Tarihçi İlber Ortaylı, Gürol Sözen, Nezih Başgelen ve rehberler, Ayasofya ile ilgili dikkat çeken bir uyarıda bulundu. Ayasofya’nın müzeden camiye dönüştürülmesine ilişkin tartışmalar sürerken uzmanlar “Ayasofya korunmalı, restore edilmeli ve kimse girmemeli” uyarısını yaptı.

“NAMAZ KILACAKSAN SULTANAHMET CAMİİ'NE DE GİDEBİLİRSİN”
İlber Ortaylı, konuya ilişkin yaptığı açıklamada “Ayasofya’ya hiç kimse girmemeli. 1500 yıllık bu tarihi yapı bu gidişle çökecek. Neden mi? Altı boş, dehlizler var ve ciddi bir restorasyon gerekiyor. Belki sadece bu haliyle uzmanlar girebilir, muayyen günlerde din adamları girebilir ya da önemli kişilerle namaz kılınır. Böyle giderse ve bina ciddi bir hasar alırsa hatta taban çökerse ülkemiz ciddi bir mesuliyet altında kalabilir.” ifadelerini kullandı.

“Senede 2 milyon kişi ziyaret ediyor. 16. asırdan yani Mimar Sinan’dan bugüne statik olarak ciddi bir restorasyon yapılmadı. Mimar Sinan destekleri koyarak güçlendirdi zamanında o kadar. Müslümanı da Hıristiyanı da kimse kullanmamalı bu yapıyı.” sözlerini sarf eden Ortaylı, “Namaz mı kılmak istiyorsun o zaman Sultanahmet Camisi’nde ya da Süleymaniye Camisi’nde kıl namazını. Mimar Sinan’ın ekol camileri dururken neden Ayasofya? Geç Roma devrinden 1500 yıllık çok hassas bir bina burası. Önceden yapılan restorasyonların temeli doğru ayarda değildir, üstüne titrenecek bir yer burası.” açıklamasında bulundu.

“FATİH’İN YAKLAŞIMINA DA MI BAKMADI KİMSE”
Cumhuriyet'ten Öznur Oğraş Çolak'ın haberine göre, sanat tarihçisi ve ressam Gürol Sözel ise, “Haberinizi ya da sözünü ettiğiniz olguyu nasıl yanıtlamalıyım bilmiyorum. Öncem ve sonram için kuşkuluyum! Düşünüyorum da ben bu toprakların ev sahibi mi yoksa kiracısı mıyım? Üstelik kirasını bile ödemeyen. Aynadaki ben miyim, tanıyamıyorum kendimi! Sığınacağım limanı dönüp dolaşıp hep doğa ve geçmiş uygarlıklarda ararım, işin içinden sıyrılmak için.” sözlerini sarf etti.

Sözel, açıklamasının devamında şu ifadeleri kullandı:
“Yeryüzündeki her uygarlık, hepimiz için ortak miras değil mi? Biz ve bizden sonraki çağlarda nasıl anılmak istiyoruz? 12 bin yıllık Anadolu coğrafyası; çok tanrılı ve tek tanrılı dönemlerin görkemli mirasını bize altın bir tepsi içinde bize bırakmışlarsa ayıp mı etmişler? İzzeddin Keykavus’un yüzlerce yıl önceden sözünü ettiği uygarlıkların nöbetini kim, kimler tutuyor bugün? Ya da Mevlana’nın deyişi de mi işe yaramıyor?”

“SİZ BİZİM ÜLKEMİZDE KÖLN KADEDRALİNİ GEZMEK İSTEDİĞİNİZDE BİZ DİNİNİZİ SORUYOR MUYUZ?”
Rehber ise, “Ayasofya’nın cami bölümüne Müslüman olmayan kişiler alınmıyor. Bu, yanlış olmasın ama dünyada sadece Fas’ta uygulanan bir yöntem. Bir ibadethaneye girmeden önce size Müslüman mısınız, Hıristiyan mı diye bir soru sorulmamalı. Burası laik bir ülke, kimseye dinini soramazsınız, anayasada maddesi var. Ama Ayasofya’yı siyaseten kullandıkları için kim nasıl isterse öyle bir sistem uygulanıyor.” açıklamasında bulundu.

Rehber, “Size yakın zamanda şahit olduğum bir olayı anlatayım.” diyerek, “Yunan asıllı Alman bir turist, cami kısmına girmek istedi. Kapıda dini soruldu şaşkınlık içinde kaldı ve sonra şu cevabı verdi görevlilere: “Sizler bizim ülkemize geldiğinizde ve Köln Katedrali’ni (Dom) gezmek istediğinizde biz size dininizi soruyor muyuz? Burası Türkiye değil mi? Nerede sizin laik anlayışınız?” diye cevap verdi.”

“BİNANIN CİDDİ BİR ONARIMDAN GEÇMESİ GEREKİYOR”
Öte yandan, rehber, “Bakın Ayasofya’nın sağ tarafında yer alan sütunların hepsi yamuk durur. En üst katına çıktığınızda ise binanın restorasyona ihtiyacı olduğunu açıkça görürsünüz.” ifadelerini kullandı.

Ayrıca, “Müze girişlerinin çok pahalı olması da turistleri etkilemeye başladı, gelen yabancılar bundan rahatsız ve bir daha gelmeyeceklerini söylüyorlar.” ifadelerini ekledi.