İnsan gözyaşının bilimsel açıklaması: Neden ağlarız?

Üzüldüğümüzde, bunaldığımızda, kızdığımızda ve hatta mutlu olduğumuzda ağlarız. Peki, insanların duygusal nedenlerle gözyaşı döktüğü bilinen tek tür olduğunu biliyor muydunuz?

Birçok hayvan bebekken sıkıntısını belirtmek için yüksek sesle ağlasa da, karmaşık duygulara yanıt olarak gözyaşlarını tetikleyecek beyinsel bağlantılara sahip görünmüyorlar.

Bilim insanları gözyaşının nasıl bir fonksiyonu olduğunu anlasa da, insanların neden ağladığı ve duygusal gözyaşının ne işe yaradığı hâlâ tam olarak anlaşılabilmiş değil.

Gözyaşı nedir?

İsviçre'deki İnsan Biyolojisi Enstitüsü'nde araştırmacı Dr. Marie Bannier-Hélaouët, "Gözyaşı mukus, elektrolitler, su, proteinler ve lipitler olmak üzere beş bileşenden oluşuyor" diyor.

Bazal gözyaşı, göz yüzeyinde her zaman mevcut olan gözyaşıdır. Gözün kaygan kalmasını sağlar. Göze böcek veya toz gibi tahriş edici yabancı bir madde girdiğinde refleks gözyaşı salgılanır. Bu, gözün mikroplara ve döküntülere karşı koruyucu bir bariyer görevi gören korneadaki sinir hücreleri tarafından algılanır.

Duygusal gözyaşı

Gözyaşının üçüncü türü olan duygusal gözyaşı, işlerin daha karmaşık hale geldiği yerdir. Beynin duygusal işlem bölgeleri de lakrimal çekirdek ile iletişim kurar. Hollanda'daki Tilburg Üniversitesi'nde klinik psikoloji alanında onursal profesör Ad Vingerhoets'e göre, ağlamak genellikle tek bir duygudan ziyade aşırı duygusal yükü yansıtır.

Yaşlandıkça, ağlamak giderek empatiyle bağlantılı hale gelir. Vingerhoets, olumlu duyguların da gözyaşlarına neden olabileceğini, sanatın ya da doğanın güzelliğinin bazı insanlar için tetikleyici olabileceğini söylüyor.

Ağlamak ne işe yarar?

Birçok insan ağladıktan sonra rahatladığını söylüyor, ancak bu etkinin gerçek olup olmadığı konusunda bilimsel tartışmalar var. ABD'deki Pittsburgh Üniversitesi'nde klinik psikolog ve doçent Lauren Bylsma, ağlamanın bizi daha iyi hissettirip hissettirmediğini anlamaya çalışıyor.

Ağlama başladıktan hemen sonra parasempatik aktivitede artış görüyoruz. Bu, sinir sisteminin sakinleşmemize ve rahatlamamıza yardımcı olan koludur. Ancak Vingerhoets, ağlamanın her zaman daha iyi hissetmemizi sağlamadığına dikkat çekiyor, özellikle de depresyon veya tükenmişlik yaşıyorsak.

Sosyal mesajlar

Ağlamanın başkalarının bize karşı davranışlarını etkileyebileceğine dair bazı kanıtlar var. İsrail'de yapılan bir laboratuvar çalışmasında, kadınların duygusal gözyaşlarını koklayan erkeklerin, tuzlu su solüsyonu koklayan erkeklere kıyasla daha az saldırgan oldukları bulunmuş.

Vingerhoets, insanlarda gözyaşının, ebeveynlerimize bağımlı olduğumuz uzun bir çocukluk dönemi geçirdiğimiz için evrimsel olarak gelişmiş olabileceğine inanıyor.

Neden bazı insanlar daha fazla ağlar?

Bylsma'ya göre erkekler ayda ortalama sıfır ila bir kez ağlarken, kadınlar dört ila beş kez ağlıyor. Kadınlar genel olarak duygusal olarak daha tepkisel veya duygularını daha fazla dışa vurma eğiliminde.

Nihayetinde, ağlamanın sosyal bağ ile ilgili olduğu görülüyor. Vingerhoets'un belirttiği gibi, "Ağlamak bir tür [güçlü duyguları ifade eden] ünlem işareti gibi çalışıyor gibi görünüyor. Şunu fark etmenizi sağlayabilir: 'Anlaşılan bu çok önemli bir şey."