İhd’den 'Süreç' Açıklaması: 'Demokratikleşme Silahsızlanma Koşuluna Bağlanmamalı'

İnsan Hakları Derneği (İHD) Aydın Şubesi, “sürece” ilişkin değerlendirmelerini kamuoyuyla paylaştı. Dernek, kalıcı barışın sağlanabilmesi için hükümetin acilen atması gereken adımları beş başlık altında sıraladı.

İHD Aydın Şube binasında düzenlenen basın açıklamasına Eğitim Sen, Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası (SES), DİSK/Devrimci Emekliler Sendikası, Tüm Emekliler Sendikası, Emek Partisi Aydın il ve ilçe örgütleri, Türkiye İşçi Partisi Aydın İl Örgütü ve İHD üyeleri katıldı. Açıklamayı İHD Aydın Şube Başkanı Nadir Büyükbingöl okudu.

Açıklamada, TBMM Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonunun 18 Şubat 2026'da kabul ettiği raporun silahsızlanmanın doğrulanması, sürece özgü hukuki düzenlemeler, izleme mekanizması ve demokratikleşme başlıklarını birlikte ele aldığı hatırlatıldı.

18 Ağustos 2026'da yayımlanan 7595 sayılı Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun’un eksikliklerine rağmen süreçte önemli bir adım olarak değerlendirildiği belirtilen açıklamada, ifade ve protesto özgürlüğü, medya özgürlüğü ile muhalefete ve sivil topluma yönelik siyasi operasyonların toplumdaki güvensizliği derinleştirdiği ifade edildi.

İHD, 7595 sayılı Kanun, TBMM Komisyonu raporu ve uluslararası deneyimlerden hareketle hükümete yönelik önerilerini beş başlıkta sıraladı.

1- İHD, silahsızlanma ve tasfiye sürecinde izlenecek kriterlerin kamuoyuna açıklanmasını, tespit ve teyit süreçlerinin sonuçlarının düzenli olarak paylaşılmasını istedi. Kanunun uygulanmasındaki belirsizliklerin giderilmesi ve TBMM denetiminin etkili biçimde işletilmesi gerektiğini vurguladı.

2- Kanundan yararlanma koşulları ve başvuru usullerinin açık ve objektif kriterlere bağlanmasını isteyen İHD, benzer hukuki durumdaki kişiler arasında ayrımcılığa yol açabilecek uygulamaların önlenmesi çağrısı yaptı. Sürece dahil olacak kişilerin barınma, sağlık, ekonomik ve sosyal yaşama katılım haklarının güvence altına alınmasını da talep etti.

3- İHD'nin öne çıkardığı başlıklardan biri de demokratikleşme adımlarının silahsızlanma sürecinin tamamlanmasını beklemeden hayata geçirilmesi oldu. Bu kapsamda kayyum uygulamalarına son verilmesi ve seçilmiş belediye başkanlarının görevlerine iade edilmesi, Anayasa Mahkemesi (AYM) ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarının eksiksiz uygulanması istendi.

İnfaz Kanunu'nun infaz eşitliği, umut hakkı ve uluslararası standartlar doğrultusunda yeniden düzenlenmesini isteyen İHD, hasta mahpusların serbest bırakılması, ifade, örgütlenme, toplantı ve gösteri özgürlüklerinin güvence altına alınması çağrısında bulundu. Kürt kimliği, dili, kültürü ve eşit yurttaşlık alanındaki sorunların demokratik siyaset içinde ele alınması gerektiğini de belirtti.

4- Sürecin yalnızca güvenlik kurumlarının değerlendirmelerine bırakılmaması gerektiğini belirten İHD, TBMM İzleme Komisyonunun etkin biçimde çalışmasını istedi. Komisyonun düzenli olarak bilgilendirilmesi ve değerlendirmelerini kamuoyuyla paylaşması gerektiği ifade edilirken, sürecin ilerleyişi ve karşılaşılan sorunlara ilişkin dönemsel raporlar yayımlanması talep edildi. İnsan hakları örgütleri, akademisyenler, barolar ve sivil toplum kuruluşlarının da izleme mekanizmasına katılımının sağlanması gerektiği vurgulandı.

5- İHD, kalıcı toplumsal barışın sağlanabilmesi için geçmişte yaşanan ağır insan hakları ihlallerinin aydınlatılması gerektiğine dikkat çekti. Bu kapsamda zorla kaybetmelerin ve faili meçhul cinayetlerin araştırılması, mağdur ailelerinin hakikate erişimini sağlayacak mekanizmaların oluşturulması istendi. Çatışmalardan etkilenen bölgelerde sosyal, ekonomik ve psikolojik onarım programlarının geliştirilmesi, kadınların, gençlerin ve mağdur ailelerinin sürece katılımının sağlanması da talepler arasında yer aldı.

Açıklamanın son bölümünde, 7595 sayılı Kanun'un silahsızlanma ve tasfiye sürecine ilişkin hukuki sonuçlar bakımından önemli bir çerçeve oluşturduğu ancak kanunun yürürlüğe girmesinin tek başına kalıcı barış anlamına gelmediği belirtildi.

İHD, çözüm sürecinin kalıcı demokratik barışa dönüşebilmesi için üç temel alanın birlikte ilerlemesi gerektiğini vurguladı: “Silahsızlanma ve tasfiyeye ilişkin hukuki düzenlemeler, siyasi katılımı ve temel hakları esas alan demokratikleşme programı ile hakikat, adalet, yüzleşme ve toplumsal onarımı hedefleyen toplumsal barış programı.”

31 yıldır emeğin sesi olan Evrensel, gücünü sadece okurlarından alıyor. Emeğin sesinin daha gür çıkması için sen de güç ver.

E-Gazete Her gün basılı gazeteyi dijital olarak oku...

Sesli Yazılar Köşe yazılarımızı sesli olarak dinle...

Reklamsız Deneyim Reklamlara takılmadan sadece habere odaklan.

İndir, Oku, Dinle...

Şifresiz Giriş İmkanı E-posta adresinle şifresiz giriş yapabilirsin.

App Store'dan İndir

Google Play'den İndir