Dizilerde Maliyet Krizi Büyüyor: Finaller Arttı, Ücretlere Zam Freni Geldi

Milyonluk bütçelerle ekrana gelen her üç yeni diziden biri 13 bölümü göremedi. Reklam gelirlerindeki baskının yayın takvimlerine de yansıdığı sektörde, erken final yapan bir yapımın tahmini zararı 150 milyon liraya ulaşabiliyor.

Televizyon dizilerinin yapım maliyetleri artarken, reklam gelirlerinin aynı hızda yükselmemesi sektörde finansman sorunlarını gündeme taşıdı. Tamamlanan sezonda yayımlanan dizi ve bölüm sayısı gerilerken, 29-31 Ekim tarihlerinde altı dizinin yeni bölümünün ertelenmesi yayın takvimlerindeki değişiklikleri de görünür hale getirdi.

Sektörde maliyetleri sınırlamak amacıyla yapım bütçelerinin sabit tutulması ve oyuncu ücretlerine zam yapılmaması yönünde adımlar atıldığı belirtilirken, son sezonun verileri televizyon yayıncılığındaki daralmanın boyutunu ortaya koydu.

Sektör analisti Burak Sakar'ın, Yamaç Okur tarafından hazırlanan istatistiklere dayanan 2025-2026 televizyon sezonu değerlendirmesine göre, sezonda 24 yeni dizi yayına başladı. Önceki sezonlardan devam edenlerle birlikte ekranlara gelen toplam dizi sayısı 36 oldu.

Bu yapımların 23'ü sezon içinde veya sonunda final yaparken, 13 dizi bir sonraki sezon için onay aldı. Yeni başlayan 24 diziden yalnızca 7'si yeni sezona devam edebildi. Ayrıca 8 yeni yapım, 13 bölüme ulaşamadan yayın hayatını tamamladı.

Toplam dizi sayısı bir önceki sezondaki 44'ten 36'ya gerileyerek yüzde 18 azaldı. Aynı dönemde yayımlanan bölüm sayısı da 860'tan 712'ye düştü. Böylece yıllık bölüm üretimindeki gerileme yüzde 17 oldu. Daha uzun dönemli veriler de daralmaya işaret ediyor. 2022-2023 sezonunda 57 olan toplam dizi sayısı, üç sezon içinde 36'ya indi. Bu dönemdeki azalma yaklaşık yüzde 37'ye ulaştı.

Dizi sayısı azalırken yapım bütçelerindeki artış sürdü. Sakar'ın analizine göre, 2024-2025 sezonunda 14 milyon lira olan bölüm başına ortalama bütçe, 2025-2026 sezonunda 22,5 milyon liraya yükseldi. Nominal artış yaklaşık yüzde 61 olarak hesaplandı.

Yüksek prodüksiyonlu bazı yapımlarda ise bölüm başına maliyet 30 ila 35 milyon liraya kadar çıktı. Oyuncu ücretlerinin yanı sıra teknik ekip, set, mekân, ulaşım ve diğer prodüksiyon giderleri toplam bütçeyi oluşturan başlıca kalemler arasında yer alıyor.

Analizde, yalnızca ulusal televizyon kanallarının yapım şirketlerine yaptığı bölüm başı ödemeler üzerinden hesaplanan sezonluk ekonomik büyüklüğün yaklaşık 16 milyar liraya ulaştığı belirtildi. Bir önceki sezon için bu tutar yaklaşık 12 milyar lira olarak hesaplanmıştı.

Söz konusu rakam, sektörün resmî cirosunu değil, kanal ödemeleri üzerinden yapılan tahmini hesaplamayı ifade ediyor. Yurt dışı dizi satışları ve YouTube gelirleri bu tutara dahil edilmiyor.

Artan yapım maliyetleri karşısında reklam gelirlerinin yetersiz kaldığına ilişkin tartışmalar, ekim ayının son günlerinde televizyon kanallarının yayın programlarındaki değişikliklerle yeniden gündeme geldi.

Gazeteci Birsen Altuntaş'ın aktardığına göre, 29 Ekim Perşembe günü "Halef: Köklerin Çağrısı", "Sevdiğim Sensin" ve "Muhtemel Aşk" dizilerinin yeni bölümleri yayımlanmadı. Bu yapımları 30 Ekim Cuma günü "Kızılcık Şerbeti" izledi.

31 Ekim Cumartesi günü ise "Başkalarının Hayatı" ve "Güller ve Günahlar" dizilerinin yeni bölümleri yayın akışından çıkarıldı. Böylece üç günlük dönemde altı dizinin yeni bölümünde ertelemeye gidildi.

