Dünyada Elektrik Kesintisi Alarmı: Her Yıl 190 Milyon Abone Etkileniyor

2022'den bu yana dünya genelinde aşırı hava olayları ve diğer doğal tehlikelerle bağlantılı yaklaşık 3 bin elektrik kesintisi raporlandı. Veriler 150'yi aşkın ülkeyi kapsıyor; bunlar toplam elektrik kesintilerinin tamamı değil.

IEA'ya göre doğal afet bağlantılı olaylar her yıl ortalama 190 milyon elektrik abonesini geçici olarak elektriksiz bıraktı. Bu gösterge tekil kişi sayısını değil, elektrik hizmetinde kesinti yaşayan aboneleri ifade ediyor.

IEA'nın küresel risk haritasına göre elektrik altyapısı varlıklarının yaklaşık yüzde 30'u, farklı şiddette tropikal siklonlara maruz kalabilecek bölgelerde bulunuyor. Bu oran gerçekleşen hasarı değil, coğrafi maruziyeti gösteriyor.

Elektrik altyapısının yaklaşık yüzde 20'si uzun süreli aşırı sıcakların görülebileceği alanlarda. Sıcaklık, artan soğutma ihtiyacıyla talebi yükseltirken hatların ve ekipmanın işletimini de zorlaştırabilir.

Küresel elektrik varlıklarının yüzde 10'dan fazlası taşkın ovalarında yer alıyor. Su baskınları özellikle trafo merkezleri, dağıtım ekipmanları ve hat bağlantıları için tehdit oluşturuyor. Tehlike bölgesinde bulunmak, kesin hasar anlamına gelmiyor.

IEA'nın aynı veri tabanı, 2022'den bu yana orman yangınlarıyla bağlantılı yaklaşık 180 elektrik kesintisi bildirimi içeriyor. Bu olaylarda yaklaşık 15 milyon abone kesintisi kaydedildi; sayılar yıllık değil, dönem toplamı.

Bir trafo merkezi aynı anda sıcaklık, sel ve sert fırtına tehdidine açık olabilir. Bu nedenle yüzde 30, yüzde 20 ve yüzde 10'u aşan maruziyet oranları toplanarak tek bir küresel risk payı elde edilemez.

Gözlemevinin ilk kesinti veri seti doğal tehlikelere odaklanıyor. IEA, kötü niyetli saldırılar ve siber tehditlerin de enerji arzı açısından önemli olduğunu belirtiyor; ancak bunlar 3 bin doğal afet kaynaklı kesinti sayısına dahil değil.

Yeni platformda, şebekelerin dayanıklılığını artırmaya yönelik 130'dan fazla önlem ve uygulama örneği var. Fiziksel altyapının güçlendirilmesi, işletme yöntemleri, izleme ve yönetim düzenlemeleri bu başlıklar arasında.

Antalya'da düzenlenen COP31'de gündemde olan hedef, elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payını 2035'e kadar yüzde 35'e yükseltmek. Elektriğe bağımlılık büyürken kesintilere karşı daha dayanıklı şebekeler kurulması önem kazanıyor.

IEA'nın eylülde yayımladığı Türkiye incelemesi, elektrik talebinin 2005-2024 döneminde yılda ortalama yaklaşık yüzde 5 arttığını gösterdi. Yeni küresel gözlemevi Türkiye için ayrı bir kesinti sıralaması açıklamıyor; şebeke yatırımlarının önemini hatırlatıyor.