Hürriyet
Haber akışına dön

İklim Mücadelesinde Kadınlar Sahneye Çıkıyor

İklim Mücadelesinde Kadınlar Sahneye Çıkıyor

İKLİM krizi artık yalnızca buzulların erimesi, ormanların yanması, kuraklık ya da yükselen deniz seviyeleri meselesi değil.

Aynı zamanda bir ekonomi, kalkınma, eşitsizlik ve gelecek meselesi. Dünyanın gözü bugünlerde Antalya’da. Türkiye’nin ev sahipliğinde düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31, 20 Kasım’a kadar devam ediyor. Liderler, uzmanlar, bilim insanları ve sivil toplum kuruluşları dünyanın geleceğini tartışıyor. Ancak iklim mücadelesinin başarıya ulaşması yalnızca zirvelerde alınan kararlarla mümkün değil. O kararların evlere, mahallelere, köylere ve şehirlerin günlük yaşamına yansıması gerekiyor. İşte bu noktada kadınların rolü belirleyici. Çünkü kadınlar yalnızca iklim krizinden etkilenenler değil çözümün de en önemli aktörlerinden biri.

81 İLDE KADIN ELÇİLER

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş ile konuştum. Bakan, Sıfır Atık Vakfı’yla birlikte yürütülen ve sıfır atık çalışmalarında kadınları merkeze alan yeni modelin ayrıntılarını anlattı. Göktaş, “81 ilde kadın sıfır atık elçileri belirleyeceğiz” dedi. Hedef, bu elçiler aracılığıyla en az bir milyon kadına ulaşmak.

Bakan’ın verdiği bilgiye göre elçiler, Emine Erdoğan’ın himayelerinde başlatılan ve bugün uluslararası boyut kazanan Sıfır Atık hareketinin yereldeki temsilcileri olacak. Ancak benim özellikle dikkatimi çeken başka bir ayrıntı var. Kadın elçiler, Kadının Güçlenmesi İl Koordinasyon Kurullarında da yer alacak. Bu neden önemli?

  • Çünkü çevre bilincini yalnızca bireysel bir sorumluluk olmaktan çıkarıp yerel karar mekanizmalarına taşımak anlamına geliyor.
  • Kadınlar illerindeki başarılı uygulamaları paylaşacak, çevre bilincinin yaygınlaşmasına öncülük edecek ve başka kadınlara rol model olacak.
  • Bakan Göktaş, COP31 kapsamında kadınların güçlenmesi, çocukların iklim politikalarına katılımı ve iklim değişikliğinin kırılgan gruplar üzerindeki etkileri üzerine de çalıştıklarını anlattı.

Burada asıl mesele şu; kadınlar yalnızca çevre konusunda bilgilendirilen kişiler mi olacak, yoksa kendi şehirlerindeki çevre politikalarına yön veren aktörlere mi dönüşecek? İkinci seçeneğin hayata geçirilmesi, projenin gerçek başarısı olacaktır.

DÜNYADA KADINLAR NE YAPIYOR

Dünyadaki örnekler bu modelin neden önemli olduğunu gösteriyor.

  • Hindistan’ın Pune kentinde kadınların oluşturduğu SWaCH kooperatifi, 600 binden fazla haneye atık toplama hizmeti veriyor. Birleşmiş Milletler Çevre Programı’nın aktardığı verilere göre yılda 50 bin tonun üzerinde atığın geri kazanılmasını sağlıyor.
  • Yine Hindistan’da Barefoot College girişimiyle kırsal bölgelerdeki kadınlar güneş enerjisi sistemlerini kurmayı ve onarmayı öğreniyor. Böylece yalnızca temiz enerjiye katkı sunmuyor, ekonomik bağımsızlıklarını da güçlendiriyorlar.
  • Brezilya’nın Belém kentinde geçen yıl düzenlenen COP30’da kabul edilen Toplumsal Cinsiyet Eylem Planı da kadınların iklim politikalarına katılımını güçlendirmeyi hedefliyor.

İKLİM KRİZİNİN KADINLARA FATURASI

Birleşmiş Milletler’in COP31 sırasında açıkladığı son veriler oldukça çarpıcı.

  • Dünya genelinde yaklaşık 1.5 milyar kadın ve kız çocuğu iklim tehlikelerinin ve eşitsizliklerin iç içe geçtiği yüksek riskli bölgelerde yaşıyor.
  • En kötü senaryoda iklim değişikliği, 2050 yılına kadar 141 milyon ilave kadın ve kız çocuğunu aşırı yoksulluğa sürükleyebilir.
  • Peki neden? Çünkü pek çok ülkede kadınlar tarımda, suya erişimde, gıda üretiminde ve aile bakımında daha fazla sorumluluk üstlenirken ekonomik kaynaklara ve karar mekanizmalarına erişimde eşitsizliklerle karşılaşıyor.
  • Bir kuraklık yalnızca tarlayı kurutmuyor. Ailenin gelirini, çocukların beslenmesini, eğitimini ve geleceğini de etkiliyor.

