İsrail'de 28 Gün Düğümü, Bölgeyi Hangi Senaryolar Bekliyor?

İsrail'de 27 Ekim seçimleri Netanyahu'nun siyasi geleceğini belirsizliğe sürüklerken ülke yeni bir koalisyon krizinin eşiğine geldi. Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, 8 Kasım'da hükümeti kurma görevini Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot'a verdi. Eski Genelkurmay Başkanı Eisenkot'un hükümeti kurmak için 28 günü bulunuyor. Gerekirse bu süre 14 gün daha uzatılabilecek. Ancak parlamentodaki parçalı yapı, yeni hükümetin kurulmasını zorlaştırıyor. Üstelik gelişmeler yalnızca İsrail iç siyasetiyle sınırlı değil. ABD'nin İran politikasından Gazze'nin geleceğine, Suriye'deki askeri dengelerden Türkiye-İsrail ilişkilerine kadar birçok başlık koalisyon pazarlığının sonuçlarından etkilenebilir.

120 sandalyeli İsrail parlamentosunda Netanyahu'nun Likud Partisi 27 milletvekili çıkarmasına rağmen sağ ve dini partilerden oluşan blok 53 sandalyede kaldı. Eisenkot'un liderliğindeki dört partili muhalefet bloku ise 48 milletvekili kazandı. Arap partilerinin elde ettiği 19 sandalye, koalisyon hesaplarında belirleyici konuma yükseldi. Cumhurbaşkanı Herzog'un görüşmelerinde 67 milletvekilinin Eisenkot'u, 46 milletvekilinin Netanyahu'yu önermesi muhalefet liderine ilk hükümet kurma fırsatını verdi. Ancak Eisenkot'un görevlendirilmesini destekleyen partilerin aynı zamanda hükümete destek vereceği kesin değil.

Eisenkot'un önünde üç temel seçenek bulunuyor. İlk formül, Netanyahu karşıtı partilerin Arap milletvekillerinin dış desteğiyle azınlık hükümeti kurması. İkinci seçenek, ultra-Ortodoks dini partilerin katılımıyla çoğunluğa ulaşılması. Üçüncü formül ise Likud'un da yer aldığı ulusal birlik hükümeti. Ancak dini kesimlerin askerlik muafiyetleri, Arap partilerinin desteği ve Netanyahu'nun yeni yönetimdeki konumu en önemli anlaşmazlık başlıkları arasında. Eisenkot'un geniş tabanlı hükümet çağrısı da siyasi uzlaşma arayışının devam ettiğini gösteriyor.

Analistlere göre Netanyahu'nun görevden ayrılması, İsrail'in Gazze politikasının tamamen değişeceği anlamına gelmiyor. Eisenkot'un askeri geçmişi ve Hamas'a yönelik güvenlik yaklaşımı, temel hedeflerin yeni yönetimde de korunabileceğine işaret ediyor. Buna karşılık Gazze'nin savaş sonrası yönetimi, insani yardım geçişleri ve Filistinlilerin siyasi geleceği konusunda farklı diplomatik seçeneklerin gündeme gelebileceği telaffuz ediliyor.

Ortadoğu'daki güç dengeleri açısından en kritik dosyalardan biri İran. ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a karşı başlattığı askeri operasyonların ardından bölgedeki gerilim henüz ortadan kalkmış değil. Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler, Irak'ta enerji tesislerine yönelik saldırılar ve Lübnan sınırındaki hareketlilik, çatışmanın genişleyebileceği endişesini canlı tutuyor. Analizlerde ise Eisenkot'un başbakan olması durumunda İsrail'in İran'ın nükleer ve askeri kapasitesini sınırlama hedefinden vazgeçmeyeceğinin altı çiziliyor.

Jeostratejik değerlendirmelerde, İsrail'deki olası iktidar değişiminin Türkiye açısından en önemli etkisinin Suriye'de görülebileceği üzerinde duruluyor. Eisenkot yönetiminin Şam ile güvenlik müzakerelerine yönelmesi, Ankara-Tel Aviv hattındaki gerilimi azaltabilir. Ancak İsrail'in güney Suriye'deki askeri varlığını genişletmesi, iki ülkeyi yeni bir güvenlik krizinin eşiğine taşıyabilir.

Stratejik analizlerde Türkiye açısından üç kritik başlık öne çıkıyor: Suriye'nin geleceği, İran merkezli çatışmaların Irak ve Körfez'e yayılması ve Doğu Akdeniz'deki güç mücadelesi. Özellikle savaşın genişlemesi, İsrail'in Yunanistan ve Güney Kıbrıs'la geliştirdiği askeri ve enerji ortaklıklarının ise hükümet değişse bile sürmesi olası görülüyor. Bölgesel dengeler üzerine yapılan değerlendirmelerde ise asıl belirleyici unsurun Gazze ve Suriye politikaları olacağı vurgulanıyor. Jeostrateji uzmanı ve araştırmacı Ahmet Uslu ise İsrail'de yaşanan siyasi krizi yorumlarken, "Mesele yalnızca Netanyahu'nun geleceğini değil, Ortadoğu'daki güç dengelerini de ilgilendiriyor. Yeni hükümetin, Gazze, İran, Lübnan ve Suriye dosyalarında izleyeceği politikalar belirleyici olacak. Eisenkot'un koalisyon kuramaması durumunda erken seçim ihtimali de gündeme gelebilir" diyor.