Hürmüz'de 4 Milyon Varillik Tanker Alarmı: İran'dan İki Gemide Patlama İddiası

İran, Hürmüz Boğazı'nda 4 milyon varilden fazla petrol taşıdığını öne sürdüğü iki süpertankerde patlama ve yangın çıktığını açıkladı. Gemilerin kimliği ve mayın iddiası doğrulanamadı. Yeni açıklama, sevkiyat ve sigorta riskini yeniden gündeme taşıdı.

Hürmüz Boğazı'nda petrol taşımacılığına yönelik güvenlik endişeleri yeniden yükseldi. İran Devrim Muhafızları Donanması, 12 Kasım Perşembe günü yaptığı açıklamada, önceki gece iki süpertankerde büyük patlamalar meydana geldiğini ve gemilerin hareket edemez duruma geldiğini ileri sürdü. Toplam 4 milyon varilden fazla petrol taşıdığı belirtilen tankerlerin kimliği açıklanmazken İran devlet medyası patlamaların deniz mayınlarından kaynaklandığını öne sürdü. Ancak olayın ayrıntıları bağımsız kaynaklar tarafından henüz doğrulanamadı.

İran Devrim Muhafızları Donanması, 11 Kasım Çarşamba gecesi Hürmüz Boğazı'ndan geçmeye çalışan iki büyük petrol tankerinin, yapılan uyarılara rağmen İran'ın güvenli olmadığını belirttiği güney güzergâhını kullandığını bildirdi.

Açıklamaya göre iki gemide büyük patlamalar meydana geldi ve tankerler seyirlerini sürdüremedi. Her iki gemide de yangın çıktığı ileri sürüldü.

İran tarafı, tankerlerin toplamda 4 milyon varilden fazla petrol taşıdığını duyurdu. Ancak gemilerin isimleri, bayrakları, işletmecileri ve taşıdıkları yükün çıkış noktası hakkında ayrıntı verilmedi.

Mürettebatın durumuna ilişkin de doğrulanmış bilgi bulunmuyor. Bu nedenle tankerlerdeki petrolün ne kadarının zarar gördüğü veya denize sızıntı meydana gelip gelmediği henüz bilinmiyor.

Devrim Muhafızlarının ilk açıklamasında patlamaların kesin nedeni belirtilmedi. İran devlet medyası ise daha sonra tankerlerin deniz mayınlarına çarptığını ileri sürdü ve olayla bağlantılı olduğunu belirttiği görüntüler yayımladı.

Bununla birlikte görüntülerin hangi gemilere ait olduğu ve patlamaların gerçekten mayınlardan kaynaklanıp kaynaklanmadığı bağımsız biçimde doğrulanamadı.

İran, Hürmüz Boğazı'nın güney kesimindeki bazı geçiş güzergâhlarını güvenli olmayan bölgeler olarak tanımlıyor. Tahran yönetimi, kendi belirlediği koridorların dışında seyreden gemilere yönelik uyarılarını son haftalarda artırdı.

Bu durum, ticari gemilerin seyrüsefer serbestisi ile İran'ın uygulamaya çalıştığı geçiş kısıtlamaları arasındaki gerilimi de büyütüyor.

Hürmüz Boğazı'nda son günlerde benzer tanker olaylarına ilişkin birden fazla açıklama yapıldı.

İran, 8 ve 10 Kasım tarihlerinde de belirlediği güzergâhların dışına çıktığını ileri sürdüğü tankerlerde patlama ve yangın meydana geldiğini bildirmişti. 11 Kasım'da ise boğazın doğusunda bir petrol tankerinin mayına çarptığı açıklanmıştı.

12 Kasım'da duyurulan son olayın önceki açıklamalardaki gemilerden tamamen farklı iki tankeri kapsayıp kapsamadığı kesinleşmedi.

Gemi isimlerinin ve konum bilgilerinin açıklanmaması, olayların bağımsız olarak karşılaştırılmasını zorlaştırıyor.

Bu nedenle son açıklamadan hareketle bölgede kesin olarak iki yeni geminin daha kaybedildiği veya toplam hasarlı tanker sayısının arttığı sonucuna ulaşılamıyor.

Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik sorunu, tek bir olayın ötesinde küresel deniz ticaretini etkileyen bir boyuta ulaşmış durumda.

Bölgede ekim ayında saldırıya uğradığı bildirilen gemi sayısı 37'ye yükselerek savaş döneminin en yüksek seviyesine ulaştı.

Uluslararası Denizcilik Örgütünün kayıtlarına göre çatışmaların başlamasından bu yana bölgede 130 deniz güvenliği olayı yaşandı ve en az 25 denizci hayatını kaybetti.

İngiltere'nin deniz ticareti güvenliğini izleyen birimi de son dönemde boğazdaki bazı tankerlerin kimliği belirlenemeyen mühimmatla vurulduğuna ilişkin bildirimler aldı.

Artan saldırılar nedeniyle gemi işletmecileri, yük sahipleri ve sigorta şirketleri için en önemli sorun, güvenli geçiş güzergâhlarının belirlenmesi ve seferlerin kesintisiz sürdürülebilmesi olmaya devam ediyor.

Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi'ndeki petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz üreticilerinin uluslararası pazarlara ulaşmasında kritik rol oynuyor.

Bölgedeki saldırılar, yalnızca zarar gören gemilerin taşıdığı petrolü değil, diğer tankerlerin sevkiyat planlarını da etkileyebiliyor.

Yüksek güvenlik riski nedeniyle savaş riski sigortalarının pahalılaşması, gemi kiralama ücretlerinin yükselmesi ve sevkiyatların alternatif güzergâhlara yönlendirilmesi, petrolün nihai teslimat maliyetini artırabiliyor.

Bununla birlikte Hürmüz'deki ticaret tamamen durmuş değil. Alternatif sevkiyat yöntemleri ve tankerler arasında açık denizde yapılan yük transferleri sayesinde Körfez petrol ihracatı eylül ve ekim aylarında savaş öncesi seviyelerin yüzde 80'inin üzerine çıkmıştı.

Ancak gemi trafiğindeki toparlanma güvenlik risklerinin ortadan kalktığı anlamına gelmiyor.

Son açıklamanın petrol fiyatlarına doğrudan ne ölçüde yansıyacağı ise tankerlerdeki hasarın doğrulanmasına, gemilerin taşıdığı yükün durumuna ve yeni saldırıların sevkiyatları aksatıp aksatmayacağına bağlı olacak.

Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik gelişmeleri, enerji ithalatçısı ülkeler açısından da yakından izleniyor.

Türkiye'nin petrol ve petrol ürünleri ithalatında uluslararası fiyatlar önemli bir belirleyici olduğu için bölgedeki risklerin kalıcı biçimde yükselmesi ithalat maliyetleri üzerinde baskı oluşturabilir.

Ancak bir tanker olayının Türkiye'deki benzin veya motorin fiyatlarına doğrudan zam olarak yansıyacağı sonucuna varmak doğru değil. Yurt içi akaryakıt fiyatlarında uluslararası ürün fiyatları, döviz kuru ve vergiler birlikte etkili oluyor.

Petrol piyasasında bundan sonraki temel soru, Hürmüz'deki son patlama açıklamasının bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanıp doğrulanmayacağı ve bölgedeki gemi trafiğinin nasıl etkileneceği olacak.

Gemilerin kimliği ve yüklerinin durumu kesinleşene kadar 4 milyon varilden fazla petrolün tamamının kaybedildiği yönünde bir değerlendirme yapılamıyor.