İklim Krizinde Bilim Kavgası Çıktı

Birleşmiş Milletler Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli’nin (IPCC) yeni iklim raporu, ülkeler arasında bilimsel temsil ve değerlendirme yöntemleri üzerinden tartışma yarattı. Çin ve Hindistan’ın da aralarında bulunduğu ülkeler, gelişmekte olan ülkelerin bilimsel çalışmalarda daha fazla temsil edilmesini istiyor. Tartışma, iklim değişikliğine ilişkin verilerin nasıl değerlendirildiği ve bu değerlendirmelerin küresel politikalara nasıl yön verdiği sorularını gündeme taşıdı. Etiyopya’nın başkenti Addis Ababa’da geçen hafta düzenlenen IPCC toplantısı, yedinci değerlendirme raporunun yayın takvimi üzerinde uzlaşma sağlanamadan sona erdi. Görüşmelerde gelişmiş ülkelerin bilimsel süreçteki ağırlığı, gelişmekte olan ülkelerin katkısı ve raporun 2028’deki uluslararası iklim müzakerelerine yetiştirilmesi ele alındı.

Çin ve Hindistan’ın da aralarında bulunduğu ülkeler, iklim araştırmalarında gelişmiş ülkelerin daha fazla kaynağa, araştırma altyapısına ve uluslararası bilimsel yayınlara erişim imkânına sahip olduğuna dikkat çekiyor. Bu ülkeler, mevcut dengenin gelişmekte olan ülkelerin önceliklerinin ve bilimsel katkılarının yeterince yansıtılmamasına yol açabileceğini savunuyor. Hindistan’ın IPCC temsilcisi Thiagarajan Jayaraman, iklim değerlendirmelerinde eşitlik ve kapsayıcılık konularının önemine dikkat çekti. Hindistan tarafı, sanayileşmiş ülkelerin tarihsel sera gazı emisyonları ile gelişmekte olan ülkelerin kalkınma ihtiyaçlarının iklim politikalarında daha fazla hesaba katılması gerektiğini savunuyor.

Gelişmekte olan ülkelerin itirazı, yalnızca raporların yayın tarihine ilişkin değil. Tartışmanın önemli bir bölümünü, bilimsel araştırmaların hangi ülkelerde üretildiği, hangi verilerin değerlendirmeye alındığı ve ülkelerin farklı koşullarının raporlara nasıl yansıtıldığı oluşturuyor. IPCC, kendi başına araştırma yürütmek yerine yayımlanmış bilimsel çalışmaları değerlendiriyor. Raporlar uluslararası uzmanlar tarafından hazırlanıyor ve üye ülkelerin katıldığı süreçlerde onaylanıyor.

Hindistan başta olmak üzere gelişmekte olan ülkeler, bugünkü iklim yükümlülüklerinin belirlenmesinde sanayileşmiş ülkelerin geçmişte atmosfere saldığı sera gazlarının da dikkate alınmasını istiyor. Bu ülkeler, ekonomik büyüme ve yoksulluğun azaltılması için enerjiye ihtiyaç duyduklarını belirtirken, emisyonların azaltılması yükünün ülkeler arasında nasıl paylaşılacağı konusunda daha adil bir yaklaşım talep ediyor.

Toplantıda bir diğer anlaşmazlık, yeni değerlendirme raporunun ne zaman yayımlanacağı konusunda yaşandı. Otuzdan fazla ülke, raporun 2028’de yapılacak Küresel Durum Değerlendirmesi’ne yetişmesini istiyor. Söz konusu süreçte ülkeler, Paris Anlaşması kapsamındaki iklim hedeflerine ulaşmak için kaydedilen ilerlemeyi değerlendirecek.