Dünya Yolcu Uçağına Doymuyor

Havayolu yolculuğu artık hayatımızın vazgeçilmezi. Uçaklar sayesinde neredeyse hemen hiçbir yere başka ulaşım aracıyla ulaşmak mümkün değil. Bu yüzden tepemizdeki uçakların sayısı her geçen gün artıyor. Zaman zaman uçak bileti fiyatları çok yükseldiğinde bile havayolu şirketleri yolcu bulmakta zorlanmıyor. İflas eden havayolları da oluyor elbette ama çoğunun işletme hatalarının kurbanı olduğu ortaya çıkıyor.

SADECE bizim bu coğrafyada, yani Avrupa ve Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) bölgesinde 20 yıl içinde 8 bin 190 uçağa ihtiyaç olduğu hesaplanıyor. Dünya genelinde ise bu ihtiyaç, 45 bin civarında. Yani 2045 yılına kadar hava trafiği yaklaşık 2 kat artacak. Airbus’ın ‘neredeyse her zaman tutan’ öngörüsü ise satır başları ile şöyle:

Airbus’ın son açıkladığı Küresel Pazar Tahmini (GMF) raporuna göre, Avrupa ve BDT bölgesindeki hava trafiğinin önümüzdeki 20 yıl içinde yıllık yüzde 2.9 bileşik büyüme oranı (CAGR) ile artması ve bunun sonucunda 8 bin 190 yeni yolcu uçağına (6 bin 690 tek koridorlu ve bin 500 geniş gövdeli) ihtiyaç duyulması bekleniyor. Bu uçakların 3 bin 600’ünün büyüme, 4 bin 590’ının ise filodan ayrılan daha eski ve düşük verimliliğe sahip uçakların yenilenmesi amacıyla kullanılacağı ve ekonomik değerini kaybeden uçakların filodan çıkarılma hızının da arttığı vurgulanıyor raporda.

Airbus’ın tahminlerine göre büyümenin arkasındaki temel etkenler arasında, havayoluyla seyahat etme olasılığı en yüksek olan orta sınıf nüfusunun 20 milyon artarak 790 milyona ulaşacak olması ve yıllık seyahat eğiliminin 1.4 uçuştan 2.4 uçuşa çıkarak neredeyse 2 katına ulaşacak olması yer alıyor.

Bölgenin en hızlı büyüyen pazarlarından biri olan Türkiye’ye de özel yer ayrılmış. Raporda Türkiye’nin, bölge toplamının yüzde 20’sini oluşturacak şekilde bin 800 yeni yolcu uçağına ihtiyaç duyacağı tahmin ediliyor. Önümüzdeki 20 yıl içinde Türkiye’deki yolcu başına düşen yıllık uçuş sayısının da 3 katına çıkarak 3.1’e ulaşması ve bölgenin 2.4 olan ortalamasını geride bırakması bekleniyor.

60’tan fazla ülkenin başkentine dört saatlik uçuş mesafesinde konumlanan Türkiye, coğrafi avantajını kullanarak kısa, orta ve ultra uzun menzilli küresel transfer talebini karşılıyor. Yüksek teknolojili tesislere yapılan büyük yatırımlar da, Türkiye’yi sınır ötesi e-ticaret ve hava kargo alanında önde gelen bir küresel merkez konumuna getiriyor.

Hızlı büyüyen diğer pazarlara bakıldığında ise İspanya, İtalya ve Polonya, artan turizm potansiyelleri ve doğu ile batı arasında stratejik birer köprü olmaları nedeniyle yüksek büyüme gösteren merkezler olarak dikkat çekiyor. BDT ise genç, büyüyen ve refah düzeyi artan nüfusu sayesinde talepteki hızlı artıştan faydalanarak Avrupa ile Asya’yı birbirine bağlayan ciddi bir alternatif haline geliyor.

Airbus Türkiye Başkanı Simon Ward ve Toulouse’daki merkez iletişim ofisinden Özge Topkaya’nın da katıldığı toplantıda, Airbus Pazar Analizi ve Tahminleri Başkan Yardımcısı Antonio da Costa, konuyla ilgili açıklamalar yaptı. Açıklamada, “Süregelen jeopolitik gerilimlere, faiz artışlarının gecikmeli etkilerine ve yüksek enerji maliyetlerine rağmen Avrupa ve BDT, ihtiyaç duyulan yeni yolcu uçağı sayısı bakımından Çin’in hemen ardından üst sıradaki yerini koruyor. Yeni merkezlerin ortaya çıkması, artan turizm ve stratejik konumların etkisiyle havayolu şirketleri filolarını genişletip modernleştirirken, daha verimli ve sürdürülebilir hava taşımacılığına geçişe de öncülük ediyor” dedi.

