Emekli Maaşı İçin Masadaki Seçenekler... Düzenleme Yolda

Cumhurbaşkanı Erdoğan, emeklilerin durumunu iyileştirecek düzenlemenin sene sonunda hayata geçirileceğini açıkladı. Emeklilere seyyanen zam mı yapılacak, refah payı mı verilecek, vatandaşlık maaşı mı uygulanacak? En düşük emekli aylığı kaç lira olacak? İşte, masadaki seçenekler...

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Kabine Toplantısı’nda, emekliler ile ilgili yeni düzenlemenin sinyalini verdi. Erdoğan, konuşmasında, “Emeklilerimizin yaşadığı zorlukların farkında olduğumuzu daha önce pek çok defa samimiyetle ifade ettim. Bu konuda her zaman yapıcı olmaya, şartları zorlama pahasına elimizden geleni yapmaya gayret ettik. İnşallah 2027 bütçesinde başımızın tacı olan emeklilerimizin durumunu biraz daha iyileştirecek mali imkânları oluşturuyoruz. Bunun için ihtiyaç duyulan yasal düzenlemeyi adalet ve hakkaniyet çerçevesinde Türkiye Büyük Millet Meclisimizin de takdiriyle sene sonuna kadar hayata geçirmeyi ümit ediyoruz” dedi.

Açıklama sonrası gözler, 2027 başında verilecek emekli maaş zamlarına çevrildi. Yılsonu enflasyon hedefi çerçevesinde, geçmiş altı aylık enflasyona göre; SSK, Bağ-Kur ve tarım emeklilerinin maaş zam oranı tahmini yüzde 10’larda olacak. Memur emeklileri ise toplu sözleşmeden kaynaklı yüzde 5 zam alacaklar, enflasyona göre de tahmini zam oranı yüzde 8-9’ları bulacak. Buna göre de en düşük emekli memur maaşı 33 bin liraya yükselecek.

Temmuz ayında yapılan yasal düzenleme ile SSK, Bağ-Kurluların aldığı en düşük emekli aylığı 23 bin 552 liraya yükseltildi. Yaklaşık 5.5 milyon emekli en düşük aylığı alıyor. 2027 Ocak ayında en düşük emekli aylığına enflasyon kadar artış uygulanırsa, maaş tutarı 26 bin liraya yükselecek.

Zam oranları düşük kalacağından emeklilerin yeni senede alacakları maaşlarda iyileştirme gündemde. Bu konuda Hazine ve Maliye Bakanlığı bir çalışma yapıyor. Hem alternatif modeller üzerinde çalışılıyor hem de bütçe üzerindeki etki analizi hesaplanıyor. Çalışma sene sonuna kadar Cumhurbaşkanı Erdoğan’a sunulacak. Peki, masada hangi seçenekler var?

Seçeneklerden biri geçmişte olduğu gibi emeklilere seyyanen zam yapılması. Seyyanen zammın iki formülü var. Birincisi, örneğin, yüzde 10 gibi tüm emeklileri kapsayacak bir zam. Ancak Cumhurbaşkanı Erdoğan, çalışmanın, adalet ve hakkaniyet çerçevesinde olacağının altını çizdi. Bu şekilde yapılacak uygulamada; yüksek emekli aylığı alanın maaş zammı daha yüksek olurken, düşük emekli aylığı alanın daha düşük oluyor. Örneğin, yüzde 10 zam denildiği zaman 98 bin lira emekli maaşı alanın zam tutarı 9 bin 800 lira oluyor ve maaşı 107 bin 800 liraya çıkıyor; 24 bin lira maaş alanın zam oranı 2 bin 400 lira oluyor ve maaşı 26 bin 400 liraya çıkıyor. Bu durum emekliler arasında maaş farkını daha da açıyor ve hakkaniyetli olmuyor.

Bir diğer alternatif ise düşük emekli aylığı alanlara tek seferlik seyyanen zam. Geçtiğimiz yıllarda da emeklilere 7 bin lira seyyanen zam yapılması gündeme gelmişti. Bu seçenek de masada ve bir kerelik 10 bin lira seyyanen maaş yapılma ihtimali bulunuyor. Hatta bu maaş artışının kök maaşlara yansıtılması bile konuşuluyor.

Seçeneklerden biri de 2027’nin başında enflasyon oranının üzerinde bir zam yapılması, böylece emekliye refah payı verilmesi. Hedeflenen enflasyona göre sene başında emeklilerin maaş zammı tahmini yüzde 10 olacak. Memur emeklilerinde ise zam oranı yüzde 8-9 olacak. Her iki kesime de en az zammın üzerine 5 puanlık refah payı verilmesi de seçenekler arasında yer alıyor. Bu kapsamda en düşük emekli aylığının da 30 bin liraya yükseltilmesi de gündemde.

Seçeneklerden biri de bir süredir gündemde olan vatandaşlık maaşı. Yani, gelir düzeyi yoksulluk sınırı altında bulunanlara gelir seviyelerini yükseltmek amacıyla uygulanacak destek sistemi. Bu konuda çalışmalar tamamlandı ve 2027’nin başından itibaren geniş kapsamlı olarak uygulanacak. Bu uygulamanın emeklileri de kapsayacak ve emeklileri belirli bir eşik gelir seviyesine getirecek şekilde genişlemesi de formüller arasında yer alıyor.

Bunların dışında emeklilerin Aylık Bağlama Oranının (ABO) değiştirilerek, artırılması, çok prim ödeyenle az prim ödeyen arasında farklı uygulamalar yapılması gibi konular da konuşuluyor ama bunların yapılması için sosyal güvenlik sisteminde yeni reform gerekiyor ki, bu da kolay değil. Ben bunların olacağını zannetmiyorum.

Şunu da belirteyim, emeklilere yönelik iyileştirme adı altında ne yapılacaksa; emekli maaşı düşük olan ve en düşük emekli aylığı alanlara yönelik düzenleme olacağı kesin.

Küçük bir bilgi daha; sene sonunda, Bağ-Kurluların prim gün sayısının SSK’lılarla eşit hale getirilip, 9 bin günden, 7 bin 200 güne düşürülmesi, böylece erken emeklilik yolunun açılması da gündemde.