Yeniçağ
Haber akışına dön

İnsanlık Krizi

İnsanlık Krizi

Korkarak yaşayan, düşünmekten vazgeçen toplumlar.

Bugün dünyada ekonomik krizden siyasi krize, güvenlik sorunlarından göç ve savaşlara kadar pek çok krizden söz ediliyor. Herkes kendi alanındaki soruna çözüm arıyor.

Oysa belki de bütün bu krizlerin temelinde daha büyük bir sorun var: İnsanlık krizi!

Tarihi değiştiren insanlara baktığımızda, önemli sorumlulukları çoğu zaman genç yaşlarda üstlendiklerini görürüz.

Fatih Sultan Mehmet, İstanbul'u fethettiğinde 21 yaşındaydı. Mustafa Kemal Atatürk, Millî Mücadele'nin önderliğini üstlendiğinde 38 yaşındaydı. Napolyon, Fransa'da belirleyici bir güç hâline geldiğinde henüz otuzlu yaşlarının başındaydı.

Onları tarihe taşıyan yalnızca gençlikleri değildi. Cesaretleri, düşünceleri ve sorumluluk almaktan kaçınmamalarıydı. İçinde yaşadıkları şartları kader kabul etmediler. Değiştirmek için irade gösterdiler.

Çünkü tarih, yalnızca kendisine sunulan hayatı yaşayanların değil, yaşadığı hayata yön verenlerin hikâyesidir.

Peki bugün ne oldu da insan, kendi hayatına yön verme cesaretini giderek kaybediyor?

Dünyanın pek çok ülkesinde siyaseti ve karar mekanizmalarını ileri yaştaki liderler yönetiyor. Elbette tecrübenin değeri tartışılmaz. Ancak tecrübe, geleceği geçmişin korkularıyla yönetmek değildir. Bir kuşağın endişeleri, kendisinden sonraki kuşakların geleceğini belirlememelidir.

Bugünün insanı yalnızca geçim sıkıntısı, savaş, işsizlik veya siyasi belirsizlikle mücadele etmiyor. Aynı zamanda sürekli bir korku ve güvensizlik içinde yaşıyor.

İşini kaybetmekten, parasını kaybetmekten, geleceğinden endişe etmekten korkuyor. Bazen düşüncesini açıklamaktan, farklı konuşmaktan, itiraz etmekten bile çekiniyor.

Korku ve kaygı, gündelik hayatın sıradan bir parçası hâline geliyor.

Ancak asıl tehlike, insanların korkması değil; korktukça kendi iradelerinden vazgeçmeye başlamasıdır.

İnsan kendisini güvende hissetmediğinde, onu koruyacak güçlü bir el arıyor. Zamanla kendi kararlarını başkalarına bırakıyor. Düşünmek, sorgulamak ve karar vermek yerine birilerinin kendisi adına düşünmesini bekliyor.

Böylece insan, kendi hayatının öznesi olmaktan çıkıp başkalarının kararlarına bağımlı hâle geliyor.

İşte insanlık krizinin en önemli belirtilerinden biri de budur.

Düşünmeden inanmak, araştırmadan taraf olmak!

Korkuyla yaşayan toplumlarda insanlar gerçeği araştırmak yerine kendilerine söylenenlere inanmayı tercih edebiliyor. Çünkü duydukları şey kendi korkularına uygunsa sorgulama ihtiyacı hissetmiyorlar.

Böyle bir ortamda insanları yönlendirmek kolaylaşıyor. Korkular siyasetin malzemesi, kuşkular ayrışmanın aracı hâline geliyor.

Üstelik bu süreçte yalnızca korku değil, inanç ve ideoloji de kullanılabiliyor.

İnanç, insanın vicdanını, ahlakını ve başkalarına karşı sorumluluğunu geliştirmesi gereken bir değerken sorgulamayı engelleyen bir araca dönüştürülebiliyor. İdeoloji, topluma düşünsel bir çerçeve sunması gerekirken farklı düşünenleri susturmanın gerekçesi yapılabiliyor.

Oysa inanmak, düşünmekten vazgeçmek değildir. Bir fikre bağlı olmak, aklı ve vicdanı başkasına teslim etmek anlamına gelmez.

İnsanların inançları üzerinden korkutulduğu, ideolojik aidiyetleri üzerinden sınıflandırıldığı ve kendilerinden sürekli sadakat göstermelerinin beklendiği yerde özgür düşünce gelişemez.

Daha da önemlisi, güvenlik endişeleri zaman zaman insanların itaat ve biata yönlendirilmesinin gerekçesi hâline getiriliyor.

