İran'ın yıllardır sürdürdüğü devasa baraj ve su altyapısı projeleri, uluslararası kamuoyunda yeni bir tartışmanın merkezine yerleşti. Amerikan gazetesi The New York Times (NYT), 16 Kasım 2026 tarihinde yayımladığı araştırmasında, ülkedeki bazı barajların yalnızca tarımsal sulama ve elektrik üretimi için değil, yer altındaki askerî tesislere destek sağlamak amacıyla da inşa edilmiş olabileceğini gündeme taşıdı.
İran'daki Barajların Ardındaki Askerî Sır İddiası!

Araştırmanın en dikkat çekici ayrıntısı ise ABD ve İsrail'in İran'daki askerî hedeflere yönelik saldırılarıyla barajların coğrafi dağılımı arasındaki benzerlik oldu.
533 BARAJ İNCELENDİ! HARİTADAKİ BENZERLİK DİKKAT ÇEKTİ
Almanya'daki Hamburg Teknoloji Üniversitesi'nden su güvenliği uzmanı Nima Shokri ve ekibi, İran genelinde en az 533 barajın bulunduğunu belirledi.
Uzmanlar, yıllardır ülkede özellikle su ihtiyacının sınırlı göründüğü bölgelerde neden bu kadar çok baraj ve su transfer projesi hayata geçirildiğini araştırıyordu.
Ancak 2026 yılında ABD ve İsrail'in İran'daki şüpheli füze tesislerine düzenlediği hava saldırıları, araştırmaya farklı bir boyut kazandırdı.
Shokri, saldırıların gerçekleştirildiği noktaları gösteren haritayla barajların konumlarını karşılaştırdığında, iki haritanın birbirine dikkat çekici ölçüde benzediğini fark etti.
Bu benzerlik, bazı su projelerinin askerî amaçlarla bağlantılı olabileceği ihtimalini gündeme getirdi. Ancak araştırmacılar, coğrafi yakınlığın tek başına doğrudan bir bağlantıyı kanıtlamadığının altını çiziyor.
DAĞLARIN ALTINDAKİ GİZLİ 'FÜZE ŞEHİRLERİ'
İran'ın uzun yıllardır geliştirdiği yer altı askerî tesisleri, ülkenin savunma stratejisinin önemli parçalarından birini oluşturuyor.
Tahran yönetiminin "füze şehirleri" olarak adlandırdığı bu tesisler, dağların derinliklerine inşa edilen güçlendirilmiş tünel ve odalardan oluşuyor.
Söz konusu komplekslerde uzun menzilli balistik füzelerin ve insansız hava araçlarının depolanması, konuşlandırılması ve üretimine yönelik altyapı bulunuyor.
Washington Institute uzmanı Farzin Nadimi'nin değerlendirmesine göre İran genelinde en az 30 yer altı askerî tesisi bulunuyor.
Bu tesislerin faaliyetlerini sürdürebilmesi için güvenilir su ve elektrik kaynaklarına ihtiyaç duyulması, barajlarla askerî altyapı arasındaki olası ilişkiye yönelik şüpheleri artırıyor.
UZMANLARIN DİKKAT ÇEKTİĞİ AYRINTI: BAĞIMSIZ ENERJİ VE SU KAYNAĞI
NYT'nin görüştüğü yedi su ve askerî güvenlik uzmanı, büyük askerî komplekslerin barajlara yakın konumlandırılmasının stratejik avantaj sağlayabileceğini belirtti.
İsrail askerî istihbaratının eski İran analistlerinden Danny Citrinowicz'e göre yer altı füze tesislerinin bağımsız su ve elektrik kaynaklarına sahip olması, ülkenin genel altyapısı zarar görse bile askerî faaliyetlerin devam etmesini sağlayabilir.
Bu değerlendirme, barajların bazı askerî tesisler için alternatif enerji ve su kaynağı olarak planlanmış olabileceği ihtimalini güçlendiriyor.
Ancak uzmanlar, bunun henüz doğrulanmış bir askerî plan değil, eldeki bulgulara dayanan bir değerlendirme olduğunu vurguluyor.
ZAGROS DAĞLARI'NDAKİ SU PROJESİ DE MERCEK ALTINDA
Araştırmada dikkat çekilen örneklerden biri, Zagros Dağları'ndan Yezd bölgesine su taşınmasını amaçlayan büyük altyapı projesi oldu.
California Üniversitesi Irvine kampüsünden su uzmanı Amir Aghakouchak, bölgedeki füze tesislerine ilişkin haberler ve mart ayında gerçekleştirilen hava saldırılarının ardından söz konusu projenin askerî ihtiyaçlardan da etkilenmiş olabileceğini değerlendirdi.
İran'ın bazı bölgelerinde yıllardır devam eden su sıkıntısına rağmen büyük altyapı yatırımlarının hangi gerekçelerle planlandığı sorusu, böylece yeniden gündeme geldi.
2018'DE TUTUKLANAN ÇEVRECİLERİN DOSYASI YENİDEN GÜNDEMDE
NYT'nin araştırmasında yalnızca barajlar değil, İran'da 2018 yılında tutuklanan çevre ve yaban hayatı koruma uzmanlarının yaşadıkları da ele alındı.
İran Devrim Muhafızları tarafından gözaltına alınan çevrecilerin bazıları, hassas askerî bölgelerde araştırma yapmakla suçlanmıştı.
Araştırmada, çevre koruma çalışmalarının farkında olmadan gizli askerî tesislerin yakınında yürütülmüş olabileceği ihtimali üzerinde duruldu.
Basra Körfezi kıyısındaki Hürmüzgan eyaletinde yürütülen yaban hayatı araştırmalarının güvenlik makamlarınca neden hassas görüldüğü de yeniden sorgulandı.
Ancak çevrecilerin tutuklanmasıyla yer altı füze tesisleri arasında doğrudan bir bağlantı kurulamamış durumda.
İRAN'DAN İDDİALARA YANIT GELDİ Mİ?
The New York Times'ın haberine göre İran Dışişleri Bakanlığı, Enerji Bakanlığı ve baraj projelerinde de rol üstlenen Devrim Muhafızları, araştırma kapsamında yöneltilen sorulara yanıt vermedi.
Öte yandan İran'ın ciddi su sıkıntısı yaşadığı ve barajların önemli bir bölümünün içme suyu, sulama ve elektrik üretimi gibi temel sivil ihtiyaçlara hizmet ettiği de vurgulanıyor.
Uzmanlara göre askerî amaçlarla bağlantılı olabilecek projelerin varlığı ihtimali, ülkedeki bütün barajların askerî amaçlarla inşa edildiği anlamına gelmiyor.




