Ermenistan'da Yeni Anayasa İçin Tarih Verildi: Gözler Karabağ Maddesinde, Bakü İle Barış Süreci Gündemde

Ermenistan Adalet Bakanı Srbuhi Galyan, yeni anayasa taslağının kasım ayının ortasında kamuoyuna sunulacağını açıkladı. Muhalefetin itirazlarına yanıt veren Galyan, anayasa değişikliğinin Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in talebiyle hazırlanmadığını savundu. Dışişleri Bakanı Mirzoyan ise Bakü'nün barış anlaşmasını imzalamak için anayasa değişikliğini beklediğini belirtti.

Ermenistan'da Başbakan Nikol Paşinyan hükümetinin hazırladığı yeni anayasa taslağına ilişkin tartışmalar sürüyor.

Ermenistan Adalet Bakanı Srbuhi Galyan, Factor.am'e yaptığı açıklamada, yeni anayasa taslağını kasım ayının ortasında kamuoyuna sunmaya hazır olacaklarını belirtti.

Metnin nihai olmadığını vurgulayan Galyan, anayasa değişikliklerinin toplumun farklı kesimlerinin katılımıyla uzun süre tartışılacağını söyledi.

Yeni anayasanın hazırlanma sürecine ilişkin bilgi veren Galyan, taslağın kamuoyunun değerlendirmesine açılacağını belirtti.

Galyan, şu ifadeleri kullandı:

"Yeni anayasa taslağını kasım ayının ortasında sunmaya hazır olacağız. Bu nihai bir metin olmayacak. Kamuoyunun değerlendirmesine son hali verilmiş bir belge değil, tartışmaya açık bir taslak sunacağız. Toplumun bütün kesimleriyle uzun süre kapsamlı görüşmeler yapacağız."

Parlamentodaki iki muhalefet grubunun yeni anayasa hazırlanmasına karşı çıkmasını eleştiren Galyan, henüz içeriği açıklanmamış bir metne itiraz edilmesini mantıksız bulduğunu söyledi.

Anayasa değişikliğinin Azerbaycan'ın talepleri doğrultusunda hazırlanmadığını savunan Galyan, şu açıklamayı yaptı:

"Burada hiç kimse Aliyev'in talebi üzerine herhangi bir şey yapmıyor. Belki muhalefet önce neyin, neden değiştirildiğini görme fırsatını kendisine tanır, ardından açıklama yapar."

Galyan, muhalefetteki Güçlü Ermenistan grubunun Anayasa Reform Konseyi'ne ilk kez bir aday göstermesinden memnuniyet duyduğunu belirterek söz konusu temsilcinin çalışmalara katılmasını umduğunu ifade etti.

Yeni anayasanın kabulü konusunda parlamentodaki muhalefetin desteğinin sağlanamaması halinde erken seçime gidilebileceği ihtimalini de değerlendiren Galyan, bu seçeneğin dışlanmadığını söyledi.

Ancak henüz kesin bir karar alınmadığını vurgulayan Galyan, anayasa taslağı yayımlanmadan ve kamuoyundaki tartışmalar tamamlanmadan erken seçim konusunda karar verilmesinin mümkün olmadığını belirtti.

Galyan, erken parlamento seçimlerinin değerlendirilebilecek seçeneklerden biri olduğunu ifade etti.

Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan da parlamentoda düzenlenen hükümete soru-cevap oturumunda yeni anayasa çalışmalarına ilişkin açıklamalarda bulundu.

Ermenistan'ın anayasal düzenlemeleri hiçbir yabancı ülkeyle müzakere etmeyeceğini belirten Paşinyan, Azerbaycan yönetiminin konuya ilişkin açıklamalarından rahatsızlık duyduklarını söyledi.

Paşinyan, "Bütün uluslararası ortaklarımıza ve Azerbaycan ile yürüttüğümüz müzakerelerde, anayasamızla ilgili hiçbir konuyu dış aktörlerle görüşmeyeceğimizi açıkça bildirdik" dedi.

Azerbaycan'dan gelen bazı açıklamaların Ermenistan'daki muhalefetin söylemlerini güçlendirdiğini savunan Paşinyan, bunun ülkedeki siyasi istikrarsızlığı artırabileceğini öne sürdü.

Paşinyan, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Azerbaycan'a açıkça söylüyoruz: Anayasa bizim iç meselemizdir ve bu konuyu yalnızca Ermenistan halkıyla tartışacağız. Yeni anayasanın metni yakın zamanda yayımlanacak ve kamuoyuyla görüşmeler başlayacak."

