Hakan Güldağ'dan 47 Fon Uyarısı: Turpun Büyüğü Heybede, O Kadar Kolay Olmayacak

Sermaye piyasalarında yaşanan fon krizinin ardından başlatılan tasfiye sürecinde yüz binlerce yatırımcıya ödeme yapılırken, geriye kalan fonlar ve reel sektörün karşı karşıya olduğu finansman sorunları gündemdeki yerini koruyor. Özellikle yüksek tutarda yatırımı bulunan şirketler açısından yapılan ödemelerin ne ölçüde rahatlama sağlayacağı tartışılıyor.

Nasıl Bir Ekonomi Yönetim Kurulu Başkanı Hakan Güldağ, fon tasfiyelerinde ulaşılan aşamayı değerlendirdi. Güldağ, yatırımcıların bir bölümüne ödeme yapılmasına karşın geriye kalan fonların toplam değer içindeki ağırlığının yüksek olduğunu belirterek şirketlerin nakit akışı ve kredi teminatlarında yaşanan sorunları anlattı.

Fon krizinin başlangıcında konuşulan toplam büyüklüğü hatırlatan Güldağ, şimdiye kadar gerçekleştirilen ödemelerin sorunun tamamen çözüldüğü anlamına gelmediğini söyledi.

Güldağ, "Kabaca 20 milyar dolardan filan bahsediyorduk biz değil mi, 800 milyar lira civarında... Trilyona vurduğunu söylerlerdi. O zaman daha henüz 'turpun büyüğü heybede' desek çok yanlış olmaz" dedi.

Tasfiye kapsamındaki fonlarda bulunan varlıkların niteliğine değinen Güldağ, bazı yatırımların geri ödenmesinin daha kolay olduğunu belirtti.

"Çok sayıda insana ödemeler yapılıyor, bu doğru" diyen Güldağ, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bu fonların zaten neredeyse bir bölümü Hazine tahvili ve BİST 30 hisselerinden oluşuyordu, onlar ödendi gerçekten."

Tasfiye edilen fonların sayısındaki azalmanın sürecin kolaylaştığı anlamına gelmediğini belirten Güldağ, geriye kalan fonların toplam büyüklük açısından önemli bir ağırlığa sahip olduğunu söyledi.

Güldağ, "131 fonun bir bölümünün tasfiyesi tamamlandı, 47 tane şey kaldı ama bu 47 fonun toplamdaki değer olarak ağırlığı çok yüksek. O kadar kolay olmayacak" ifadelerini kullandı.

Geriye kalan fonların büyüklüğünün yatırımcılar açısından belirsizlik yarattığını vurgulayan Güldağ, "Onun için de birtakım kafa karışıklıkları ya da beklentiler var" dedi.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonundaki açıklamasında, Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) 131 fon için tasfiye kararı aldığını ve bu fonlarda 456 bin yatırımcı bulunduğunu bildirdi.

Şimşek, tasfiye kapsamındaki fonlarda yaklaşık 3 bin reel sektör şirketinin toplam 116 milyar liralık yatırımı olduğunu da açıkladı.

Şirketlerin fonlardaki yatırımlarının büyüklüğünü değerlendiren Güldağ, söz konusu tutar üzerinden yaptığı hesapla işletmeler açısından ortaya çıkan tabloyu anlattı.

Güldağ, "Şimdi siz söylerken hesap yaptım: 116 milyar lira ve 3 bin firmayı etkilediği söyleniyor. 3 bin firmaya böldüğünüzde ortalama firma başına 38 milyon lira gibi bir şey ediyor" dedi.

Bunun şirket başına düşen aritmetik ortalama olduğunu belirten Güldağ, fonlarda küçük tutarlarda birikimi bulunan çok sayıda yatırımcının da yer aldığını söyledi.

Bazı fonlarda 28 bin katılımcı bulunduğunu ve ortalama portföy büyüklüğünün 100 bin liranın altında kaldığını anlatan Güldağ, "Vatandaşların bir kısmının çok küçük paralarla girdiğini gösteriyor bunlar, onlar ödeniyor ve oralar rahatlıyor" ifadelerini kullandı.

