Eski ABD'li Bakan: Çin Fosil Yakıtlardan Uzaklaşmada Dünyaya Öncülük Ediyor

Eski ABD dışişleri bakanı ve iklim özel temsilcisi John Kerry’ye göre yeşil enerji konusunda birçok ülke sendeleyerek ilerlerken Çin ‘muazzam bir hız’ kazandı.

82 yaşındaki Kerry, Çin’in fosil yakıtlardan uzaklaşmada dünyaya öncülük ettiğini ve ABD başta olmak üzere tüm ülkelerin bu yoldan gitmesi gerektiğini belirtti. Çin’in COP31 iklim zirvesine nasıl yaklaşacağı bir süredir merak konusu.

Çin, Mart 2026’da duyurulan son ‘beş yıllık planında’ ilk kez ‘küresel iklim yönetişimine aktif katılma ve liderlik etme’yi taahhüt etti.

Yeşil enerji, pandemiden sonra durgunlaşan Çin ekonomisini ayakta tutan ihracat motorunun hayati bir parçası. Fakat ihracattaki başarı ülkedeki iç tüketimi artırmaya yetmiyor. Bu yapısal zaaf Çinli liderlerin nicedir başını ağrıtıyor.

2025’te Çin’in ‘temiz teknoloji’ ihracatı 220 milyar doları aştı, bu yıl da artması bekleniyor. Karbon salımında dünyada başı çeken ülke, aynı zamanda temiz enerji teknolojisinin dünyadaki en büyük tedarikçisi.

Güneş paneli üretim kapasitesinin yaklaşık yüzde 85’i, lityum-iyon pil üretim kapasitesininse yüzde 80’i Çin’de. 2025’te dünyadaki elektrikli otomobillerin yaklaşık dörtte üçü de Çin’de üretildi. Dahası, Çin’de geçen yılki yatırım artışının yüzde 90’ından fazlası yeşil enerji sektöründen geldi.

Örneğin 2025’te 500’ü aşkın akıllı üretim tesisi kuran Çin’de, ‘Goldwind’ ve ‘Mingyang’ gibi şirketler rüzgar enerjisinin küresel liderleri arasına girdi. Mingyang, rüzgar enerjisini deniz tarımı ve hidrojen üretimiyle birleştiren, yüzen bir sistem tasarladı.

Dahası, yenilenebilir enerji sektörü 2025’te Çin’in gayrisafi yurt içi hasılasının (GSYH) yüzde 11,4’ünü oluşturdu:

Yenilenebilir enerji sektörü 2025’te Çin’in gayrisafi yurt içi hasılasının (GSYH) yüzde 11,4’ünü oluşturdu. Kaynak: CREA / Carbon Brief – The Guardian

The Guardian’a konuşan Kerry, ”Muazzam bir hız kazanan tek ülke Çin. Diğer ülkeler sendeliyor ve bu sırada Doğa Ana bize her allahın günü güçlü uyarılar yolluyor” dedi ve şöyle ekledi:

”(Çin) başka ülkelerden gelen petrol ve doğalgaza aşırı bağımlılığını fark ediverdi. Ve bağımsızlık gerektiğine karar verdi. İran’daki savaştan ve Hürmüz Boğazı’ndaki geçişin kesintiye uğramasından bu yana başka ülkeler de benzer bir karar alıp kendi yollarını çiziyor. Yenilenebilir enerjinin kullanımında muazzam bir artış var. Teşekkürler Donald Trump!”

Kerry, özgür ve adil seçimlerden yoksun diğer otokratik ülkelerin Çin’in elde ettiği ekonomik kazanımları gördükten sonra ‘piyasanın nereye gittiğini’ görerek düşük karbonlu büyümeye geçeceklerini söyledi:

”Daha ucuz alternatiflerin nerede olduğunu görecekler. Şu anda yenilenebilir enerji, depolama ve geçiş dönemi için bir miktar doğalgazla birlikte, yalnızca fosil yakıtlara yönelmekten hem daha ucuz hem de daha etkili.”

Eski ABD dışişleri bakanı ve iklim özel temsilcisi John Kerry.

Çin, ‘giderek şiddetlenen’ jeopolitik çatışmaların gölgesinde COP31’de yeşil teknolojinin serbest dolaşımının ele alınmasını talep etmişti. Başka bir deyişle, ABD ve Avrupa Birliği’nin Çin’den gelen elektrikli araç ve güneş enerjisi ürünleri gibi mallara uyguladığı gümrük vergisini alttan alta eleştirmişti.

COP31’in dönem başkanlığı, bu yılki iklim zirvesinin ‘uygulama ve hızlanma’ya odaklanacağına söz vermişti. Ne var ki yeşil dönüşüm konusunda hiçbir ülke Çin kadar uygulamaya geçmedi ya da hızlanmadı. Carbon Brief’in analizine göre Çin’in karbon salımı Mart 2024’ten bu yana ‘yatay ya da düşüş’ eğiliminde seyrediyor.

Öte yandan Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Çin’i ‘küresel kalkınma davası için çabalayan, harekete geçen ve iş bitiren’ bir ülke olarak niteliyor. Devlet medyası da Endonezya’dan Pakistan’a kadar pek çok ülkedeki Çin üretimi yenilenebilir enerji projelerini sık sık haberleştiriyor.

Son dönemde yapılan bir analize göre Çin, 2013’te başlattığı ve 150’yi aşkın ülkede liman, demiryolu, enerji santrali gibi altyapı projelerini içeren ‘Kuşak ve Yol Girişimi’ çerçevesinde, bu yılın ilk altı ayında geçen yılın tamamındakinden daha fazla yeşil enerji anlaşması yaptı.

Oxford Enerji Araştırmaları Enstitüsü’nden Kevin Tu’ya göre Pekin’in enerji dönüşümü ‘ekonomik modernleşme ve enerji güvenliğinin kalbinde yer alan ve uluslararası nüfuz bakımından kritik’ bir mesele. Tabii Ukrayna’daki ve Ortadoğu’daki savaşların petrol ve doğalgaz arzına etkisi enerji güvenliğine karşı olumlu tutumu iyice pekiştirdi.