Tahminler, 2025’te yüzde 36 olan Avrupa ve BDT filosundaki yeni nesil uçak oranının 2035 yılına kadar yüzde 82’ye ulaşacağını ve bunun küresel ölçekte en hızlı filo modernizasyon oranlarından biri olduğunu gösteriyor. Bu dönüşüm yakıt verimliliği, operasyonel performans ve emisyon azaltımında önemli kazanımlar sağlayacak.

Havacılık sektörü; kamu, havayolları, havalimanları ve birçok oyuncunun kusursuz uyumu ve işbirliğini gerektiriyor. Türkiye’nin başarısının sessiz kahramanlarından biri de ATÜ Duty-Free ve onun deneyimli CEO’su Ersan Arcan. Şirketin kuruluşunda yer alan çekirdek kadrodaydı. Bugün yedi ülkede 16 havalimanı ve Galataport İstanbul kruvaziyer limanında toplam 110’dan fazla mağazadan oluşan dev operasyonu yönetiyor. 3 binden fazla çalışanı olan ATÜ, 30 bin metrekarelik mağazada 50 bin çeşit ürünü yolculara sunuyor.

Türkiye’deki ilk büyük ve de lüks özel Duty-Free mağazalarını kuran, eski bir otomobil yarışçısı Ersan Arcan’a ben “Bizim Heinemann” diyorum. O bunu pek kabullenmiyor ama olsun. Heinemann, merkezi Hamburg’da olan ve büyük bir coğrafyadaki Duty-Free mağazalarının ürün sağlayıcısı ve işleticisi olarak biliniyor. Bizim Ersan Arcan da önemli bir coğrafyanın Duty-Free kurucu ve işletici lideri.

TAV Havalimanları küresel büyüme yolculuğuna çıkarken Duty-Free için Heinemann ve Unifree ile ortaklık yaptı ve ATÜ Duty-Free kuruldu. Bu başarılı ortaklık bugün, dünyanın sayılı şirketlerinden birini ortaya çıkardı. ATÜ, TAV’ın işlettiği havalimanlarının ötesine de uzanarak büyümesini sürdürdü.

Ersan Arcan’ın yönetimindeki ATÜ, 30 yıllık birikimini son olarak yeni terminalleriyle çehresi değişen Antalya Havalimanı’na taşıdı. Geçen ayki ziyaretimde terminali dolaşırken ATÜ Antalya Operasyonu Başkan Yardımcısı Berk Sancar ve ATÜ Kurumsal İletişim Direktörü Sıla Usta bana eşlik etti. İstanbul’da başarısını kanıtlayan ATÜ, dünyaca ünlü markaları tek çatı altında toplayan Luxury Square ve yerel ürünlere odaklanan Old Bazaar konseptlerini Antalya’ya taşıdı.

Arcan şunları söyledi: “Antalya 32 milyona ulaşan dış hat trafiğiyle Türkiye’nin en büyük turizm merkezlerinden birinin ana giriş kapısı. 12 bin metrekarelik alanda yolcu profiline ve beklentilerine uygun bir tasarımı hayata geçirdik. Bu yıl tüm çalışmalarımızı tamamladık ve çok olumlu bir geri dönüş aldık. Pik sezonda günde 100 binden fazla yolcu mağazalarımızdan geçiyor. Antalya’nın trafiğinde önemli yer tutan Rus ve Kazak yolcular Antalya’yı lüks alışveriş için kullanıyor. İngiliz ve Alman yolcularsa çikolata, tütün ve içkiye yöneliyor. İşbirliği yaptığımız markalarla Antalya’ya özel ürünler çıkarıyoruz.”

ATÜ Türkiye’de Antalya’nın yanı sıra İzmir, Ankara, Bodrum ve Gazipaşa havalimanlarında hizmet veriyor. İstanbul Havalimanı’nda lüks markaların butiklerini işletiyor. Galataport’un Duty-Free operasyonunu yürütüyor. Gürcistan’da TAV’ın işlettiği Tiflis ve Batum’un yanı sıra Kutaisi Havalimanı’nda varlar. Kuzey Makedonya’da Üsküp ve Ohrid, Tunus’ta Enfidha ve Monastir, Letonya’da Riga, Umman’da Salalah ve Kazakistan’da Almatı havalimanlarında faaliyet gösteriyor.

Arcan hedeflerini, “İlişkide olduğumuz coğrafyalarda yeni fırsatları takip ediyoruz” sözleriyle özetliyor.

Ersan Arcan, Viyana’da Schiller Üniversitesi’nde işletme okudu. Profesyonel kariyerinin ilk yıllarına aile şirketinde çalışarak başladı. TAV Havalimanları’na katıldıktan sonra 1999-2006 yılları arasında ATÜ Duty Free’de İşletme Müdürü olarak görev yaptı. Atatürk Havalimanı’nın hızla büyüdüğü ve TAV Havalimanları’nın yurtdışına açıldığı dönemde önce genel müdür, ardından CEO olarak ATÜ’nün başına geçti.