Yayın değişikliklerinin arkasında düşük reklam gelirlerinin bulunduğu öne sürülürken, bütün kararların aynı gerekçeyle alındığına ilişkin resmî bir doğrulama bulunmuyor. "Kızılcık Şerbeti"nin yapım şirketi Gold Film, yeni bölümün yayımlanmamasını 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı haftasına bağladı ve bölümün 6 Kasım'da ekrana geleceğini duyurdu.

TRT 1 ise aynı dönemde yayın takvimini sürdürerek 30 Ekim'de "Taşacak Bu Deniz", 31 Ekim'de de "Gönül Dağı" dizilerinin yeni bölümlerine yer verdi.

Kanalların maliyetleri kontrol altında tutma arayışı, yapım bütçeleri ve oyuncu ücretlerine ilişkin görüşmeleri de beraberinde getirdi. Kanallar, yapım şirketleri ve oyuncular arasında yürütülen görüşmeler sonucunda bölüm başına 20 ila 30 milyon lira arasında değişen bütçelerin mevcut seviyelerinde tutulması konusunda uzlaşmaya varıldığı öğrenildi.

Yapım şirketlerinin oyuncular ve set ekipleriyle gerçekleştirdiği görüşmelerin ardından, oyuncuların yeni sezonda ücret artışı talep etmeden projelerine devam etmeleri konusunda anlaşma sağlandığı aktarıldı.

Basına yansıyan bilgilere göre bazı başrol oyuncularının bölüm başına kazançları 1 milyon ila 1,5 milyon lira arasında değişirken, diğer oyuncular için 250 bin ila 850 bin lira arasında ücretler gündeme geliyor.

Eylül ayında başlayan 2026-2027 televizyon sezonunda da bazı yapımlar kısa sürede yayın hayatını tamamladı. Ekim ayı sonu itibarıyla beş dizi için final kararı alındı. "Çirkin", "A.B.İ.", "Aşk ve Taht" ve "Mercan Köşk" ekranlara veda ederken, "Sevdam Karadeniz"in 2 Kasım'da yayımlanması planlanan dördüncü bölümüyle final yapacağı açıklandı. Bu kararlarla birlikte yeni sezonda dört dizi ekim ayı içinde sona ererken, bir yapım için de kasım ayına final tarihi belirlendi. Söz konusu rakamlar tamamlanan 2025-2026 sezonunun 23 finalinden ayrı bir dönemi kapsıyor.

Sektördeki sorunlar yalnızca maliyetlerle sınırlı değil. Burak Sakar'ın analizine göre, 2025-2026 sezonunda 20 yaş üstü ABC1 izleyici grubunda saat 20.00-23.00 arasındaki toplam televizyon izlenme oranı bir önceki sezona göre yüzde 4,89 geriledi.

Buna karşılık yeni başlayan dizilerin aynı izleyici grubundaki ortalama reytingi 4,06'dan 4,59'a yükseldi. Bu gelişme, toplam televizyon izlenmesi azalırken ekrana çıkan yeni yapımların ortalama performansında iyileşme yaşandığını gösterdi. Ancak izlenme oranlarındaki artış, yükselen yapım maliyetlerinin karşılandığı anlamına gelmiyor. Kanallar ve yapım şirketleri açısından belirleyici unsur, elde edilen reklam gelirinin bölüm maliyetlerini karşılayıp karşılamadığı olmaya devam ediyor.

Yüksek bütçeli yapımların beklenen izlenme oranlarına ulaşamaması, özellikle yeni başlayan dizilerde finansal riski artırıyor. Sakar'ın değerlendirmesine göre, kanallar bir dizinin ilk üç bölümündeki reyting performansını dikkate alarak devam kararını yeniden değerlendirebiliyor. Yeni dizilerde reklam kuşaklarının genellikle dördüncü bölümden itibaren düzenli kullanılmaya başlanması nedeniyle erken final yapan yapımların reklam geliri elde etme imkânı sınırlı kalabiliyor.

Hazırlık maliyetleri de hesaba katıldığında kısa ömürlü bir dizinin kanal ve yapımcı açısından toplam 100 milyon ila 150 milyon liralık zarara neden olabileceği tahmin ediliyor.

Yurt dışı satışları ise iç pazardaki reklam gelirlerine ek finansman kaynağı sağlıyor. Ancak kısa sürede sona eren yapımların uluslararası pazara sunulabilecek yeterli bölüm sayısına ulaşamaması, bu gelir imkânını da sınırlandırabiliyor.

Artan maliyetler karşısında daha az sayıda yapımın ekrana gelmesi, yeni dizilerin kısa sürede final yapması ve yayın takvimlerinde ertelemelere gidilmesi, sektörün üretim kararlarında maliyet ve gelir hesabının giderek daha belirleyici hale geldiğini ortaya koyuyor.