Fon Skandalında 'Fetva' Belgeleri Ortaya Çıktı: Cumhurbaşkanlığı Kurulu Üyesinin De İmzası Var

Fon skandalında Tera ve Pusula'nın da aralarında bulunduğu dört portföy şirketine ait 10 yatırım fonunun dini uygunluk belgesi aldığı ortaya çıktı. Tera'nın iki fonuna verilen icazetlerde Cumhurbaşkanlığı Ekonomi Politikaları Kurulu Üyesi Prof. Dr. Servet Bayındır'ın da imzası bulunuyor. Tera'dan bağış aldıklarını doğrulayan Bayındır, fonların finansal risklerini incelemediklerini belirterek, "Bir musibet bin nasihat" dedi.

Sermaye piyasalarında büyük bir krize yol açan fon skandalının yankıları sürerken, soruşturmanın odağındaki portföy yönetim şirketlerinin bazı yatırım fonları için dini uygunluk belgeleri aldığı ortaya çıktı. Serbestiyet'ten Gökhan Korkmaz'ın haberine göre, Tera, Pusula, Hedef ve Atlas portföy yönetim şirketlerine ait toplam 10 yatırım fonuna, İslami finans ilkelerine uygun oldukları yönünde icazet verildi.

Belgelerde faiz, kumar ve katılım finans ilkelerine aykırı işlemler yasaklanırken, fonların hangi finansal araçlara yatırım yapabileceğine ilişkin koşullar belirlendi.

Dini uygunluk belgelerini düzenleyen kuruluşlar arasında İKTİSAT İslam İktisadı Araştırmaları Vakfı Danışma Komitesi ile İSFA İslami Finans Danışma Komitesi bulunuyor.

Belgelerdeki en dikkat çekici isim, Cumhurbaşkanlığı Ekonomi Politikaları Kurulu Üyesi Prof. Dr. Servet Bayındır oldu. 2018 yılında Cumhurbaşkanlığı Ekonomi Politikaları Kuruluna atanan ve Nisan 2025'te yeniden aynı göreve getirilen Bayındır, aynı zamanda İKTİSAT İslam İktisadı Araştırmaları Vakfının kurucusu ve başkanı.

Bayındır'ın başkanlığındaki danışma komitesi, 1 Nisan 2024'te Tera Portföy Çatı Katılım Gayrimenkul Yatırım Fonu'na, 1 Ocak 2026'da ise Tera Portföy Konut Alfa Katılım Gayrimenkul Yatırım Fonu'na dini uygunluk görüşü verdi.

Komite ayrıca 3 Temmuz 2024'te Atlas Portföy Katılım Hisse Senedi Serbest Fonu için de icazet belgesi düzenledi.

Belgelerde Bayındır'ın yanı sıra Dr. Fatih Orum ve Dr. Yahya Şenol'un imzaları yer aldı.

Tera Portföy Çatı Katılım Gayrimenkul Yatırım Fonu için 1 Nisan 2024'te düzenlenen belgede, fonun gayrimenkul alım satımı, kiralama ve katılım finans ilkelerine uygun yatırım işlemleri yapabileceği belirtildi. Ancak işlemlerin faiz, kumar ve dini açıdan yasaklanan yöntemler kullanılmadan gerçekleştirilmesi şart koşuldu.

Danışma komitesi, belirtilen koşullara uyulması halinde fonun kurulmasının ve faaliyet göstermesinin fıkhi açıdan sakınca taşımayacağı görüşünü bildirdi.

Tera'nın ikinci fonuna verilen 1 Ocak 2026 tarihli belgede ise daha dikkat çekici bir ayrıntı yer aldı.

Komite, fon içtüzüğünde repo ve bazı türev işlemlere ilişkin hükümlerin katılım finans ilkeleriyle bağdaşmadığını tespit etti.

Bu hükümlerin Sermaye Piyasası Kurulu nezdinde düzeltilmesi istenirken, söz konusu işlemlere başvurulmaması koşuluyla fona yine de dini uygunluk görüşü verildi.

Serbestiyet'in ulaştığı belgelerde, dini uygunluk görüşü veren danışma komitesinin fonların işleyişini takip ve denetleme yetkisini saklı tuttuğu görüldü. Belgelerde, belirlenen ilkelere aykırılık tespit edilmesi durumunda verilen icazetin iptal edilebileceği hükmü yer aldı.

Bu durum, fon skandalının ardından belgeleri düzenleyen kuruluşların denetim sorumluluğuna ilişkin soruları da gündeme getirdi.

Serbestiyet'in sorularını yanıtlayan Prof. Dr. Servet Bayındır ise danışma komitesinin esas görevinin dini uygunluğu değerlendirmek olduğunu belirtti.

Bayındır, görüşlerin fonların SPK tarafından onaylanan içtüzük ve izahnameleri esas alınarak verildiğini, yatırımın getiri garantisi veya finansal risklerinin kendi uzmanlık alanlarının dışında bulunduğunu ifade etti.

