Ember Raporu: Türkiye'nin Elektrik İhracatı 20 Ayda 500 Milyon Dolar Kazandırdı

Türkiye, komşu ülkelerle geliştirdiği elektrik bağlantıları üzerinden ihracat gelirini artırdı. Uluslararası düşünce kuruluşu Ember'in COP31 kapsamında hazırladığı rapora göre, Ocak 2025-Ağustos 2026 döneminde enterkonneksiyon hatları aracılığıyla gerçekleştirilen elektrik satışlarından 500 milyon dolar gelir sağlandı.

Bu yıl Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) dolayısıyla yayımlanan rapor, Türkiye'nin sınır ötesi elektrik ticaretinde son yıllarda yaşanan değişimi ortaya koydu.

Türkiye'nin elektrik ticaretinde güney komşularının ağırlığı artarken, 2024 ve 2025 yıllarında devreye giren yeni kapasitelerle Irak en büyük ihracat pazarı haline geldi. Altyapı bağlantılarının yenilenmesiyle Suriye'ye de düzenli elektrik aktarımı başladı. Rapora göre Türkiye'nin ulaştığı rekor ihracat gelirinin yarısından fazlası Suriye'ye yapılan satışlardan elde edildi.

Batı yönünde ise Bulgaristan ile elektrik ticaretinin dengesi değişti. Türkiye, geçmişte elektrik ithal ettiği Bulgaristan karşısında net ihracatçı konumuna geçti.

İhracat yapılan ülkelerin çeşitlenmesiyle birlikte Türkiye, yalnızca 2025 yılında yaklaşık 4 teravatsaat elektrik satarak 360 milyon dolar gelir elde etti. Bu tutar, yıllık bazda ulaşılan en yüksek ihracat geliri olarak kayıtlara geçti.

Raporda Türkiye'nin sınır ötesi elektrik iletim altyapısının kapasitesine de yer verildi. Buna göre faal bağlantı hatları, 2,6 gigavatlık elektrik ihracatı ve 1,3 gigavatlık ithalat kapasitesi sunuyor. Kullanımda olmayan bağlantıların da hesaba katılmasıyla toplam kapasite ihracatta 3,2 gigavata, ithalatta ise 2 gigavata ulaşıyor.

Ember'in analizinde, ihracat bağlantılarının tamamının kapasite sınırlarında çalışması halinde Türkiye'nin yaklaşık 28 teravatsaat elektrik satabileceği belirtildi. Ancak bürokratik süreçler, teknik kısıtlar ve ekonomik engeller nedeniyle bu potansiyelin yalnızca yaklaşık yedide birinden yararlanılabiliyor.

Elektrik üretiminin yüzde 43'ünü yenilenebilir kaynaklardan karşılayan Türkiye açısından sınır ötesi bağlantılar, enerji dönüşümünün önemli unsurlarından biri olarak öne çıkıyor. Ülkenin 2035 yılına kadar rüzgar ve güneş enerjisi kurulu gücünü üç katına çıkarma hedefi de bu altyapının önemini artırıyor.

Güçlü enterkonneksiyon hatları sayesinde hidroelektrik, rüzgar ve güneş santrallerinin yüksek üretim yaptığı dönemlerde ortaya çıkan fazla elektrik dış pazarlara aktarılabiliyor. Böylece üretimin kısıtlanmasının veya elektriğin çok düşük fiyatlarla satılmasının önüne geçilerek ihracat yoluyla döviz geliri elde edilmesi mümkün oluyor.

Bu bağlantılar, güneydeki komşu ülkeler açısından da enerji arz güvenliğine katkı sunuyor. Elektrik üretimlerinin yaklaşık yüzde 90'ını veya daha fazlasını doğal gaz ve petrol gibi fosil yakıtlardan sağlayan, yaz aylarında ise ciddi arz açığı yaşayan bu ülkeler, Türkiye'nin temiz enerji kaynaklarından yararlanarak kronik elektrik kesintilerini azaltma imkanı bulabiliyor.

Ember'in analizinde Avrupa ile Kafkasya arasındaki elektrik ticaretinin geliştirilmesi için de Türkiye'nin rolüne dikkat çekildi. İki bölgeyi Karadeniz'in altından bir denizaltı kablosuyla birbirine bağlamayı amaçlayan projeye karşılık Türkiye'nin kara yolu bağlantısı alternatifi sunabileceği belirtildi. Bu seçeneğin maliyetleri ve proje sürelerini azaltma potansiyeli taşıdığı kaydedildi.

Ember Türkiye ve Kafkaslar Bölge Lideri Ufuk Alparslan, enterkonneksiyon altyapısının bölge ülkeleri arasında karşılıklı fayda sağlayabileceğini belirterek, "Türkiye, Avrupa, Kafkaslar ve Orta Doğu arasında çift yönlü enerji akışını yöneten, arz güvenliğini garanti altına almış bölgesel bir temiz enerji merkezine dönüşebilir. Bunun için enterkonneksiyonda toplam kapasite hedeflerinin, komşu ülkeler bazında somut ve uygulanabilir projelere dönüştürülmesi gerekiyor." ifadelerini kullandı.

Alparslan, COP31 ev sahipliğinin Türkiye'ye bölgesel enerji iş birliğini geliştirme bakımından önemli bir imkan sunduğunu vurguladı. Türkiye'nin komşu ülkeleri bir araya getirerek sınır ötesi elektrik ticaretini büyütebileceğini belirten Alparslan, bu süreçle enerji güvenliğinin güçlendirilmesi, arz kaynaklarının çeşitlendirilmesi ve daha temiz, uygun maliyetli enerjiye geçişin hızlandırılabileceğine işaret etti.