18 Kasım 2026 ÇarşambaGündemde ne var?/
Evrensel
Haber akışına dön

Gıdada Yangın Sönmüyor: Vatandaş Sofrasına Koyamadığı Erzurum Tulumunu Anıyor

Gıdada Yangın Sönmüyor: Vatandaş Sofrasına Koyamadığı Erzurum Tulumunu Anıyor

Ankara'da bir hal ve pazarı gezdik. Esnaf ve yurttaşlar artan gıda pahalılığına dikkat çekti. Bir emekli, "Yarım kiloya param yetmediğinde tane usulü alıyorum" dedi.

Ankara — Gıda fiyatları malum uzun zamandır cep yakıyor. Batıkent’te Andaç Kapalı Pazarı ve Ankara Toptancı Halinde gıdayı kiloyla satın alımları bıraktığını söyleyen yurttaşlardan kimi en sevdiği peynir çeşidi olan tulumu alamadığından dert yanarken, kimi ise ilacı veresiye alabildiğini anlattı. Pazar esnafı ise eskisi gibi satış yapamadıklarını, büyük marketlerle baş etmekte zorluk yaşadıklarını söyledi. Hal esnafı ve emekçileri ise 2012’de çıkarılan, şimdilerde değişikliğe gidilecek olan Hal Kanunu’na dair, “Halde çöpe giden ürünler oluyor. İnsanlar halin kapanma saatlerinde gelip o ürünleri seçerek seyyar tezgahlarda satıyor. Bazıları alıp evine götürüyor. Hangi yasayla düzelteceksin bunu?” dedi.

Andaç Kapalı Pazarında limon 40 TL, istavrit 150 TL, mandalina 75 TL, havuç 50 TL, patates 40 TL, soğan 30 TL, domates 70 TL. Tezgahlar arasında 20-30 lira arasında fiyat oynamaları var.

Evlerine tek bir maaş girdiğini söyleyen bir vatandaş, “Ucuz, bozuk ürün almak istemiyorum ama iyisini de alamıyorum. Ucuz olan çoğu kez çürük çıkıyor. Bütçeme göre davranıyorum” dedi. Uzun zamandır evine muz almadığını söyleyen aynı vatandaş, “Çünkü çok pahalı. Sadece temel sebzeleri ve meyveleri tercih ettiğim bir pazar alışverişi aylık neredeyse 15 bin lira tutuyor. Ayda bir kilo et ya da kıyma alıyorum. Onu da parçalara bölüp ay boyunca azar azar yemeklerde kullanıyorum” dedi.

Geçmişle bugün arasında fiyatları da kıyaslayarak, “eskiden 20-25 liraya aldığım peynirin kilogramı şimdi 250-300 lira. Erzurum tulum peynirini çok severim fakat onun yerine ucuz olduğu için süzme peynir alabiliyorum” dedi.

‘Milyarları çaldılar’

Sadettin Koçer adlı emekli bir vatandaş yaşadığı geçim zorluğunu anlattı: “Eskiden bir üründen iki kilo alırdım artık alamıyorum. Yarım kiloya param yetmediğinde tane usulü alıyorum. En ucuzunu bulmaya çalışıyorum. Fon mağduru değilim fakat bizim paralarımızdan milyarları çaldılar. 80 yaşındayım 4 ilaç kullanıyorum ve kullandığım ilaçların tamamını devlet ödemiyor. Eczanelerden ilaç alırken de problem yaşıyorum. İlaç parasını ancak ilacı aldıktan 1-2 hafta sonra ödeyebiliyorum.”

‘Mazot pahalı diye tarlayı atla süren çiftçi var’

Bir başka vatandaş ise, ailesinin çiftçi olduğunu tezgahta yer alan sebze ve meyvelerin nasıl yetiştirildiğini bildiğini söyledi: “Bu hükümet hangi problemi çözmüş de gıda enflasyonunu çözecek? 50 yıl önce babam tarla sürmek için hayvanları kullanırdı, mazot fiyatlarındaki artış yüzünden atla tarla sürmeye çalışan insanların haberleri çıktı” dedi.

‘250 gram hamsi alan müşteri var’

Pazarda balık satan Eren Deniz her balığı tezgahına koyamadığını söyledi. Deniz, “Balıkta hangisi ucuzsa o satılıyor fakat yine de satışlar düşük. 250 gram hamsi alan müşteriler var. Günlük satışlarımızdan sıcak para geliyor ancak günümüzü kurtarıyor” dedi.

‘Pazara yoksullar, emekliler ve yaşlılar geliyor’

Pazarcı Burhan Çeyil, kendi cephesinden anlatıyor: “Müşterinin alım gücü olmayınca 30 kasa getirdiğim domatesi artık 10 kasa getiriyorum. İşçi, mazot, nakliye ücretlerini daha az ürün satarak çıkarmaya çalışıyoruz. Domatesin haldeki fiyatı 40-70 lira arasında değişiyor. Ben 60 liradan satıyorum. Rekabet için kâr marjını düşürüyoruz. Zaten artık pazara gelen müşteri profili çoğunlukla yoksul, emekli ve yaşlılardan oluşuyor. Alım gücü yok. Bazı ürünler çöpe gidiyor. Akşamları pazar kalktıktan sonra o çöpten ürünleri alanlar oluyor.”

