Grizu Patlaması Nedir, Neden Olur? Grizu Patlaması Nasıl Oluşur

Grizu patlaması nedir, neden olur? Metan oranı kaç olunca patlama yaşanır? Zonguldak'taki patlamanın ardından merak konusu oldu. İşte Grizu patlaması sebepleri

Zonguldak'ın Kilimli ilçesi Gelik beldesinde yer alan özel bir maden ocağında grizu patlaması meydana geldi. Patlamada 5 işçi yaralandı 2 işçi ise hayatını kaybetti, ihbar üzerine bölgeye çok sayıda sağlık ve itfaiye ekibi sevk edildi. Yaralı madenciler tedavi altına alınırken, yaşanan olayın ardından arama motorlarında "Grizu patlaması nedir, neden olur?" sorusu merak konusu oldu.

Grizu, yer altı kömür ocaklarının galerilerinde biriken ve havayla karıştığında belirli oranlarda patlayıcı özellik kazanan zehirli bir gaz karışımıdır. Teknik olarak metan ve hava karışımı şeklinde tanımlanan bu gaz, maden ocaklarının en kritik risk unsurlarından biri kabul edilir.

Kömürleşme sürecini uzun yıllar önce tamamlamış yaşlı kömür damarlarında gaz salınımı çok daha yoğun gerçekleşir ve grizu riski en üst seviyeye çıkar. Galerilerdeki havalandırmanın yetersiz kalması veya ani gaz debisi artışları sonucu metan gazının ortamdaki havayla birleşmesi patlama zeminini hazırlar. Havayla karışan metanın kıvılcım, sürtünme veya açık alev gibi bir ısı kaynağıyla temas etmesi patlamayı tetikler.

Grizu patlamasının gerçekleşmesi için gaz yoğunluğunun ve ısının belirli teknik parametrelere ulaşması gerekir.

Havadaki metan oranı yüzde 5 ile yüzde 15 aralığına ulaştığında karışım son derece patlayıcı bir hale gelir. Metan-hava karışımı yaklaşık 650°C sıcaklığa ulaştığında iki aşamalı bir yanma reaksiyonu ortaya çıkar.

Patlama esnasında gaz kütlesi önce ani bir şekilde genleşir, ardından patlama merkezine doğru büyük bir vakum kuvvetiyle sıkışır. Bu çift yönlü hareket, yer altında çok büyük bir yıkım ve tahrip gücü doğurur.

Maden mevzuatında grizu patlamalarını önlemek amacıyla sıkı tedbirler ve bağlayıcı gaz limitleri bulunur. Mevzuat uyarınca maden havasında bulunmasına izin verilen azami metan oranı hacimce yüzde 1'dir.

Ortamdaki metan seviyesi yüzde 1 oranına ulaştığı anda işletme tarafından gecikmeksizin güvenlik önlemleri devreye sokulmalıdır. Karışımdaki metan oranı yüzde 1'in üzerine çıktığında ise personelin can güvenliği gözetilerek maden ocağının derhal boşaltılması yasal bir zorunluluktur.