ASIL MESELE BİR MİLYON KADINDAN SONRASI

Türkiye’nin 81 ilde oluşturmayı hedeflediği kadın elçileri ağı önemli bir fırsat. Ancak burada başarıyı yalnızca ulaşılan kadın sayısıyla ölçmemek gerekiyor.

  • Kaç yeni çevre projesi hayata geçirildi?
  • Kaç kadın kooperatifi yeşil üretime geçti?
  • Ne kadar atık önlendi, ne kadarı yeniden ekonomiye kazandırıldı?
  • Kadınların yerel karar alma süreçlerindeki etkisi ne kadar arttı?

Bu soruların yanıtları, projenin gerçek sonuçlarını gösterecek. Emine Erdoğan’ın öncülüğündeki Sıfır Atık hareketinin yerelde kadınlar aracılığıyla yaygınlaştırılması, çevresel olduğu kadar ekonomik ve toplumsal bir dönüşüm de sağlayabilir.

DENİZİN DİBİNDEN GELEN GÖZLÜK

Geçtiğimiz günlerde bana çok özel bir güneş gözlüğü ulaştı. İlk bakışta sıradan bir gözlük gibi görünebilir. Ancak hikâyesi Marmara Denizi’nin derinliklerinde başlıyor. Çünkü bu gözlük, denizlerden çıkarılan ve “hayalet ağ” olarak adlandırılan terk edilmiş balık ağlarının geri dönüştürülmesi fikrinin bir ürünü. Peki nedir bu hayalet ağlar?

  • Denizde kaybolan ya da terk edilen, yıllarca çözünmeden kalan, balıkları, kaplumbağaları ve diğer deniz canlılarını tuzağa düşürmeye devam eden ağlar...
  • DP World ile Deniz Yaşamını Koruma Derneği bu önemli çevre sorunu için bir araya gelmiş. İstanbul Adalar çevresinde yürütülen çalışmalarda 55 metre derinlikteki ağlara bile ulaşılmış. Proje kapsamında yaklaşık 800 kilogram hayalet ağın denizden çıkarılması hedefleniyor.
  • Üstelik geri dönüştürülen ağların çıkarıldığı koordinatlar ve derinlik bilgileri gözlük çerçevelerinin içine işleniyor. Yani her gözlük aslında denizden gelen bir mesaj taşıyor.
  • Projenin bir başka önemli boyutu da kadınların üretime katılması. Sürdürülebilir Sanat Kadın Kooperatifi ile bu malzemelerden takılar üretilmesine yönelik atölyeler planlanıyor.

ATIK DEĞİL YENİ BİR KAYNAK

Daha önce de defalarca yazdım. İklim kriziyle mücadele, çevrenin korunması ve sıfır atık anlayışı artık birbirinden ayrı düşünülemez. Birleşmiş Milletler’in de dikkat çektiği gibi plastik kirliliği yalnızca deniz canlılarını tehdit etmiyor. Plastik üretimi ve tüketimi iklim krizini derinleştiren sera gazı salımlarına da katkıda bulunuyor. İşte bu nedenle atıkları azaltmak, yeniden kullanmak ve geri dönüştürmek büyük önem taşıyor. Türkiye’nin öncülük ettiği Sıfır Atık hareketinin temelinde de bu anlayış var; tüketip atmak yerine kaynakları korumak, israfı önlemek ve atıkları ekonomiye yeniden kazandırmak. Elbette yalnızca geri dönüşüm yeterli değil. Asıl mesele atığın oluşmasını önlemek. Denizlere ağların terk edilmesini engellemek, deniz ekosistemlerini korumak ve toplumda kalıcı çevre bilinci oluşturmak. Çünkü çevreyi korumak yalnızca devletlerin ya da uluslararası kuruluşların sorumluluğu değil. Özel sektörün, sivil toplumun ve hepimizin ortak görevi. Bazen büyük bir çevre mesajı, küçücük bir gözlük çerçevesine sığabiliyor.

Ve o gözlük bize çok önemli bir gerçeği hatırlatıyor; doğaya bıraktığımız her şey bir gün karşımıza çıkıyor. Önemli olan, geride atık değil, yaşanabilir bir dünya bırakabilmek.

Okumaya devam et

Pusholder

Senin gündemin

Okuma seçenekleri

Push AIÖzet

PusholderKaynakta oku
hurriyet.com.tr