Prof. Dr. Servet Bayındır, dini uygunluk belgeleri karşılığında Tera'dan İKTİSAT Vakfına bağış yapıldığını da doğruladı. Bayındır, söz konusu bağışın sembolik düzeyde olduğunu savunarak elde edilen kaynakların öğrenci burslarında kullanıldığını belirtti.

Vakfın yaklaşık beş yıldır lisans ve lisansüstü öğrencilerine burs verdiğini anlatan Bayındır, bu yıl 15 lisans ve 8 lisansüstü öğrencisi olmak üzere toplam 23 kişiye burs sağlandığını açıkladı.

Cumhurbaşkanlığı Ekonomi Politikaları Kurulundaki göreviyle dini uygunluk belgeleri arasında ilişki bulunmadığını da savunan Bayındır, belgeleri devlet görevlisi sıfatıyla değil, akademisyen kimliğiyle imzaladığını söyledi.

Bayındır, fon skandalının ardından verilen icazetlere ilişkin pişmanlık duyup duymadığı sorusunu da yanıtladı. İKTİSAT'ın Tera'nın bütün fonlarına değil, yalnızca iki gayrimenkul yatırım fonuna uygunluk görüşü verdiğini vurgulayan Bayındır, bu iki fonun tasfiye edilen fonlar arasında bulunmadığını belirtti.

Bayındır, şimdiye kadar söz konusu fonlarda dini ilkelere aykırı bir işlem yapıldığına ilişkin kendilerine bilgi ulaşmadığını, böyle bir bulgu elde edilmesi halinde belgenin iptal edileceğini söyledi.

Skandalın ardından vakfın yaklaşımını ise "Bir musibet bin nasihat" sözleriyle özetleyen Bayındır, kurum olarak yaşananlardan gerekli dersleri çıkaracaklarını ifade etti.

Haberde ortaya çıkan bir diğer önemli ayrıntı, fon skandalının odağındaki Pusula Portföy'e verilen dini uygunluk belgelerinin tarihleri oldu. İSFA İslami Finans Danışma Komitesi, 8 Ocak 2024'te Pusula Portföy Katılım Serbest Fonu'na, 6 Mayıs 2025'te ise Pusula Portföy İkinci Denge Katılım Serbest Fonu'na icazet verdi.

Kuruluş, 1 Mayıs 2026'da Pusula Portföy Altın Katılım Fonu'nu da uygun buldu.

Pusula'ya verilen son belge ise 3 Ağustos 2026 tarihini taşıyor.

Pusula Portföy İkinci Katılım Hisse Senedi Serbest Fonu için düzenlenen bu belgenin, fon krizinden yalnızca 45 gün önce verilmiş olması dikkat çekti.

Son belgede, fon varlıklarının türev ve kaldıraçlı işlemlerde kullanılmaması şartı yer aldı.

İSFA ayrıca Tera'nın iki, Hedef Portföy'ün ise bir fonuna dini uygunluk görüşü verdi.

Serbestiyet'in sorularını yanıtlayan İSFA Danışma Komitesi Üyesi Doç. Dr. Muhammed Emin Durmuş, verilen belgelerin kapsamına ilişkin açıklamada bulundu. Durmuş, danışma komitelerinin temel görevinin fonların kuruluş belgelerini İslami finans ilkeleri açısından incelemek olduğunu belirtti.

Fonların fiilen hangi hisselere yatırım yaptığının, portföy hareketlerinin ve işlemlerin mevzuata uygunluğunun denetlenmesinin ise portföy yönetim şirketleri ile yetkili saklama kuruluşlarının sorumluluğunda olduğunu söyledi.

Durmuş, fon skandalının ardından bazı şirketlerle danışmanlık ilişkilerini sonlandırdıklarını da açıkladı.

Ancak hangi şirketle ilişkinin kesildiğini ve daha önce düzenlenen icazet belgelerinin iptal edilip edilmediğini belirtmedi.

İSFA'nın şirketlerden ücret alıp almadığına ilişkin soruyu da yanıtlayan Durmuş, danışmanlık hizmetlerinin sözleşme kapsamında ücret karşılığında verildiğini doğruladı. Alınan ücretin olumlu dini görüş verilmesinin karşılığı olmadığını savunan Durmuş, bunun fonların belgelerinin incelenmesi ve teknik değerlendirme yapılması için alınan hizmet bedeli olduğunu ifade etti.

Durmuş, dini uygunluk belgelerinin yatırımın güvenliğine veya getirisine ilişkin herhangi bir garanti anlamı taşımadığını da vurguladı.

Fonların tasfiyesinden etkilenen yatırımcıların mağduriyetinden üzüntü duyduklarını belirten Durmuş, katılım esaslı fonların tamamının usulsüz işlemlerle ilişkilendirilmemesi gerektiğini söyledi.

Bazı katılım fonlarının, bağlı bulundukları portföy yönetim şirketlerindeki genel sorunlar nedeniyle tasfiye kapsamına alındığını savundu.