Elbette güvenlik her toplumun temel ihtiyaçlarından biridir. Devletin görevi insanları tehlikelerden korumaktır. Ancak güvenlik ile özgürlük birbirinin düşmanı değildir. Güvenliği sağlama iddiası, insanların düşünme, konuşma, eleştirme ve itiraz etme haklarını ortadan kaldırmanın gerekçesi olamaz.

Çünkü güvenlik adına sorgulamayan, itiraz etmeyen ve yalnızca kendisine söyleneni yapan bir toplum oluşturmak, güvenli bir gelecek kurmakla aynı şey değildir.

Bir toplumda sadakat, aklın; itaat, vicdanın; biat ise özgür iradenin önüne geçiriliyorsa orada yalnızca siyasi değil, ahlaki ve insani bir sorun da yaşanıyor demektir.

İnsanlar birbirini anlamaya çalışmak yerine birbirinden şüpheleniyor. Farklı düşünceyi tehdit, farklı hayatı tehlike olarak görüyor.

Oysa bir toplumun ayakta kalmasını sağlayan şey herkesin aynı düşünmesi değildir. Farklı düşünen insanların birbirine güvenebilmesidir.

Düşünce özgürlüğünün olmadığı, insanların konuşmaktan çekindiği, eleştirinin tehdit olarak algılandığı yerde toplumsal gelişmeden söz etmek mümkün değildir.

Çünkü düşünmeyen insan kolay yönlendirilir. Sorgulamayan insan kolay aldatılır. Korkutulan insan ise özgürlüğünden vazgeçmeyi güvenlik zannedebilir.

Bugün teknoloji gelişiyor, bilim ilerliyor, iletişim imkânları artıyor. İnsanlık bilgiye tarihin hiçbir döneminde olmadığı kadar kolay ulaşıyor. Fakat bilgiye ulaşmakla düşünmek aynı şey değil.

Dünyanın en gelişmiş teknolojilerine sahip olabilirsiniz. Ekonomik olarak güçlü de olabilirsiniz. Ancak insanınız düşünemiyor, sorgulayamıyor, kendisini özgürce ifade edemiyor ve geleceğe güvenle bakamıyorsa orada ciddi bir sorun var demektir.

Bu nedenle bütün krizleri yalnızca ekonomiyle, siyasetle veya yönetimle açıklamak eksik kalır. Bunların hepsinden önce insanın kendisiyle, toplumla ve gelecekle kurduğu ilişkide bir bozulma yaşanıyor.

Belki de yeniden hatırlamamız gereken en önemli gerçek şudur: İnsan, hayatını başkasının insafına bırakmak için dünyaya gelmedi.

Gençlerin geleceği geçmişin korkularına, toplumların kaderi yönetenlerin kaygılarına, insanların iradesi de başkalarının kararlarına teslim edilemez.

Tecrübe geçmişin birikimidir. Gelecek ise akıl, cesaret ve umutla kurulur.

Tarihi değiştiren insanlar, yaşadıkları dünyanın şartlarına boyun eğmeyenlerdi. Bugünün insanı da kendisine sunulan korkuları kader olarak kabul etmemeli.

Çünkü bir toplumun geleceğini ne kadar korktuğu değil, ne kadar özgür düşünebildiği belirler.

Korkarak yaşayan insan, bir süre sonra yaşamaktan vazgeçmeden özgürlüğünden vazgeçebilir.

Özgürlüğünden vazgeçen insanın yarattığı krizi çözecek hiçbir yönetim biçimi yoktur.

Belki de bugün her gün tekrarını yaşadığımız, farklı isimler ve gerekçelerle karşımıza çıkan olayların ortak paydasını burada aramak gerekiyor.

Ekonomik kriz, siyasi kriz, güvenlik krizi, toplumsal kriz…

Bunların her biri kendi başına önemlidir. Ancak insanı aklından, vicdanından, özgür iradesinden ve sorgulama hakkından uzaklaştıran anlayışlar varlığını sürdürdükçe bu krizlerin kalıcı biçimde çözülmesi mümkün değildir.

İnancı korkuya, ideolojiyi itaate, güvenliği biata dönüştürerek insanları yönetmek; krizi çözmek değil, krizin üzerini örtmektir.

Çünkü insanın düşünme hakkını elinden alan, iradesini başkasına teslim ettiren ve korkuyu yönetim aracına dönüştüren her anlayış, insanlık krizinin hem sonucu hem de sebebidir.

Her gün tekrarını yaşadığımız şey tam olarak budur: yaşadığımız bir insanlık krizidir!

Okumaya devam et

Pusholder

Senin gündemin

Okuma seçenekleri

Push AIÖzet

PusholderKaynakta oku
yenicaggazetesi.com