Doğal Gazda 2054 Hesabı! ABD'ye Uzun Vadeli Bağımlılık Mı?

Küresel doğal gaz piyasasında dikkat çekici bir gelişme yaşandı. Dünyanın en büyük doğal gaz rezervlerine sahip ülkelerinden Katar, ABD'den uzun vadeli LNG satın alma kararı aldı. QatarEnergy ile Amerikan enerji şirketi Cheniere Energy arasında 22 Ekim 2026'da imzalanan iki anlaşma, 2031-2054 dönemini kapsıyor. Katar, yıllık 4 milyon tona kadar, yaklaşık 5,5 milyar metreküp doğal gaz karşılığı LNG alabilecek. Teslimatların en yüksek sözleşme miktarında gerçekleşmesi halinde 24 yıllık toplam hacim 130 milyar metreküpe yaklaşacak. Dünyanın önde gelen gaz üreticilerinden Katar'ın Amerikan gazına yönelmesi, enerji ticaretindeki dengelerin nasıl değiştiğini ortaya koyuyor.

Katar'ın satın alacağı LNG, ABD'nin Louisiana eyaletindeki Sabine Pass ve Teksas'taki Corpus Christi tesislerinden sağlanacak. Her iki tesisten yıllık 2 milyon tonluk alım öngörülürken, toplam miktarın 1 milyon tonluk bölümü yatırım kararına bağlı olacak. Fiyatlandırmada ABD doğal gaz piyasasının temel göstergesi Henry Hub esas alınacak ve üzerine sabit bir ücret eklenecek. Bu ücretin miktarı açıklanmadı. Anlaşmanın arkasında ticari esneklik ve arz güvenliği bulunuyor. Katar'ın LNG ihracatının önemli bölümü Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleşirken, bölgedeki askerî gerilim deniz taşımacılığı açısından risk oluşturuyor. ABD'den alınacak LNG ise Körfez dışından tedarik imkanı sağlayacak. Üstelik QatarEnergy, Amerikan limanlarından teslim aldığı gazı farklı ülkelere satabilecek.

Katar'ın hamlesi, Türkiye'nin Amerikan gazına yönelik uzun vadeli anlaşmalarını da gündeme taşıdı. BOTAŞ, Eylül 2025'te uluslararası enerji ticaret şirketi Mercuria ile 2026-2045 dönemini kapsayan yaklaşık 70 milyar metreküplük LNG tedarik anlaşması imzaladı. Yıllık alım miktarının yaklaşık 4 milyar metreküp olması öngörülüyor. Gaz, ABD limanlarının yanı sıra Türkiye, Avrupa ve Kuzey Afrika'daki tesislerden de teslim alınabilecek. Türkiye'nin LNG anlaşmaları bununla sınırlı değil. Shell ile 2027'den itibaren 10 yıl boyunca yılda 4 milyar metreküpe kadar, TotalEnergies ile yine 10 yıl boyunca yılda 1,6 milyar metreküplük anlaşmalar yapıldı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar'ın Aralık 2025'te açıkladığı verilere göre Türkiye, Eylül 2024'ten itibaren toplam 155 milyar metreküplük uzun vadeli LNG sözleşmesine imza attı. Bu miktarın 106 milyar metreküplük bölümü 2025 yılında yapılan anlaşmalardan oluşuyor. Ancak toplam hacmin tamamı ABD kaynaklı gazı kapsamıyor.

Türkiye'nin Amerikan gazına yönelişi ithalat rakamlarına da yansıdı. EPDK verilerine göre ABD'den LNG ithalatı 2024'te 5,59 milyar metreküp seviyesindeyken 2025'te 9,47 milyar metreküpe yükseldi. Artış yaklaşık yüzde 70'e ulaşırken, ABD'nin toplam doğal gaz ithalatındaki payı yüzde 10,7'den yüzde 16,2'ye çıktı. Böylece Türkiye'nin ithal ettiği her 100 metreküp gazın yaklaşık 16 metreküpü ABD kaynaklı hale geldi. Türkiye açısından temel sorun ise yüksek dışa bağımlılık. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı verilerine göre 2025 yılında 58,34 milyar metreküp doğal gaz ithal edilirken, yerli üretim 3,11 milyar metreküpte kaldı. Doğal gazda ithalat bağımlılığı yaklaşık yüzde 95 düzeyinde bulunuyor. ABD'den LNG alınması tedarikçi çeşitliliğini artırsa da toplam dışa bağımlılığı ortadan kaldırmıyor.

Türkiye'nin 2025 yılındaki 58,34 milyar metreküplük ithalatı üzerinden yapılan hesaplamaya göre doğal gaz fiyatında milyon İngiliz ısı birimi (MMBtu) başına 1 dolarlık artış, yıllık yaklaşık 2,1 milyar dolarlık ek maliyet anlamına geliyor. Hesap, fiyat değişiminin bütün ithalata aynı ölçüde yansıdığı varsayımına dayanıyor. Gerçek maliyet ise sözleşme koşulları, taşıma giderleri ve piyasa fiyatlarına göre değişiyor.