Türkiye Süper Ligi’nde son yıllarda Anadolu kulüpleri, İstanbul merkezli takımlara göre hem sayıca hem de sahada elde edilen başarılarda geride kalıyor. Bu geride kalmışlık, Süper Lig’de oluşan bölgesel adaletsizliğin yanı sıra Türkiye’de sporun da ekonomik ve sosyolojik olarak eksiye doğru gittiğini gösteriyor. İstanbul Üniversitesi’nden Burak Yiğit Dinkayoğlu, Anadolu takımlarının, Süper Lig’de yaşadığı varoluş mücadelesini Cumhuriyet Gazetesi Spor Müdürü Cumhur Önder Arslan ile konuştu.
Endüstriyel Futbol, Anadolu Kulüpleri Ve İstanbul Takımları

Türk futbolunda İstanbul kulüplerinin öne çıkmasının sebeplerinden birine de İstanbul’un metropol olmasının sağladığı fırsatları örnek gösteren Cumhur Önder Arslan, Anadolu’nun spor alanında yatırımlarının yetersiz kalmasıyla da kurulan bu üstünlüğün pekiştiğine dikkat çekiyor. Bu noktada da sporda kent aidiyetinden söz eden Arslan, Anadolu’daki takımların şehirle bütünleşmesinin başarıya giden yolda oldukça önemli bir yere sahip olduğunu belirtiyor.
Son yıllarda İstanbul takımlarının Süper Lig'deki ağırlığının artmasını nasıl değerlendiriyorsunuz? Bu durum Türk futbolunun yapısal bir sorunu mu?
Türkiye’nin ve İstanbul’un üç büyüklerinin yıllardır Süper Lig’e koyduğu ambargoyu zaman zaman Anadolu kulüpleri yıkıp şampiyonluk yaşasalar da ana çerçeve hep Beşiktaş, Fenerbahçe ve Galatasaray üzerinden şekilleniyor. Alt liglerden gelen İstanbul takımları, Süper Lig’e yükselip burada kalıcı olmayı başardı. İçlerinde yıllardır belirli bir sistem dahilinde ilerleyen, ödemelerini aksatmayan kulüpler de var, işi sponsorluklarla ve güçlü ekonomiyle yürüten, kadro kalitesi bakımından tartışılan ekipler de var. Bence İstanbul takımlarının Süper Lig’de fazla olması, özellikle Anadolu’da bazı şeylerin yanlış yapıldığının göstergesidir. Elbette içinde bulunulan mali şartlar da bu konunun çok içinde bir durum. Yayıncı kuruluşun kulüplere dağıttığı paydan, TFF’nin (Türkiye Futbol Federasyonu) alt ligleri ne kadar desteklediğine; Anadolu kulüplerinin çoğunun kendi şehirlerinde sorunlar yaşamasından transfer politikalarına kadar çok geniş kapsamlı şekilde bu konuyu irdelemek, teşhisi net koymak gerekli.
“ANADOLU’DA FUTBOL GELİŞİYOR”
İstanbul takımlarının Süper Lig'deki sayısının artması, Anadolu futbolunun gelişimini ve temsil edilişini nasıl etkiliyor?
Sonuçta futbolda da başarıya dayalı bir sistem var. Kadronuz, hocanız iyiyse, sponsorunuz çoksa, maddi konuda sıkıntı yaşamıyorsanız İstanbul takımı da olsanız Anadolu takımı da olsanız üst liglere yükselmeyi başarıyorsunuz. Buna en iyi örnekler son dönemde Çorum FK, Samsunspor, Kocaelispor ve Süper Lig’e artık çok yaklaşan Bursaspor. Anadolu’da futbol gelişiyor, sadece oradaki potansiyeli doğru bir örnek modelle daha da yaygınlaştırmak gerekiyor. Aksi takdirde bir sezon Süper Lig’de oynayıp şu an amatör ligde ismi bile hatırlanmayan onlarca kulüp mevcut.
Anadolu takımları arasında kentin aidiyet kurduğu kulüp yok olup yerine belediye destekli takım geçiyor. (Örneğin Gaziantep Büyükşehir Belediyesi, Gaziantep Futbol Kulübü oldu.) Bu durumu futbolun ekonomi politiği açısından nasıl okumalıyız?
Sporu ve siyaseti özellikle Anadolu’da birbirinden ayırmak pek kolay değil. Sonuçta o takımlar şehrin takımı ve kentin bir öğesinden destek alırsa belli oranda başarı yolunda ilerleyebiliyor. Buna siyaset de kentin ileri gelenleri de oranın ekonomisini canlı tutan şirketleri ya da iş insanları da dahil. Belediyelerin spora destek vermesi güzel. Ancak bana kalırsa, belediyeler profesyonel takımlarla üst liglerde mücadele etmek yerine, altyapı seviyesindeki oluşumlarla gençlerin spora yönelmesini sağlamalı. Özellikle basketbolda ve voleybolda bu durumun tam tersini görüyoruz. Belediye takımları en üst liglerde kadın ve erkek takımlarıyla mücadele içinde. Bu olayın ne kadar doğru olduğu da tartışmaya açık bir konu.
