Elma Dalda Kaldı, Çiftçi Alıcı Bulamıyor

Bu yıl elma üretiminde yaşanan yüksek rekolte, diğer birçok üründe olduğu gibi düşük fiyat sorununu da beraberinde getirdi. Sektör temsilcileri, özellikle meyve suyu yapımında kullanılan ıskarta elma fiyatlarının, toplama maliyetinin dahi altında kaldığına dikkat çekiyor.

Mehmet H. GÜ[email protected]

Elmadaki yüksek rekol­te, beraberinde düşük fiyat sorununu getirdi. Özellikle meyve suyu üretimin­de kullanılan ıskarta elma fiyat­larının, toplama maliyetinin dahi altında kalması nedeniy­le elmanın dalında kaldığı be­lirtiliyor. Geçen yıl Türkiye’de yaklaşık 2 milyon 286 bin ton elma üretilirken, bu yıl ise bit­kisel üretim birinci tahminine göre üretimin yüzde 93,6 artışla 4 milyon 427 bin tona ulaşma­sı bekleniyor. Elmadaki bu bol­luğa karşın, geçen yıl yaşanan zirai don nedeniyle ihracatta pazar kaybeden fabrikaların önceki yıllardaki kadar alım ya­pamadığı ifade ediliyor. Bu du­rum yüzünden üreticiler, mey­ve suyu sanayisinde kullanılan ıskarta elmaya alıcı bulmakta güçlük çekiyor.

Elma üretiminde yaklaşık 600 bin ton ile Isparta’nın ar­dından ikinci sırada yer aldık­larını belirten Niğde Ziraat Odası Başkanı Veli Kenar, şu anda meyve suluk el­manın kilogram fi­yatının 4 lira sevi­yesinde olduğunu, sofralık elmanın ise kilogramının 15 lira­dan satıldığını söy­ledi. Meyve suluk el­mada alıcı bulunma­dığına dikkat çeken Kenar, bu yılki yoğun yağışlar nedeniyle kara leke hastalığı­nın daha fazla görül­düğünü ve bu duru­mun meyve suluk el­ma oranını artırdığını ifade etti. Küçük ölçekli üreticilerden şu anda alım yapan tüccar bulun­madığını da dile getiren Ke­nar, “Meyve suluk elmanın ki­lo başına zaten 4 lira toplama maliyeti var. Ürün para etmi­yor, fabrikalar da almıyor. Es­kiden alım yapan fabrikaların önü kamyonlardan geçilmez­di; şimdi ise kamyon sayısı ol­dukça seyrek. Bu durumun te­melinde geçen yıl yaşanan zirai don yatıyor. Geçen yıl elma iş­leyemeyen fabrikalar ihracat­ta pazar kaybetti. Zirai don ko­misyonunda, çiftçinin yanı sıra fabrikaların da desteklenmesi gerektiğini, aksi takdirde pazar kaybeden fabrikalar nedeniyle bir sonraki yıl elma bolluğu ol­sa bile ürünün dalda kalacağını ifade etmiştik. Bugün ne yazık ki bunun sonucunu yaşıyoruz. İhracatçıya teşvik verilseydi ve pazarlar kaybedilmeseydi elma bugün dalda kalmazdı. Şu an­ki fiyatlarla ürününü toplaya­mayan üreticilerin elması dalında kalacak gi­bi duruyor” dedi. Öte yandan, sofralık elmanın kilogramının 15 liradan alındığını, büyük ka­pama elma bahçelerinde ise fi­yatın 20 liraya kadar alıcı bula­bildiğini aktaran Kenar, bölge­lerinde 8 bin dekara ulaşan tek parça kapama bahçelerin bu­lunduğunu sözlerine ekledi.

Son yağan yağmurlarla bir­likte elmaların daldan hızla dö­külmeye başladığını belirten Karaman Ziraat Odası Başka­nı Mehmet Bayram, şu an bölgelerinde alım yapan tüccarın olma­dığını, gelenlerin ise halk arasında ‘tokatçı’ olarak tabir edilen ki­şilerden oluştuğunu ifade etti. İhracatta ya­şanan sorunlar nede­niyle önünü göreme­yen ihracatçıların ma­li tablolarını bozmak istemediğini, bu yüz­den de piyasada sıcak ticaretin dönmediğini bildirdi. Yurt içinde­ki zincir market fiyatlarına da değinen Bayram, “Karaman'da üreticinin elinden 15 ile 20 lira bandında çıkan elma, yürüme mesafesindeki zincir market­lerde kalitesine göre kilogramı 65 lira ila 100 lira arasında de­ğişen fiyatlarla satılıyor. Bir el­ma soğuk hava deposuna 20 li­radan girdiyse, depodan çıka­na kadar yaklaşık 22,5 lira ek masrafı olur. Yani soğuk hava deposuna giren elma, tüm girdi maliyetleriyle birlikte depodan 42,5 liraya çıkıyor. İlimizdeki 220 bin tonluk soğuk hava de­posu kapasitesi de dolmak üze­re. Sofralık elma şu an kilogra­mı 10 liradan alıcı buluyor. Di­ğer yandan 2024'te kilogramı 7-8 liradan alınan meyve suluk elma, bu yıl 4 liradan alıcı bu­labiliyor. Fiyatlar 2024 yılının dahi altında kalmış durumda. Bu fiyatlarla dünya ile rekabet edemiyoruz; elmanın kilogra­mını 1 dolar 20 sente satıyoruz” diye konuştu.

Elma ve elma suyu ihracatında bu yıl, önceki yıllara kıyasla belirgin bir gerileme yaşanıyor. Bu yılın ilk 8 ayında taze elma ihracatı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 34,7 düşerek yaklaşık 84 milyon dolar seviyesinde kaldı. Geçen yılın ilk 8 ayında ise 128,8 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirilmişti. T Benzer bir düşüş elma suyunda da yaşanıyor. Elma suyu ihracatı, bu yılın ilk 8 ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 43 oranında gerileyerek 162,776 milyon dolar oldu.