüz paylaşılmadı.

Fon skandalının ardından Borsa İstanbul'da başlayan satış baskısı, ekim ayının sonunda tarihi bir tablo ortaya çıkardı. BIST 100 endeksi, 11 Eylül'de 14.467 puan seviyesindeyken 30 Ekim'de 10.760 puana kadar geriledi.

Yedi haftalık dönemde endeksteki kayıp yüzde 25,6'ya ulaştı. Borsa İstanbul, üst üste yedi haftayı düşüşle tamamlayarak tarihinin en uzun haftalık kayıp serisini yaşadı.

Sermaye piyasalarındaki değer kaybı yalnızca soruşturmaya konu fonlarla sınırlı kalmadı. Bankacılıktan sanayiye, holdinglerden büyük ölçekli şirketlere kadar borsanın geneline yayılan satışlar, yüz binlerce yatırımcının portföyünü etkiledi.

Fon skandalının faturası ağırlaşıyor: Borsada 40 yıl sonra bir ilk, kayıp 7 trilyonu aştı

Eylül ayında bazı yatırım fonlarının yatırımcıların geri ödeme taleplerini karşılayamamasıyla başlayan kriz, kısa sürede sermaye piyasalarının en önemli gündem maddesine dönüştü.

Sermaye Piyasası Kurulu, yedi portföy yönetim şirketine bağlı toplam 131 yatırım fonunun tasfiyesine karar verdi. Tasfiye kapsamındaki fonlarda 455 bin 758 yatırımcının bulunduğu açıklandı.

Soruşturma ilerleyen haftalarda genişlerken sermaye piyasalarının üst yönetiminde de önemli değişiklikler yaşandı.

Borsa İstanbul Genel Müdürü Korkmaz Ergun'un gözaltına alınmasının ardından, Takasbank Genel Müdürü Yunus Arıncı'nın da savcılıkta ifade vermesi sonrasında istifa ettiği haberleri gündeme geldi. SPK yönetiminde ise peş peşe görev değişiklikleri gerçekleştirildi.