İngiltere'den 20 Milyon Haneye Enerji Desteği: Faturaların Yükünü Bankalar Hafifletecek

İngiltere hükümeti, yükselen enerji fiyatlarının hane bütçeleri üzerindeki baskısını hafifletmek amacıyla 2,6 milyar sterlinlik yeni bir destek programı açıkladı. 28 Ekim'de parlamentoya sunulan 2026 Sonbahar Bütçesi kapsamında, İngiltere'de belirlenen koşulları karşılayan 20 milyona kadar haneye 100'er sterlin nakit destek sağlanacak. Ocak 2027'de başlayacak ödemelerin finansmanına katkıda bulunmak için bankalara uygulanan ek kurumlar vergisi geçici olarak iki katına çıkarılacak.

Hükümet, enerji faturalarına yönelik vergi indirimlerinin süresini de uzatırken, doğal gaz faturalarında tüketimden bağımsız alınan sabit ücretin kaldırılması için düzenleme hazırlıyor. Böylece hanelere doğrudan nakit aktarılması, elektrik faturalarının düşürülmesi ve doğal gaz tarifelerinin yeniden düzenlenmesi aynı bütçe paketinde bir araya geldi. Kararlar, Orta Doğu'daki çatışmaların küresel enerji fiyatlarını yükselttiği ve İngiltere'de yaşam maliyetlerini artırdığı bir dönemde alındı.

İngiltere Maliye Bakanı John Healey tarafından açıklanan program kapsamında, belediye vergisi sınıflandırmasında A, B, C ve D kategorilerinde yer alan konutlarda yaşayan haneler destekten yararlanabilecek. Söz konusu gruplar, İngiltere'deki konutların yaklaşık yüzde 80'ini kapsıyor. Ödemelerin Ocak 2027'den itibaren başlaması planlanırken, desteğin tek seferlik olarak verilmesi öngörülüyor.

Yardımın belirlenmesinde doğrudan hane gelirinden ziyade konutun belediye vergisi kategorisi esas alınacak. Bu nedenle program yalnızca en düşük gelir grubundaki aileleri değil, orta gelirli hanelerin önemli bölümünü de kapsayacak. Hükümetin değerlendirmesine göre düzenleme, enerji maliyetleri nedeniyle ekonomik baskı altında bulunan hanelerin yaklaşık yüzde 83'üne ulaşabilecek.

Programın toplam bütçesi 2,6 milyar sterlin olarak açıklandı. Bu kaynak yalnızca İngiltere'deki doğrudan ödemelerden oluşmuyor; İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda yönetimlerine benzer destekler sağlayabilmeleri amacıyla aktarılacak finansmanı da içeriyor.

Yeni enerji desteği, İngiltere'deki belediye vergisi sistemi üzerinden uygulanacak. Uygun kategorideki konutlarda yaşayan ve belediye vergisini otomatik banka talimatıyla ödeyen hanelerin ayrıca başvuru yapması gerekmeyecek. Destek tutarı doğrudan banka hesaplarına aktarılacak.

Otomatik ödeme talimatı bulunmayan haneler için de alternatif ödeme yöntemleri uygulanacak. Hükümet, bu kişilerin destekten nasıl yararlanacağına ilişkin işlemlerin yerel yönetimler üzerinden yürütüleceğini belirtiyor. Uygunluk koşullarının bütün ayrıntılarının uygulama öncesinde açıklanması bekleniyor.

İkinci konutlar ve boş durumdaki taşınmazlar program dışında tutulacak. Ayrıca başvuru sahibinin temel ikametgâhı olmayan konutlar üzerinden destek alınamayacak. Böylece ödemelerin enerji maliyetlerini doğrudan karşılayan hanelere yönlendirilmesi amaçlanıyor.

Enerji yardımının finansmanına katkı sağlayacak en önemli düzenlemelerden biri bankacılık sektörünü ilgilendiriyor. İngiltere hükümeti, bankaların kârlarına uygulanan ek kurumlar vergisi oranını yüzde 3'ten yüzde 6'ya yükseltecek. Üç puanlık artış, bankaların normal kurumlar vergisine ilave olarak ödedikleri vergiye uygulanacak.

Düzenleme 1 Ocak 2027'de başlayacak ve 31 Mart 2028'e kadar toplam 15 ay yürürlükte kalacak. Hükümet, sürenin sonunda ek vergi oranının yeniden yüzde 3'e indirileceğini ve artışın kalıcı hale getirilmeyeceğini açıkladı. Böylece bankacılık sektöründen sağlanacak ilave vergi gelirinin enerji maliyetleri nedeniyle hazırlanan geçici desteklere yönlendirilmesi hedefleniyor.

Bütçe tahminlerine göre geçici vergi artışı 2026-2027 mali yılında 305 milyon, 2027-2028 mali yılında ise 950 milyon sterlin ilave gelir sağlayacak. Sonraki mali yıla ilişkin tahminde de 220 milyon sterlinlik gelir etkisi bulunuyor. Bu rakamlar, bankalardan alınacak ilave verginin enerji destek paketine katkıda bulunacağını ancak 2,6 milyar sterlinlik programın tamamını tek başına karşılamayacağını gösteriyor.