Özellikle yabancı kaliteli futbolcuların, Anadolu takımı yerine İstanbul'u seçmesini yalnızca kulüplerin bütçesi ile mi ilişkilendirebiliriz?
Bütçe burada baş aktör diyebilirim. Ama tek faktör değil. Sonuçta İstanbul, Avrupa’nın ve dünyanın sayılı metropollerinden biri. Özellikle yurt dışından gelen futbolcular hele aileleriyle burada yaşayacaksa çocuklarının gideceği okuldan, oturacakları eve kadar birçok konuda detay istiyor. Kulüpler de o yabancı futbolcuları transfer etmek adına her türlü imkânı seferber ediyor. Hal böyle olunca İstanbul’un cazibesi büyük kulüplerin elinde önemli bir koza dönüşüyor. Bazı istisna transferler oluyor elbette. Ve en önemli konulardan biri de ulaşım. Neticede İstanbul, havayolu ulaşımının merkezinde yer alıyor.
“KENT AİDİYETİ DAHA FAZLAYDI”
Anadolu takımları kendi aralarında oynadıkları maçlarda tribünleri daha az doldururken, şampiyonluk yaşamış İstanbul takımlarına karşı seyircisini stadyuma çekmeyi başarabiliyor. Bu durum kent aidiyetinin yerini yıldız futbolcu izlemeye bıraktığının göstergesi midir?
Eskiden Anadolu takımlarının kendi aralarında oynadığı maçlarda kent aidiyeti daha fazlaydı. Hâlâ böyle olan şehirler var. Bu duruma en büyük örnek Bursaspor’dur. Takım 3. ligdeyken de Süper Lig’deyken de o stat her zaman tıklım tıklım dolu. Burada takımın şehirle iç içe geçtiği, insanların hayatlarına yön verdiği gerçeği mevcut. Geçmişte Eskişehirspor da benzer duyguları yaşadı ve yaşattı. Süper Lig’den Rizespor’u, Kocaelispor’u, Çorum FK’yi örnek verebilirim. Tabii ki insanların hayatlarında belki de bir kez statta canlı olarak izleyebileceği yıldız isimlerin büyük takımların formasını giymesi, kentin bu karşılaşmalarda başka bir heyecan yaşaması, tribünlerin dolmasının ana nedenlerinin başında geliyor.
Süper Lig'de bu kadar fazla İstanbul ekibinin olması, Anadolu açısından genç yeteneklerin parlamasını ne derece etkiliyor?
İstanbul kulüpleri kendi altyapılarına bile bu kadar uzak durundayken, Anadolu kulüplerinden bir oyuncuyu transfer etme ihtimalleri çok düşük seviyede kalıyor. Ben hep şuna inanırım, iyi futbolcu her zaman her kulüpte kendini belli eder, iyi yerlere gelir. Ben futbolcunun yaşına veya pasaportuna bakmam. Genç yetenek olarak Arda Güler’i hepimiz izliyoruz. Gençlerbirliği’nin altyapısından Fenerbahçe’ye transfer oldu, şimdi ise Real Madrid’de forma giyiyor. Demek ki saf yetenek nerede olursa olsun kendini gösteriyor, tıpkı bir maden gibi işlendikçe de çok iyi yerlere geliyor.
SPOR ANLAYIŞININ ÖNEMİ
Türkiye Futbol Federasyonu’nun, Süper Lig'de bulunan bu bölgesel dengesizliğin çözülmesi ve değişmesi adına nasıl bir politika izlemesi gerekiyor?
Türkiye Futbol Federasyonu’nun bu soruna kökten bir yaklaşım getirmesi gerekiyor. Türk futbolunda ömrünü altyapıya, Anadolu kulüplerine adamış yüzlerce futbol insanı var. Hepsinden tek tek, görüşler alınmalı ve büyük bir çalıştay düzenlenmeli. Tıpkı İspanya, Fransa, ABD ve hatta Çin’de olduğu gibi , Türkiye’nin de bir spor politikası, spor yol haritası olmalı. Bakın bu konuya değerli bir örnek vereyim. Türkiye Voleybol Federasyonu, yıllardır spor lisesi oluşumunu sistemli bir şekilde sürdürüyor. Buna benzer bir sistem Fransa’da da var. Anadolu’nun tüm şehirleri taranıyor, yetenekli voleybolcular, usta antrenörler tarafından keşfediliyor, sonra eğitim için Ankara’ya geliyor. Eğitim ve sporu iç içe geçirmediğimiz sürece Anadolu’da sporu tabana yaymanız pek olası değil. Çünkü ülkenin ekonomik gerçekleri ortada. Aileler, bir yandan geçim derdindeyken diğer taraftan ise çocuklarının iyi eğitim alabilmesi için mücadele ediyor. Ülke olarak bir spor politikamız olmazsa ve bunu uygulayacak irade olmazsa başarılarımız kısa vadeli olur, uzun vadede hep “Bizden niye sporcu yetişmiyor?” diye hayıflanırız.


