Ev Arayanlara Emlakçılardan Şaşırtan Fatura: Ev Görümlülüğü Parası

Kiralık veya satılık konut arayışında olan vatandaşlar; yüksek depozito, kira ve nakliye giderleriyle boğuşurken, emlak sektöründe yeni bir masraf kapısı daha belirdi. Bazı gayrimenkul danışmanlarının, henüz evi bile gezdirmeden müşterilerden "hizmet bedeli" veya "kapora" adı altında ön ödemeler talep etmeye başladığı ortaya çıktı. İstenen bu meblağların ise iki bin TL ile 5 bin TL arasında farklılık gösterdiği ifade ediliyor.

Türkiye Gazetesi'nde yer alan Kaan Zenginli imzalı habere göre; alınan bu peşinat yalnızca daire gösterimi amacıyla istenmiyor. Emlakçılar bu bedeli, müşterinin taleplerini dinlemek, bütçesine uygun profil hazırlamak, seçenekleri taramak ve belli bir zaman diliminde çeşitli alternatifler sunmak gerekçesiyle de talep ediyor. Fakat bu durum, ev arayan kişinin henüz içine sinen bir konut bulmadan dahi cebinden para çıkmasına neden oluyor.

İki binli yılların başlarında emlak piyasasında sıklıkla karşılaşılan "yer gösterme ücreti" pratiğinin, zamanla sektördeki kurumsallaşma adımları ve kanuni düzenlemeler sayesinde tarih olduğu bilinirken; son günlerde yaşanan konut arzı daralması ve yükselen işletme giderleri öne sürülerek bu eski sistemin tekrar gün yüzüne çıkarıldığı belirtiliyor.

Bahsi geçen yöntemde, ilk adım olarak ev arayan kişinin bütçesi, arzu ettiği ilçe, oda sayısı gibi kriterler baz alınarak bir müşteri profili şekillendiriliyor. Sonrasında emlakçı bu niteliklere uygun evleri tarıyor, mülk sahipleriyle temasa geçiyor ve gösterim randevuları organize ediyor. Sunulan bu hizmet paketlerinin süresi bir aya kadar uzayabilirken, bu zaman zarfında uygun konut bulunmazsa ödenen ücretin akıbetinin ne olacağı ise vatandaş cephesinde büyük bir soru işareti doğuruyor.

Sürecin sonunda bir evin satın alınması veya kiralanması halinde, başlangıçta alınan bu tutarın toplam emlakçı komisyonundan düşüldüğü belirtiliyor. Ancak, müşteri gösterilen konutları içine sindiremezse, başka bir alternatifte karar kılarsa veya ev aramayı bırakırsa ücret iadesi noktasında ciddi anlaşmazlıklar ortaya çıkabiliyor. Emlakçılar bu iadeyi yapmamak için personel giderini, harcanan mesaiyi ve yakıt masraflarını gerekçe gösterirken; vatandaş ortada kesinleşmiş bir işlem yokken verdiği paranın boşa gitmesine tepki gösteriyor.

Giderek yayılan bu duruma karşı hukukçular net konuşuyor. Gelen şikayetlerin artması üzerine konuyu değerlendiren Tüketici Hukuku Uzmanı Avukat Ali Kaya, istenen bu ön ödemelerin yasalar nezdinde hiçbir geçerliliği olmadığının altını çiziyor. Kaya, mağduriyet yaşamak istemeyen vatandaşlara tam olarak şu sözlerle sesleniyor:

"Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik’in 19’uncu maddesi net bir sınır çizer: ‘Yer gösterme hizmeti karşılığında herhangi bir bedel talep edilemez.’ Ancak sahada bazı işletmelerin bu yasağı delmek için ‘danışmanlık ücreti’, ‘randevu bedeli’ veya ‘ciddiyet kaporası’ gibi isimler ortaya çıkardığını görüyoruz. Tüketiciler, bir kiralama veya satış işlemi resmiyete dökülmeden kesinlikle ödeme yapmamalıdır. Eğer böyle bir dayatmayla karşılaşıp para ödemişlerse ve evi tutmaktan vazgeçmişlerse, emlakçı bu paraya el koyamaz. Bu uygulama açıkça mevzuata aykırıdır"

Konuya dair değerlendirmelerde bulunan İstanbul Emlakçılar Odası Başkanı Nizameddin Aşa da piyasadaki yüksek maliyetlere dikkat çekmekle beraber sistemin yasal olmadığını belirterek şu ifadeleri kullandı:

"Bu uygulama mantık olarak anlaşılabilir ancak kanunen yasak. Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik’e göre, satış işlemlerinde alıcıdan ve satıcıdan ayrı ayrı yüzde 2, kiralamalarda ise bir aylık kira bedeli artı KDV oranında hizmet bedeli alınabiliyor. Bunun dışında özel danışmanlık hizmetleri de verilebilir. Dünyada bunun örnekleri var. Emlak ofislerinin giderleri ve ilan portallerine ödediği ücretler oldukça yüksek. Bu nedenle söz konusu modelin ortaya çıkması anlaşılabilir ve yaygınlaşması da mümkün. Biz taşınmaz gösterme ücretini suistimale açık olduğu için yasakladık. Özel danışmanlık hizmetiyle taşınmaz gösterme ücretinin birbirinden ayrılması ve sistemin somut kurallara oturtulması gerekiyor"