IMF’den Saray’a Bir Aferin, 3 Uyarı

Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) Türkiye’ye ilişkin Mali Şeffaflık Değerlendirmesi, iktidarın mali yönetimine dair birbirinden oldukça farklı iki tabloyu aynı anda ortaya koydu. IMF, Türkiye’nin "mali şeffaflık alanında son 10 yılda önemli ilerleme kaydettiğini ve değerlendirme süreci tamamlanan yaklaşık 40 ülke arasında üst sıralarda yer aldığını" belirtti. Ancak aynı rapor, kamu maliyesinin kritik başlıklarında ciddi şeffaflık sorunlarının sürdüğüne dikkati çekti.

IMF’nin “aferin”i, mali istatistiklerin geliştirilmesi, program bütçe uygulaması ve uluslararası kamu muhasebesi standartlarının hayata geçirilmesi gibi IMF’nin mali şeffaflık ölçütlerine uyum üzerinden verildi. Türkiye, IMF'ye en iyi hesap veren ülke olurken yurttaş sık sık şeffaf olmayan ekonomi yönetimini eleştiriyor.

IMF, Türkiye'yi 3 başlıkta uyarırken bunlardan ilki Türkiye Varlık Fonu’na (TVF) ilişkin oldu. IMF, TVF bünyesinde GSYH’nin yüzde 29’u değerinde kamu varlığı bulunduğunu, bu büyüklükteki kamu varlığının tamamı mali raporlarda yer almadığını vurguladı. IMF’nin “mali şeffaflıkta üst sıralar” değerlendirmesi ile kamu varlıklarının neredeyse üçte birine denk gelen bir büyüklüğün mali raporlarda yeterince görünür olmaması da aynı raporda yer aldı. İkinci kritik başlık ise 6 Şubat depremlerinin ardından yapılan harcamaların raporlanması oldu. Deprem bağlantılı harcamalar 2023’te GSYH’nin yüzde 3,6’sına, 2024’te yüzde 1,7’sine, 2025’te ise yüzde 0,8’ine karşılık geldi. Ancak IMF, bu rakamların ödenekler açısından doğru olmakla birlikte fiili harcamaların gerçekleştiği zamanı doğru yansıtmadığını ifşa etti. TOKİ harcamaları için yıllık raporlama istedi.

Üçüncü uyarı da bununla bağlantılı olarak TOKİ’nin mali bilgilerinin raporlanmadığına ilişkin geldi. TOKİ’nin kendi mali tabloları kamuya açık değil ve kurum Sayıştay denetiminde şartlı görüş aldı.

Rapordaki bir diğer başlık ise Kur Korumalı Mevduat (KKM). IMF, kamunun KKM nedeniyle GSYH’nin yüzde 8’ine kadar ulaşan bir kur riski üstlendiğini ve bu riskin GSYH’nin yüzde 4,2’sine denk gelen bir maliyete dönüştüğü hesapladı, bunun Merkez Bankası özkaynaklarının GSYH’nin yüzde 2,9’u kadar negatif seviyeye gerilemesine yol açtığını belirtti.