Doç. Dr. Yusuf Kızıltaş: MEB İlkokullarda Merdiven Altı Deneme Sınavlarını Yasakladı

Milli Eğitim Bakanlığı (MEB), eğitim sisteminde ölçme ve değerlendirme süreçlerini yeniden şekillendiren kritik yönetmelik değişikliğini Resmi Gazete’de yayımlayarak yürürlüğe koydu. Düzenlemeyle birlikte il geneli ortak sınav uygulaması kaldırılarak sınavlar "ülke geneli" ve "okul geneli" olarak ikiye ayrılırken, ilkokullarda yazılı sınav yapılmaması kuralı da kesin hükme bağlandı. Öğretmenlere soru hazırlama sürecinde yapay zekadan yararlanma imkanı da tanıyan yeni düzenlemenin sahadaki yansımalarını Doç. Dr. Yusuf Kızıltaş, YENİÇAĞ’a değerlendirdi.

İlkokullarda yazılı sınav uygulamasının fiilen 2023 yılında kaldırıldığını hatırlatan Doç. Dr. Yusuf Kızıltaş, yeni yönetmelikle birlikte bu kararın hukuken tescillendiğini ifade etti. İlkokul kademesinde hiçbir şekilde yazılı sınav yapılmayacağını vurgulayan Kızıltaş, deneme sınavı adı altında dahi öğrencilerin sınavla karşı karşıya getirilmesinin önünün tamamen kapatıldığını belirtti. Çocukların sadece tek bir sınav çıktısıyla değil; derse katılım, sorumluluk bilinci, bilişsel ve davranışsal gelişimlerini kapsayan süreç odaklı bir anlayışla değerlendirilmesinin pedagojik açıdan son derece yerinde olduğunu kaydetti.

Yönetmelikteki en dikkat çekici düzenlemelerden birinin il geneli sınavların kaldırılarak "ülke geneli" ve "okul geneli" ortak sınav kategorizasyonuna geçilmesi olduğunu belirten Kızıltaş, LGS ve YKS'ye girecek 8’inci ve 12’nci sınıfların bu uygulamanın dışında tutulduğunu aktardı. Bakanlığın bu adımla okullar arasındaki soru zorluğu farkından kaynaklanan "şişirilmiş not" problemini bitirmeyi ve uluslararası PISA ile TIMSS sınavlarının standartlarını yakalamayı hedeflediğini dile getiren Kızıltaş, öğretmenlerin kendi hazırlayacağı iki açık uçlu sorunun yanına bakanlığın Ortak Yazılı Sınav Sistemi (OYSS) havuzundan soru çekeceğini söyledi.

Türkiye, PISA'ya ilk kez 2003 yılında katıldı. OECD tarafından üç yılda bir düzenlenen PISA, 15 yaşındaki öğrencilerin matematik, fen bilimleri ve okuma becerilerini günlük yaşamda bilgiyi kullanabilme yönünden değerlendiriyor. Türkiye, Eylül 2026'da açıklanan PISA 2025 sonuçlarında fen bilimleri ve okuma alanlarında OECD ortalamasının üzerine çıktı.

IEA tarafından dört yılda bir gerçekleştirilen TIMSS ise 4 ve 8'inci sınıf öğrencilerinin matematik ve fen bilimleri alanındaki bilgi ve becerilerini ölçüyor. Aralık 2024'te açıklanan TIMSS 2023 sonuçlarında Türkiye, 4'üncü sınıf fen bilimlerinde Avrupa birincisi, matematikte ise Avrupa ikincisi oldu.

Ülke geneli ortak sınav sisteminin iyi niyetli hedefler taşımasına rağmen ciddi bir eşitsizlik barındırdığına dikkat çeken Doç. Dr. Yusuf Kızıltaş, kırsal ve kentsel bölgeler arasındaki imkan farkına işaret etti. Ankara Çankaya’daki bir 6’ncı sınıf öğrencisi ile Hakkari Şemdinli veya İzmir Ödemiş'in bir köyündeki öğrencinin aynı gün aynı sorularla sınava tabi tutulmasının hazır bulunuşluk düzeyleri açısından adil olmadığını belirten Kızıltaş, bu durumun şehir ve köy okulları arasındaki makası daha da açacağı eleştirisinde bulundu. Kızıltaş ayrıca, özellikle doğu illerinde ve köylerde branşı farklı olmasına rağmen derslere giren ücretli öğretmenlerin bu yeni ölçme sistemini ve soru geliştirme süreçlerini sağlıklı yürütmekte zorlanacağını vurguladı.

Yeni yönetmelikle öğretmenlere soru hazırlarken yapay zeka araçlarından yararlanma esnekliği tanınmasını da değerlendiren Kızıltaş, bakanlığın bu adımla teknolojinin önünü açtığını ancak ciddi bir riskin göz ardı edilmemesi gerektiğini ifade etti. Öğretmenlerin yapay zeka platformlarını kullanırken öğrenci bilgilerini kesinlikle sisteme girmemesi gerektiğini belirten Kızıltaş, dijital mahremiyetin korunmasının zorunlu olduğunu söyledi. Kontrolsüz yapay zeka kullanımının eğitimcileri köreltebileceği uyarısında bulunan Kızıltaş, Milli Eğitim Bakanlığı’nın öğretmenlere acilen kapsamlı bir "yapay zeka okuryazarlığı" hizmet içi eğitimi vermesi gerektiğini sözlerine ekledi.

Temel Eğitim Bölümü, Sınıf Öğretmenliği Eğitimi Anabilim Dalında görev yapan akademisyendir. Araştırma alanları arasında ilköğretim, sınıf öğretmenliği ve eğitim araştırmaları bulunuyor.

Kızıltaş, lisans eğitimini 2004-2007 yılları arasında Van Yüzüncü Yıl Üniversitesinde, yüksek lisansını 2008-2011 döneminde aynı üniversitede tamamladı. Doktora eğitimini ise 2015-2019 yılları arasında Gazi Üniversitesinde yaptı. Doktora tezinin konusu, ana dili farklı olan ilkokul öğrencilerinin akıcı okuma ve okuduğunu anlama becerilerinin incelenmesiydi.

Akademik çalışmaları arasında ilkokul eğitimi, okuma becerileri, kırsal bölgelerde eğitimde fırsat eşitsizliği ve yapay zekanın eğitimde kullanımı öne çıkıyor. 2026 yılında yayımlanan çalışmalarından biri, ilkokul sınıflarında ChatGPT'nin metin özetleme becerisi ve öğrencilerin özetlemeye yönelik tutumları üzerine.