Ermenistan Dışişleri Bakanı Ararat Mirzoyan ise parlamentodaki soru-cevap oturumunda Azerbaycan ile yürütülen barış sürecine ilişkin dikkat çeken açıklamalarda bulundu.

Muhalefet Milletvekili Arega Hovsepyan'ın sorularını yanıtlayan Mirzoyan, Azerbaycan'ın barış anlaşmasının imzalanmasını Ermenistan'daki anayasa değişikliğiyle ilişkilendirdiğini belirtti.

Mirzoyan, Azerbaycan'ın anayasa değişikliğini müzakerelerde doğrudan bir koşul olarak ileri sürmediğini ancak anlaşmanın imzalanması aşamasında bu konuyu gündeme getirdiğini söyledi.

Azerbaycan'ın yaklaşımını aktaran Mirzoyan, şu ifadeleri kullandı:

"Onlar bize bunun bizim meselemiz olduğunu söylüyor. Ancak anayasayı değiştirene kadar barış anlaşmasını imzalamayacaklarını belirtiyorlar."

Muhalefet milletvekilinin bunun fiilen bir ön koşul anlamına geldiğini söylemesi üzerine Mirzoyan, açıkça öne sürülen bir koşulla söz konusu değişiklik yapılana kadar anlaşmayı imzalamama tutumu arasında ayrım bulunduğunu savundu.

Azerbaycan ile barış sürecinin ertelenmediğini savunan Mirzoyan, iki ülke arasında fiilen barış ortamının oluştuğunu öne sürdü.

Sınır bölgelerinde yaşayan yurttaşların ve askerlik yapanların bu durumu doğrulayabileceğini belirten Mirzoyan, Azerbaycan toprakları üzerinden Ermenistan'a yük taşınmasını ve ticari ilişkilerin yürütülmesini de buna örnek gösterdi.

Ermenistan hükümetinin barış anlaşmasını imzalamaya hazır olduğunu vurgulayan Mirzoyan, imza töreninin yeri ve tarihinin belirlenmesi için görüşmelere bir an önce başlanabileceğini söyledi.

Mirzoyan, anlaşmanın 2026 sonunda ya da 2027 yılında imzalanmasının mümkün olduğunu belirterek mevcut hükümetin görev süresi dolmadan sürecin tamamlanmasını hedeflediklerini ifade etti.

Ermenistan'da yeni anayasa hazırlıkları, Azerbaycan ile yürütülen barış süreci açısından da önem taşıyor.

Bildirgenin giriş kısmında, Ermenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti (ErmSSC) Yüksek Sovyeti ile Dağlık Karabağ Millî Konseyinin 1 Aralık 1989 tarihli “Ermenistan ve Dağlık Karabağ’ın Yeniden Birleşmesi” hakkındaki ortak kararına atıfta bulunuluyor.

Bu atıf vasıtasıyla belge, Dağlık Karabağ’ın Ermenistan ile birleşmesi yönündeki iradeyi ve bu bölgenin Ermenistan topraklarıyla birleşik olduğu iddiasını resmî devlet belgesine taşıdı.

Söz konusu Bağımsızlık Bildirgesi, daha sonra kabul edilen Ermenistan Anayasası'nın giriş/birinci maddelerinde de referans alınmış, bu durum uzun yıllar boyunca Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki barış müzakerelerinde en büyük ihtilaflardan biri haline geldi.

Azerbaycan, Ermenistan ile kalıcı bir barış anlaşması imzalanabilmesi için Ermenistan Anayasası'nın ve bu bildirgeye yapılan atıfların değiştirilmesini /kaldırılmasını istiyor. Azerbaycan yönetimi, bildirgeye yapılan atfın Karabağ üzerinde toprak iddiası içerdiğini belirtiyor.

Paşinyan, yaptığı çeşitli açıklamalarda bildirgedeki bu yaklaşımları sürdürmenin Ermenistan'ın egemenliğini ve bağımsızlığını tehlikeye attığını belirtmiş; ülkenin yeni anayasa çalışmalarında bu bildirgeye atıf yer almaması gerektiğine dikkat çekiyor.

Yeni anayasa taslağının kasım ayında kamuoyuna sunulmasıyla birlikte, özellikle başlangıç bölümündeki düzenlemelerin ve Azerbaycan ile barış sürecine etkilerinin Ermenistan siyasetindeki tartışmaların merkezinde yer alması bekleniyor.