Geçmeyen Bacak Ve Ayak Ağrısına Dikkat: Stres Kırığı Olabilir

Kemiklerin aşırı yüklenme ve tekrarlayan zorlanmalar nedeniyle zarar görmesi, stres kırığına yol açabiliyor. Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Op. Dr. Harun Kütahya, özellikle spor yapan kişilerde görülen ve kas ağrısıyla karıştırılabilen bu rahatsızlığın erken teşhis edilmesinin önemine dikkat çekti.

Kemiklerde ani bir darbe veya düşme olmadan gelişen stres kırıkları, özellikle yoğun fiziksel aktivite yapan kişilerde önemli bir sağlık sorunu olarak ortaya çıkıyor.

Medicana Konya Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Op. Dr. Harun Kütahya, halk arasında zorlanma kırığı olarak da bilinen stres kırıklarının, kemiğe tekrarlayan yük binmesi sonucu oluşan mikroskobik çatlaklardan kaynaklandığını belirtti.

Kütahya, başlangıçta hafif ağrılarla kendini gösteren rahatsızlığın ihmal edilmesi halinde ilerleyebileceği uyarısında bulundu.

Klasik kemik kırıklarının genellikle düşme, trafik kazası veya şiddetli darbeler sonucu oluştuğunu belirten Kütahya, stres kırıklarının ise tekrarlayan zorlanmalar nedeniyle zaman içinde geliştiğini söyledi.

Kemiklerin sürekli kendini yenileyen canlı dokular olduğunu ifade eden Kütahya, bu süreçte osteoklast adı verilen hücrelerin eski kemik dokusunu yıktığını, osteoblastların ise yeni kemik dokusu oluşturduğunu anlattı.

Yoğun fiziksel aktivite sırasında kemik yıkımının artabildiğini belirten Kütahya, yüklenmenin sıklığı ve şiddeti yükseldiğinde kemik yapımının yıkıma yetişemediğini, bunun sonucunda mikroçatlakların birikerek stres kırığına yol açabildiğini aktardı.

Stres kırıklarının altta yatan nedenlerine göre iki gruba ayrıldığını belirten Kütahya, bunların yorgunluk kırıkları ve yetmezlik kırıkları olduğunu söyledi.

Yorgunluk kırıklarının sağlıklı bir kemiğin aşırı mekanik yüklenmeye maruz kalmasıyla oluştuğunu ifade eden Kütahya, bu tür kırıkların sporcularda, dansçılarda ve askerlerde daha sık görüldüğünü kaydetti.

Yetmezlik kırıklarının ise kemik erimesi veya D vitamini eksikliği gibi nedenlerle zayıflayan kemiklerde, günlük aktiviteler sırasında bile ortaya çıkabildiğini belirtti.

Stres kırıklarının oluşumunda antrenman yoğunluğunun aniden artırılmasının önemli bir risk faktörü olduğunu belirten Kütahya, spor yapmaya yeni başlayanların ve profesyonel sporcuların yüklenme düzeylerini kontrollü artırması gerektiğini söyledi.

Darbe emici özelliğini kaybetmiş ayakkabılarla beton ve asfalt gibi sert zeminlerde uzun süre koşmanın da riski artırabileceğini ifade etti.

Düz tabanlık ve yüksek ayak kemeri gibi anatomik özelliklerin yük dağılımını etkileyebileceğini belirten Kütahya, stres kırıklarının özellikle kaval kemiği ve ayak tarak kemiklerinde görüldüğünü aktardı.

Stres kırığının en belirgin belirtisinin fiziksel aktivite sırasında başlayan ve dinlenmeyle azalan ağrı olduğunu belirten Kütahya, başlangıçta hafif hissedilen şikâyetlerin zamanla artabileceğini söyledi.

Kütahya, "İlk başlarda sadece uzun yürüyüşlerde veya şartlarda hissedilen hafif bir sızı, önlem alınmadığında günlük yürüyüşleri bile imkansız hale getirebilir" dedi.

Ağrılı bölgeye bastırıldığında noktasal hassasiyet ve hafif şişlik görülebileceğini belirten Kütahya, klasik kırıklardaki gibi belirgin morarma oluşmamasının hastaların durumu basit bir kas ağrısı sanmasına neden olabildiğini ifade etti.

Geçmeyen bacak veya ayak ağrılarında ortopedi ve travmatoloji uzmanına başvurulması gerektiğini vurguladı.

Stres kırıklarının erken dönemde röntgen görüntülerinde tespit edilemeyebileceğine dikkat çeken Kütahya, belirtilerin başlamasından sonraki ilk 2-3 haftada çekilen filmlerin normal görünebildiğini söyledi.

Kütahya, erken dönemde kemik iliği ödemi ve mikrohasarın değerlendirilmesinde manyetik rezonans görüntülemenin (MRG) önemli rol oynadığını belirtti.

Stres kırıklarının çoğunlukla ameliyat gerektirmeden tedavi edilebildiğini belirten Kütahya, temel yaklaşımın hasarlı kemiğe binen yükün azaltılması ve iyileşme için yeterli süre tanınması olduğunu söyledi.

Ağrıya neden olan aktivitelere genellikle 4 ila 6 hafta ara verilmesinin önerildiğini aktaran Kütahya, bu sürenin kırığın yerine ve hastanın durumuna göre değişebileceğini ifade etti.

Tedavi sürecinde doktor önerisiyle özel yürüme botları veya koltuk değnekleri kullanılabileceğini belirten Kütahya, D vitamini ve kalsiyum eksikliklerinin de değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Uyluk kemiği boynu ve naviküler kemik gibi yüksek riskli bölgelerdeki bazı stres kırıklarında ise cerrahi müdahale gerekebileceğini aktardı.

Stres kırıklarından korunmak için egzersiz yoğunluğunun kademeli artırılması gerektiğini belirten Kütahya, antrenman süresi ve yoğunluğunun haftalık yüzde 10'dan fazla artırılmamasını önerdi.

Ayak yapısına uygun, darbe emici özelliği bulunan spor ayakkabılarının tercih edilmesi ve yıpranan ayakkabıların zamanında değiştirilmesi gerektiğini söyledi.

Ağrı hissedildiğinde fiziksel aktiviteye zorlayarak devam edilmemesi gerektiğini vurgulayan Kütahya, şu uyarıda bulundu:

"Ağrı, vücudun bir imdat çağrısıdır. Ağrının üzerine giderek spor yapmaya devam etmek, küçük bir kılcal çatlağın tam ve ayrışmış bir kemik kırığına dönüşmesine yol açabilir."

Kütahya, kontrollü ve bilinçli fiziksel aktivitenin kemik sağlığının korunmasında önemli olduğunu belirtti.