İklim Değişikliği Sigorta Maliyetlerini Artırıyor

Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM) 2024 verilerine göre Türkiye’de 1257 aşırı hava olayı kaynaklı afet kaydedildi. Bunların 434’ü şiddetli yağış/sel, 257’si fırtına, 220’si dolu olarak kaydedilirken, MGM, özellikle 2000’lerden sonra yıllık meteorolojik afet sayısında belirgin artış bulunduğunu belirtiyor.

İklim riskleri arttıkça sigorta şirketleri daha yüksek hasar ödemeleriyle karşılaşırken bu durum primlerin yükselmesine, muafiyetlerin artmasına ve bazı risklere daha sınırlı teminat verilmesine yol açabiliyor. Çok yüksek risk taşıyan bölgelerde sigorta bulmak zorlaşırken, sigorta satın alınabilir olmaktan da çıkabiliyor. Böylece sektör açısından önemli bir ikilem ortaya çıkıyor; risk arttıkça sigortaya duyulan ihtiyaç büyüyor, ancak aynı risk, poliçelerin daha pahalı ve erişilmesi zor hale gelmesine neden oluyor.

İklim krizinin finansal bilançosu, uluslararası reasürans devlerinin raporlarında çok daha somut biçimde ortaya çıkıyor. Swiss Re ve Munich Re’nin verilerine göre, küresel ölçekte doğal afetlerin yol açtığı yıllık toplam ekonomik zarar 300 milyar doları aşarken, sigortalanan hasarlar üst üste beşinci yılda da 100 milyar dolar eşiğinin üzerinde seyretti. Sadece 2024’te doğal afetlerden kaynaklanan küresel ekonomik kayıp 318 milyar doları bulurken, bunun yalnızca 137 milyar dolarlık kısmı sigorta şemsiyesi altındaydı.

Sigortacılıkta doğal afet koruma açığı, afetlerin yol açtığı toplam ekonomik zarar ile sigorta poliçeleri kapsamında karşılanan zarar arasındaki farkı ifade ediyor. Aşırı hava olayları daha yoğun ve sık hale geldikçe, sigorta kapsamı dışında kalan bölgeler de giderek artıyor. Bu durum sigortacıların yüksek iklim riski bulunan bölgelerde sigorta kapsamı sunamaması veya yüksek prim sunması nedeniyle ortaya çıkıyor. Örneğin ABD’de ev sahipleri için sigorta primleri 2017 ile 2024 arasında ortalama yüzde 28 artış gösterdi. Bazı daha riskli bölgelerde ise sigorta şirketleri maliyetleri gerekçe göstererek ya piyasadan çekildi ya da yeni poliçe düzenlemeyi reddetti.

İklim değişikliği nedeniyle aşırı hava olayları, sigorta şirketlerinin üstlendiği hasar yükünü de artırıyor. Ayrıca iklim değişikliğinin etkilerinin ne ölçüde büyüyeceğinin belirsiz olması, sigorta şirketlerinin henüz öngörülemeyen riskleri de hesaplamaya çalışmasına ve primleri sağlıklı biçimde belirlemekte zorlanmasına da yol açıyor.

İklim risklerinin büyümesi, sigorta primlerinin yükselmesi, teminat kapsamının daralması veya yüksek riskli bölgelerden tamamen çekilmesi, kamunun mali yükünü de artırıyor. Son dönemde yaşanan sel, kasırga ve hortumların ardından Almanya, İspanya ve ABD hükümetleri milyarlara dolarlık afet yardımı ödemek durumunda kaldı.

Sigorta şirketleri büyük afet risklerinin bir bölümünü reasürans şirketlerine devretse de küresel hasarların artması, reasürans korumasının da daha pahalı hale gelmesine neden oluyor. Yüksek riskli bölgelerde kapasitenin sınırlandırılması veya daha ağır şartlarla sunulması, yerel şirketlerin poliçe fiyatlarına yansıyor. Bu nedenle Türkiye’de meydana gelmeyen bir kasırga ya da yangın bile küresel reasürans piyasası üzerinden Türkiye’deki işletmelerin sigorta maliyetini etkileyebiliyor.

İklim değişikliği artık yalnızca çevresel bir mesele değil; ekonomik istikrarı, yatırımları ve toplumların dayanıklılığını doğrudan etkileyen küresel bir risk alanı haline geldiği belirten Türkiye Sigorta Birliği Başkanı Ahmet Yaşar’a göre sigorta sektörü açısından iklim değişikliğinin en önemli etkisi, hasar frekansı ve hasar maliyetlerindeki artış olarak karşımıza çıkıyor.

Günümüzde sadece büyük afetlerin değil, daha önce istisnai olarak değerlendirilen birçok hava olayının ciddi ekonomik kayıplara neden olduğunu hatırlatan Yaşar, bu durumun risklerin daha doğru modellenmesini, fiyatlanmasını ve yönetilmesini zorunlu kıldığını, aynı zamanda küresel reasürans maliyetlerini artırırken, sigorta şirketlerinin sermaye yönetiminden ürün tasarımına kadar birçok alanda yeni çözümler geliştirmesini gerektirdiğini ifade ediyor.

İklim kaynaklı risklerle mücadelede öncelikle sigortalılık oranlarının artırılması gerektiğini söyleyen Yaşar’a göre sigortacılıkta koruma açığının azaltılması, afet sonrasında vatandaşların ve işletmelerin daha hızlı toparlanmasını sağlarken, kamu maliyesi üzerindeki yükü de hafifletiyor. Aynı zamanda uluslararası reasürans kapasitesinden daha fazla kaynak sağlanmasına katkıda bulunarak ülke ekonomisinin finansal dayanıklılığını güçlendiriyor. Dolayısıyla sigorta penetrasyonunun artırılması yalnızca sektörün değil, sürdürülebilir kalkınmanın da temel unsurlarından biri olarak karşımıza çıkıyor.

İklim değişikliği ile mücadelede sigorta sektörünün yanında kamu, akademi ve uluslararası kuruluşların beraber hareket etmesi gerektiğini belirten Yaşar’a göre Türkiye DASK ve TARSİM gibi başarılı kamu-özel sektör işbirliği modellerine sahip durumda. Doğru risk yönetimi, güçlü veri altyapısı, yenilikçi ürünler ve sigorta bilincinin artırılması ile iklim değişikliğine karşı riskleri doğru bir şekilde yönetebilmek de mümkün.

Ahmet Yaşar

Türkiye Sigorta Birliği Başkanı

İklim değişikliği, sigorta sektörü için yalnızca bir risk değil, aynı zamanda önemli bir dönüşüm alanıdır. Sigortacılık artık sadece hasar sonrası tazminat ödeyen değil, riskleri önceden analiz eden, kayıpları azaltan ve ekonomik dayanıklılığı güçlendiren stratejik bir yapıdır.

Bu nedenle amaç, yalnızca zararları karşılamak değil, riskleri önceden azaltacak çözümler geliştirmektir. Yapay zekâ, büyük veri, uydu görüntüleri ve meteorolojik veriler, iklim risklerinin daha hassas analiz edilmesini sağlar. Parametrik sigortalar ise afet sonrası hızlı ödeme imkânıyla finansal toparlanmayı destekler.

Özellikle tarım, enerji ve KOBİ’lerde bu yenilikçi çözümlerin önümüzdeki dönemde yaygınlaşmasını bekliyoruz.

Bu yazının başlığı yazardan bağımsız editoryal olarak hazırlanmıştır.

Başlıklar :