Hükümetin açıkladığı ikinci önemli önlem, hanelerin elektrik faturalarındaki katma değer vergisi indirimine ilişkin oldu. 1 Ekim 2026'da geçici olarak sıfıra indirilen elektrik KDV'sinin uygulama süresi 1 Temmuz 2027'ye kadar uzatılacak. Böylece elektrik faturalarındaki vergi avantajı, kış döneminin ardından da devam edecek.

Resmî tahminlere göre vergi indiriminin uzatılması, Nisan 2027'de enerji düzenleme kurumunun belirlediği yıllık ortalama fatura üst sınırını yaklaşık 50 sterlin azaltabilecek. Ancak bu tutar her hanenin faturasından doğrudan ve aynı miktarda düşülecek sabit bir ödeme anlamına gelmiyor. Gerçek tasarruf, elektrik tüketimine ve uygulanacak tarifelere göre değişebilecek.

Hükümet, 100 sterlinlik doğrudan destekle elektrik vergisi indirimini birlikte uygulayarak hanelerin enerji harcamalarını iki farklı kanaldan azaltmayı hedefliyor. Ancak desteklerin toplam etkisi, doğal gaz ve elektrik fiyatlarının önümüzdeki aylarda nasıl değişeceğine de bağlı olacak.

Bütçede doğal gaz tüketicilerini ilgilendiren uzun vadeli bir düzenleme de bulunuyor. Hükümet, yaklaşık 23 milyon konutta uygulanan ve gaz tüketilmese bile günlük olarak tahsil edilen sabit ücretin kaldırılmasını hedefliyor. Bu ücret, enerji sağlayıcısının şebeke ve hizmet giderlerini karşılamak amacıyla faturalara ekleniyor.

Mevcut sistemde bir hanenin doğal gaz kullanımı çok düşük olsa bile sabit ücret ödeme yükümlülüğü devam ediyor. Hükümet, özellikle tasarruf amacıyla tüketimini azaltan hanelerin bu maliyetten daha az etkilenmesini amaçlıyor. Düzenlemenin 2027 sonuna kadar veya teknik hazırlıkların tamamlanabileceği en erken tarihte uygulanması hedefleniyor.

Ancak sabit ücretin kaldırılması, doğal gaz dağıtım ve şebeke maliyetlerinin tamamen ortadan kalkacağı anlamına gelmiyor. Bu giderlerin tarifeler içinde nasıl karşılanacağı enerji piyasası düzenleyicisi Ofgem tarafından belirlenecek. Bu nedenle bütün tüketicilerin aynı ölçüde tasarruf sağlayacağı henüz kesinleşmiş değil.

İngiltere'nin enerji desteklerini genişletmesinde Orta Doğu'daki çatışmaların petrol ve doğal gaz fiyatları üzerindeki etkisi belirleyici oldu. Küresel enerji tedarik zincirlerinde yaşanan kesintiler, özellikle ithalata bağımlı ülkelerde elektrik üretiminden ısınmaya kadar birçok alanda maliyet artışlarına neden oluyor. İngiltere hükümeti de açıklanan bütçe önlemlerinin yüksek enerji fiyatlarından kaynaklanan yaşam maliyeti baskısını hafifletmeyi amaçladığını belirtiyor.

Enerji fiyatlarındaki yükseliş yalnızca konut faturalarını etkilemiyor. Ulaştırma, gıda üretimi ve perakende sektörlerinde maliyetlerin artması, tüketici fiyatları üzerindeki baskının daha geniş bir alana yayılmasına neden oluyor. Bu durum, hane halkının enerji dışındaki harcamalar için ayırabildiği geliri de azaltıyor.

Bununla birlikte açıklanan 100 sterlinlik ödeme, enerji fiyatlarına doğrudan müdahale eden bir tavan fiyat uygulaması değil. Hükümet mevcut maliyetlerin bir bölümünü kamu kaynaklarıyla karşılayarak tüketicilerin kullanılabilir gelirini desteklemeyi amaçlıyor. Enerji fiyatlarının daha fazla yükselmesi halinde desteğin hane bütçelerine sağlayacağı rahatlama sınırlı kalabilir.

İngiltere hükümeti, enerji fiyatlarıyla mücadele kapsamında akaryakıt vergilerindeki mevcut indirimleri de uzatma kararı aldı. Litre başına 5 peni tutarındaki vergi indirimi ve vergi dondurma uygulaması 1 Temmuz 2027'ye kadar sürdürülecek. Ağır ticari araçlara yönelik bazı vergi kolaylıkları da aynı dönemde korunacak.

Düzenleme, özellikle otomobillerini iş amacıyla kullananlar, taşımacılık şirketleri ve çiftçiler açısından önem taşıyor. Yüksek motorin maliyetleri lojistik giderlerini artırırken, bu maliyetlerin nihai tüketici fiyatlarına yansıması enflasyon baskısını güçlendirebiliyor. Vergi indirimlerinin uzatılmasıyla bu etkinin bir bölümünün sınırlandırılması amaçlanıyor.

Ancak akaryakıt vergilerinin sabit tutulması, pompa fiyatlarının değişmeyeceği anlamına gelmiyor. Uluslararası petrol fiyatları, rafineri maliyetleri ve döviz kuru hareketleri akaryakıt satış fiyatlarını etkilemeye devam edecek.