Havacılık Devinde Büyük Şok: Rekor Siparişe Rağmen Zarar Açıkladı

Dünya'da yer alan habere göre, ABD menşeli havacılık devi Boeing, gelirlerindeki iyileşmeye ve artan siparişlere rağmen kâr elde etme problemini henüz çözebilmiş değil. Şirketin yirmi yedi Ekim iki bin yirmi altı tarihinde duyurduğu üçüncü çeyrek bilançosuna göre, gelirler yüzde 4 oranında yükselerek yirmi dört virgül iki milyar dolara ulaşsa da yüz on altı milyon dolarlık net zarar kaydedildi. Aynı süreçte şirketin bekleyen sipariş hacmi 745,4 milyar dolara ulaşarak tarihinin en üst seviyesini gördü. Bilanço açıklamasının ardından piyasanın asıl reaksiyonu, Boeing'in nakit akışı ve üretim hedeflerini ertelemesi üzerine oldu. Bilhassa 737 MAX model uçakların üretim aşamasındaki pürüzler, firmanın toparlanma sürecinin tahmin edilenden daha uzun süreceğine işaret etti. Bu gelişmelerle Wall Street'te Boeing hisseleri yirmi yedi Ekim günü yaklaşık yüzde on bir düşüş yaşarken, şirketin gelecek yıllara dönük üretim planları da yeniden masaya yatırıldı.

Eylül ayının sonu itibarıyla Boeing'in toplam sipariş havuzu 745,4 milyar doları buldu. Bu devasa rakamın 611,8 milyar dolarlık kısmını ticari uçaklar kapsarken, uzay ve savunma sanayii faaliyetleri yüz virgül beş milyar dolar pay aldı. Firmadan teslimatı beklenen ticari uçak sayısı ise 6.300 seviyesini geçti. Siparişlerin bu denli yüksek olması, hava yolu firmalarının yeni uçak taleplerinin gücünü koruduğuna delalet ediyor. Ne var ki, biriken siparişler hemen tahsil edilen bir gelir manası taşımıyor; araçların üretilip teslim edilmesi şart. Boeing'in önündeki en büyük engel de eldeki talebi kârlı ve hızlı bir biçimde karşılayamaması.

Boeing, 737 serisi uçaklarda aylık 47 adetlik üretim kapasitesine erişme planını iki bin yirmi yedi yılının başlarına erteledi. Oysa şirket, bu rakama iki bin yirmi altı yazında ulaşmayı öngörüyordu. Gövde ve kanat üretiminde baş gösteren uyum sorunları ve darboğazlar, üretim temposunun artmasını engelleyen temel faktörler olarak öne çıkıyor. Bu erteleme, doğal olarak teslimat takvimine de yansıyor. Boeing yönetimi, iki bin yirmi altı senesi için planlanan 500 uçaklık 737 MAX teslimat hedefine ulaşılamayacağını bildirdi. Firmanın aylık 52 adetlik üretime çıkma vizyonu ise iki bin yirmi yedi yılının ikinci yarısına kaydırıldı. Böylelikle artan üretimden kazanılması planlanan gelirlerin bir kısmı da ileriki dönemlere bırakılmış oldu.

Şirketin ticari uçak bölümü, üçüncü çeyrekte on virgül yedi milyar dolar gelir elde etse de 697 milyon dolar faaliyet zararı bildirdi. Bu departmanın faaliyet kâr marjı eksi yüzde 6,5 olarak gerçekleşirken, gelirleri bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde üç azaldı. Yönetim bu negatif durumu; teslimatı yapılan uçakların dağılımı, tedarik zincirindeki masraflar ve gelecekteki üretim artışlarına bağlı maliyetlerle açıkladı. Diğer yandan savunma ve uzay departmanının gelirleri yüzde on beş oranında büyüyerek 7,9 milyar dolara ulaştı. Bu birim 492 milyon dolar faaliyet kârı sağlarken, küresel hizmetler biriminin kârı da yaklaşık bir milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Bu sayede hizmet ve savunma kanallarından gelen kazanç, ticari bölümdeki kaybın olumsuz etkisini bir nebze hafifletti.

Yatırımcıları hayal kırıklığına uğratan bir başka gelişme de serbest nakit akışı beklentilerindeki değişim oldu. Şirket, senelik on milyar dolarlık serbest nakit akışı hedefini iki bin yirmi dokuz yılında yakalamayı planlıyor. Daha evvel piyasaların beklentisi olan iki bin yirmi sekiz tarihi, böylece bir yıl geriye atılmış oldu. Boeing'in iki bin yirmi yedi yılına dair serbest nakit akışı tahmini ise üç milyar dolar civarında. Analistlerin 5,5 milyar dolarlık tahminlerinin gerisinde kalan bu rakam, şirketin nakit sağlama potansiyelinin üretim sorunları nedeniyle baskılanmaya devam edeceğini gösteriyor. Üçüncü çeyrekte 464 milyon dolarlık pozitif bir serbest nakit akışı sağlansa da, yılın ilk 9 ayında genel olarak üç yüz elli dokuz milyon dolarlık nakit çıkışı kaydedildi.

Boeing, üçüncü çeyrek diliminde toplamda üç yüz adet net ticari uçak siparişi aldı. Resmi verilere göre, bu zaman zarfında sipariş veren firmalar arasında Türk Hava Yolları, Lufthansa ve Ethiopian Airlines da bulunuyor. Ticari uçak teslimat rakamı ise geçtiğimiz yılın aynı periyodundaki yüz altmış adetten yüz altmış bir adede çıktı. Türk Hava Yolları'nın da içinde bulunduğu müşteri havuzu için Boeing'in üretim ve teslimat çizelgesi kritik bir konu olmaya devam ediyor. Yaşanan rötarlar; hava yolu şirketlerinin kapasite ayarlamalarını, filolarını büyütme stratejilerini ve yeni uçakların seferlere başlama tarihlerini doğrudan etkileyebiliyor. Buna karşın Boeing'in son duyurusu, Türk Hava Yolları'na yapılacak spesifik bir teslimatın iptal veya ertelendiğini kesin olarak belirtmiyor.

Finansal zorluklara rağmen Boeing, yeni uçak projelerinde kayda değer aşamalar katetti. Firmanın 737-7 versiyonu üçüncü çeyrekte, 737-on versiyonu ise ekim ayında ABD Federal Havacılık İdaresinden gerekli sertifikasyon onaylarını almayı başardı. Uzun menzile sahip 777X projesinde ise ilk teslimatın iki bin yirmi yedi senesinde gerçekleştirilmesi planlanıyor. Bunun yanı sıra şirket, ABD Donanması için geliştirilecek yeni nesil F/A-XX savaş uçağının dizayn ve üretimini üstlendiğini de duyurdu. Tüm bu sertifikasyon başarılarına ve savunma sanayiindeki yeni anlaşmalara rağmen, ticari havacılıktaki üretim darboğazları henüz tamamen çözülebilmiş değil. Boeing için önümüzdeki süreçte asıl belirleyici faktör, rekor seviyedeki sipariş havuzunun ne kadar hızlı bir şekilde kâra, nakde ve teslimata çevrilebileceği olacak.