4 Ülkeden Erasmus Konukları dezenformasyona karşı bir araya geldi .
Gerçeğin Pusulası Çukurova’da...

Gazetecilik yılları insana şunu çok net öğretir: Haber hızlandıkça, doğrulamanın değeri katlanarak artar. Eskiden bir bilginin kulaktan kulağa dolaşıp şekil değiştirmesi zaman alırdı; bugün ise saniyeler içinde kıtalar aşabiliyor, farklı dillerde yeniden kurgulanabiliyor ve toplumsal algıları doğrudan etkileyebiliyor. Tam da bu yüzden, Türkiye Ulusal Ajansı destekli Erasmus+ programı kapsamında yürütülen “DigiGuide – Digital Compass for a Facts-Based Europe (Together against disinformation)” (2026-1-TR01-KA153-YOU-000396801) projesi çerçevesinde, İnsan Faktörlü Gelişim Derneği (IF-GP) ev sahipliğinde gerçekleştirilen buluşmaya Erdal Fernergiz olarak deneyimli bir gazeteci olarak katıldım. Proje gerçekten de çağımızın en yakıcı meselesine tutulan güçlü bir ayna niteliğindeydi.
Sınırları Aşan Bilgi Kirliliğine Karşı Ortak Akıl
Türkiye, Sırbistan, Romanya ve Slovakya’dan gelen gençlik çalışanları ve katılımcılarla Adana Tenis Dağcılık Kulübü salonunda aynı masa etrafında gerçekleştirdiğimiz söyleşide ilk dikkat çeken gerçek şuydu: Dezenformasyon coğrafya tanımayan ortak bir mekanizma ile çalışıyor. İster Adana’da ister Belgrad’da, Bükreş’te ya da Bratislava’da olsun; manipülatif içeriklerin beslendiği damarlar birbirine şaşırtıcı derecede benziyor. Söyleşide konukların paylaştığı somut örnekler de bu tabloyu doğruladı.
Örneğin; eski bir toplumsal olayın görüntüsünün farklı bir ülkeye ve bugüne aitmiş gibi dolaşıma sokulması, gençlerin eğitim ve istihdam beklentileri üzerinden üretilen sahte duyurular ya da yapay zekâ ile kurgulanan yanıltıcı görsellerin saniyeler içinde binlerce kez paylaşılması, dört ülkede de gençlerin en sık karşılaştığı tuzaklar arasında yer alıyor.
Gerçek çarpıtılmamalı
Söyleşi sırasında katılımcılarla paylaştığımız ortak kanaat tam da bu noktada yoğunlaştı: “Dezenformasyon çoğu zaman bir yalanın sıfırdan uydurulmasından çok, gerçeğin cımbızlanıp çarpıtılmasıyla güç kazanıyor; paylaştığımız her içerikten önce bir saniye durup ‘Bu gerçekten doğru mu, kaynağını gördüm mü?’ diye sormak, dijital çağın en temel yurttaşlık refleksidir.”
İşin içine yerel kültürel kodlar, toplumsal hassasiyetler ve gündelik hayatın dinamikleri girdiğinde, aynı bilgi kirliliği farklı topraklarda farklı yankılar uyandırabiliyor.
Gençlik ve dijital okuryazarlık
Söyleşide ulusal ve uluslararası düzlemi birbirine bağlayan en önemli köprü ise kuşkusuz gençlik ve dijital okuryazarlık başlığıydı. Gençler dijital dünyanın en görünür, en üretken ve en hızlı hareket eden aktörleri; ama aynı zamanda bilgi bombardımanının da en önünde yer alıyorlar. Karşılaştıkları her içeriği sorgulama refleksi gelişmediğinde, iyi niyetli bir paylaşım bile farkında olmadan yanlış bilginin taşıyıcısına dönüşebiliyor. Doğru bilgiye ulaşmak yalnızca teknik araçlarla ya da algoritmik filtrelerle çözülebilecek bir mesele değil. Asıl ihtiyaç; eleştirel düşünme alışkanlığında, kaynak sorgulama kültüründe ve bilgiyi tüketirken “durup bir nefes alma” becerisinde yatıyor.Gençlik ve dijital okuryazarlık
55 yıllık mesleki birikimim ve tecrübelerim bana şunu gösterir ki; dezenformasyonla mücadele tek başına bir kurumun, bir ülkenin ya da yalnızca gazetecilerin omuzlayabileceği bir yük değildir. Türkiye, Sırbistan, Romanya ve Slovakya’dan gelen konuklarla kurduğumuz bu temas da gösterdi ki, uluslararası gençlik hareketlilikleri önyargıları kırmanın ötesinde ortak bir gerçeklik ve dayanışma zemini inşa ediyor. Sınırların ötesindeki akranların bilgiyi nasıl doğruladığını, hangi dijital araçları kullandığını ve toplumsal direnci nasıl büyüttüğünü görmek, hem yerel çalışmalarımızı zenginleştiriyor hem de Avrupa ölçeğinde daha sağlıklı bir iletişim iklimi oluşturuyor.
Pusulamız sağlam olmalı
Bugün elimizde güçlü teknolojiler var; ama pusulamız sağlam değilse hız bizi yalnızca daha uzağa, bazen de yanlışa götürür. Bence Dezenformasyona karşı en güçlü panzehir; şeffaflık, empati, sahici iletişim ve gerçeğe sadakattir. Dört ülkeden gelen konuklarla yaptığımız bu söyleşiden geriye kalan en net mesaj da budur: Doğru bilginin izini süren, soran, sorgulayan ve dayanışmayı büyüten her ortak adım, yarının daha bilinçli toplumları için atılmış en değerli imzadır.