‘Saat öğlen 3 oldu ben daha 25-30 kilo patates satabildim’

50 yıldır pazar tezgahı kurduğunu söyleyen Zeynel Güvercin, “Halden patatesi 35, soğanı 20 liradan alıyorum. Patatesi 50 liradan, soğanı ise 30 liraya satıyorum. Bana fazla kâr kalmıyor. Günümü kurtarabiliyorum. Günde ortalama 500-600 kilo patates satıyordum şimdi müşterilerin çoğu sayıyla alıyor. Saat öğlen 3 oldu ben daha 25-30 kilo patatesi ancak satabildim. Ben de et almayı geçtim artık zeytini bile 100-200 liralık alabiliyorum” diye konuştu.

‘En temel sebze meyvelerden birer kilo almak 2-3 bin lira’

Pazarcı Osman Şahin satışların azalmasında ithal ürünlerin olumsuz etkisi olduğunu düşünüyor: “Büyük marketlerin ithal ürün getirmesi fiyatları etkiliyor. Aynı zamanda insanlar kredi kartıyla alışveriş tercih ediyor çünkü kartın ödemesi 1 ay sonra geliyor. Durum böyle olunca insanlar marketleri daha çok tercih ediyor. Biz de rekabet edebilmek için fiyatları düşürüyoruz. Enflasyondan dolayı insanlar artık ürün kalitesine değil, ürünün ucuzluğuna bakıyor. Şu an temel sebze ve meyveden 1’er kilo alsa bir müşteri cebinden en az 2-3 bin lira çıkacak. Ayda 4 kez pazar alışverişi yapan birinin cebinden çıkan para 8-12 bin lira oluyor. Bu pahalılıkta insanlar nasıl geçinecek? Biz nasıl geçineceğiz?”

‘Konya’dan Ankara’ya nakliye bedeli 50 bin’

Ankara Toptancı Haline gidiyoruz. Halde dükkan sahibi Özkan Akkaya anlatıyor: “10 liraya da mandalina var, 100 liraya da. İnsanlar artık bir şey alamıyor. Bizi çağırıyorlar Hatay’dan ‘Gel bedava mandalina var’ diye. Gidemiyorsun, kasanın tanesi 20 lira, en az 70 bin TL de nakliyeye vereceksin. İşçi ücreti, komisyon, künye, bildirim, giriş-çıkış ücreti gibi maliyetleri hesaba katınca bedava mal zarar ediyor.”

Sebze ve meyvedeki fiyat artışının en büyük nedeninin mazot fiyatları olduğunu söyleyen Akkaya, “Konya’dan ürün geldi, Konya buradan yaklaşık 250 kilometre uzaklıkta. Sadece nakliye ücreti 50 bin TL, çünkü mazot 100 TL” dedi.

‘Yasanın çözüm olması imkansız çünkü insanların alım gücü yok’

Hal Kanunu’na dair de konuştuğumuz Akkaya, “Yasanın çözüm olması imkansız çünkü insanların alım gücü yok. Ülkenin çoğu asgari ücretle çalışıyor. Bu insanlar ne alacak ki ne yiyecek? Mesela kamyoncu da mağdur çünkü mazot pahalı. Kasko, sigorta, dorse gibi bilindik giderleri var. Bu ülkede yaşayan her emekçi mağdur; her gün maliyetler yükseliyor, bunun önüne geçmeden hal yasasının kimseye yararı olmaz” dedi.

Halde artık ucuz işçi çalıştırıldığını da anlatan Akkaya, “Bir çalışanın günlük maaşı ortalama 2-3 bin TL. Yol, yemek masraflarını düşünürsek zaten maaşının bir kısmı burada çalışırken gidiyor. Maddi sıkıntılardan dolayı insanlar artık burada çalışmıyor. Çalışanların çoğu göçmen, Özbekler çalışıyor daha çok ve daha ucuza çalışıyorlar” ifadelerini kullandı.

‘Halden çöpe giden ürünleri topluyorlar’

Hal Emekçisi Vedat Polat anlatıyor: “Evliyim, eşimle beraber annemin evinde yaşıyoruz. Kirada otursaydım fatura ve mutfak masrafını ben nasıl karşılayacaktım? Millet asgari ücretle geçinmeye çalışıyor. O paraya kira bile ödeyemiyorsun. Halde, çöpe giden ürünler oluyor. İnsanlar oradan ürünleri ayıklayıp seyyar olarak satmaya çalışıyor. Bazıları alıp evine götürüyor. Hangi yasayla düzelteceksiniz bunu?”

Başka bir hal emekçisi Rahmi Arabacı ise, “Burada çalışan insanların neredeyse tamamı günlük ücret alıyor. Günlük ücret olması, enflasyonun etkilerini biraz azaltıyor. Yine de çalışanlar bir ay sonrasını düşünerek yaşayamıyor, birikim yapamıyor, sadece günlerini kurtarıyorlar. Bakanlıkların uygulamaları çözüm değil, buradaki insanlar artık hiçbir beklentiye giremiyorlar. Her şey çok pahalı” ifadelerini kullandı.

Evrensel seninle güçlü!

31 yıldır emeğin sesi olan Evrensel, gücünü sadece okurlarından alıyor. Emeğin sesinin daha gür çıkması için sen de güç ver.

E-Gazete Her gün basılı gazeteyi dijital olarak oku...

Sesli Yazılar Köşe yazılarımızı sesli olarak dinle...

Reklamsız Deneyim Reklamlara takılmadan sadece habere odaklan.

Dijital Evrensel uygulamamız güncellendi

İndir, Oku, Dinle...

Şifresiz Giriş İmkanı E-posta adresinle şifresiz giriş yapabilirsin.

App Store'dan İndir

Google Play'den İndir

Okumaya devam et

Pusholder

Senin gündemin

Okuma seçenekleri

Push AIÖzet

PusholderKaynakta oku
evrensel.net