Ödemelerin küçük tutarlı yatırımlarda rahatlama sağladığını ancak yüksek miktarda parası bulunan şirketler açısından aynı sonucun ortaya çıkmadığını belirten Güldağ, yaşanan sorunu bir örnek üzerinden anlattı.

Güldağ, "Ama mesela adam 38 milyon lira koymuş oraya, 250 bin lira almış. Bu sorunun çözüldüğü anlamına gelmez" dedi.

Fon tasfiyesindeki gelişmelerin reel sektöre etkisinin yalnızca geri ödenen tutarlar üzerinden değerlendirilemeyeceğini belirten Güldağ, şirketlerin farklı finansman sorunlarıyla da karşılaştığını söyledi.

Fon krizinin hisse senedi fiyatları ve şirketlerin kredi ilişkileri üzerinde oluşturduğu baskıya değinen Güldağ, hisse değerlerindeki düşüşün bankaların ek teminat taleplerini gündeme getirdiğini anlattı.

Özellikle hisselerini teminat göstererek kredi kullanan şirketlerin zorlandığını söyleyen Güldağ, şu ifadeleri kullandı:

"Halka açık şirketlerde hisse senetlerinin değerinin düşmesi nedeniyle, 5 lira olan hisse senedi 2 liraya düşünce o hisse senetlerini teminat gösterip kredi almış şirketlere bankalar 'teminatı tamamla, aradaki farkı kapat' diye baskı yapıyor."

Güldağ, fonlarda bulunan kaynaklara erişim sorununun yanı sıra kredi teminatlarının tamamlanması için ortaya çıkan nakit ihtiyacının da şirketler üzerinde baskı oluşturduğunu belirtti.

Fonların şirketler ve esnaf tarafından günlük nakit yönetiminde kullanıldığını anlatan Güldağ, tasfiye sürecinin ticari ödemeleri de etkilediğini söyledi.

Güldağ, "Ayrıca cirosu 100 milyon lira civarında olan şirketlerin ve esnafın özellikle para fonları üzerinden nakit akışını, likiditeyi yönetmeye çalıştığı anlaşılıyor" dedi.

Görüştüğü bir iş insanının yaşadığı sorunu da paylaşan Güldağ, şu sözleri aktardı:

"Bir iş insanı diyor ki: 'Abi valla ana parayı alır mıyız bilmem ama ben kiramı buradan ödüyordum, likiditemi yönetiyordum.'"

Fonların uzun süredir yükseliş eğiliminde olmasının farklı yatırımcı gruplarını bu alana çektiğini belirten Güldağ, "Çünkü bu fonlar epey zamandır sadece yukarı gidiyordu. Konutunu, arabasını satıp koyanlar yanında bu kesim de var ve onların şu anda zorlandığını görüyoruz" diye konuştu.

Fon krizinin ekonomik etkilerine ilişkin değerlendirmesinde şirketlerin nakit akışına ve ödemelerine özel vurgu yapan Güldağ, yüksek enflasyonla birlikte yeni bir finansman baskısının ortaya çıktığını ifade etti.

Güldağ, "Şu anda ekonomide sıkışılan alanlardan biri yüksek enflasyonsa, diğeri de bu fon krizinin yarattığı nakit akışındaki sıkıntılar ve ödemeler üzerindeki baskıdır" dedi.

İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkanı Şekib Avdagiç'in seçim sonrasında fon krizinin ödemeler ve finansmana erişim konusunda ciddi bir hassasiyet yarattığına ilişkin değerlendirmesini de hatırlatan Güldağ, "Fon kriziyle ekonomi daha sıkıntılı hale geldi" ifadelerini kullandı.

BIST 30 şirketlerinin hisselerine yönelik alınan kararların piyasadaki yükü geçici olarak hafiflettiğini belirten Güldağ, "BİST 30 şirketlerinin hisselerine yönelik kararlar en azından 3 ay o yükü piyasanın üzerinden almış oldu" dedi.