İsrail basını, Uluslararası Adalet Divanının (UAD) Myanmar'ın Arakanlı Müslümanlara (Rohingya) karşı soykırım suçu işlediğine hükmetmesinin, Gazze'de soykırım işleyen İsrail'e karşı açılan davada emsal teşkil edebileceği endişesini gündeme taşıdı.
İsrail'de Uad'nin Myanmar Kararının İsrail Aleyhindeki Soykırım Davasına Emsal Oluşturmasından Endişe Ediliyor

İsrail devlet televizyonu KAN ile The Jerusalem Post gazetesinde yayımlanan analizlerde, UAD'nin Myanmar’a ilişkin soykırım kararında benimsediği hukuki ölçütlerin ve ortaya koyduğu içtihadın, İsrail'in Lahey'deki pozisyonunu zorlaştırabileceği değerlendirmesine yer verildi.
KAN'da yayımlanan yazıda, UAD'nin tarihinde ilk kez bir devleti doğrudan soykırım suçu işlemekten sorumlu tuttuğu hatırlatıldı.
Çatışmanın doğrudan tarafı olmayan bir ülkenin başvurusu üzerine UAD'nin hüküm vermesine dikkat çeken yazıda, bu durumun Güney Afrika'nın İsrail aleyhine açtığı davayla ciddi ölçüde örtüştüğü belirtildi.
Uluslararası Adalet Divanı, Myanmar'ın Arakanlı Müslümanlara karşı soykırım işlediğine hükmetti
UAD'nin bir eylemi soykırım saymak için aradığı kanıt kriterlerini esnettiğini ileri süren yazıda, bunun da yargıçların İsrail aleyhindeki davaya bakışıyla bağlantılı olduğu savunuldu.
Yazıda, İsrail'e karşı açılan soykırım davasında kararın 2030'dan önce çıkmasının beklenmediği belirtilirken, bu süre zarfında UAD heyetinde yaşanabilecek değişimlerin ve İsrail'in hamlelerinin sürecin seyrini etkileyebileceği ifade edildi.
The Jerusalem Post gazetesinde yayımlanan analizde ise UAD'nin Myanmar kararının, "soykırım suçunun ispatına yönelik standartları genişleterek İsrail'in savunma kabiliyetine şimdiden kısmen zarar verdiği" değerlendirmesine yer verildi.
UAD'nin yalnızca öldürülen kişi sayısına odaklanmak yerine bedensel ve zihinsel zarar verme, konutların yaygın biçimde yıkılması ve kışkırtıcı açıklamaların soykırım kastına delil sayılması gibi unsurları "daha esnek ölçütlerle" değerlendirdiği savunuldu.
Birleşmiş Milletler (BM) raporlarının Myanmar kararında etkili olduğuna dikkat çeken yazıda, bunun İsrail'in soykırım davası için zorluk oluşturacağı kaydedildi.
UAD'nin Myanmar hakkındaki kararı
UAD, Gambiya'nın Myanmar'a karşı Soykırım Sözleşmesi'nin ihlal edildiği gerekçesiyle açtığı davada, Myanmar'ın Arakanlı Müslümanlara yönelik soykırım işlediğine hükmetti.
Kararda, Myanmar ordusunun 2016-2017 yıllarında Arakanlı Müslümanlara yönelik operasyonları değerlendirildi.
UAD'nin nihai nitelikteki kararına karşı temyiz yoluna başvurulamıyor.
Myanmar ordusu, Ağustos 2017'de Arakan eyaletinin kuzeyinde "temizleme operasyonları" başlatmıştı. Katliamların, tecavüzlerin ve köy yakmaların yaşandığı saldırıların ardından yüz binlerce Arakanlı Müslüman, Bangladeş'e sığınmak zorunda kalmıştı. Gambiya da bunun üzerine 11 Kasım 2019'da UAD'de Myanmar aleyhine soykırım davası açmıştı.
Birleşmiş Milletlerin (BM) yargı organı olan Lahey'deki UAD, Myanmar'ın Arakanlı Müslümanlara karşı soykırım işlediğine hükmederek tarihinde ilk kez bir devleti soykırımdan sorumlu tuttu.
UAD'nin Myanmar kararının, Gazze'de soykırım işlemeyi sürdüren İsrail aleyhine Güney Afrika'nın açtığı dava için de emsal oluşturması bekleniyor.
Güney Afrika'nın İsrail'e karşı UAD'de açtığı soykırım davası
Güney Afrika Cumhuriyeti, 29 Aralık 2023'te, 1948 tarihli Birleşmiş Milletler Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi'ni ihlal ettiği gerekçesiyle İsrail aleyhine Uluslararası Adalet Divanı'nda dava açmıştı.
Güney Afrika, Gazze'deki insani durumun aciliyet teşkil etmesi nedeniyle UAD'den ihtiyati tedbirlere hükmetmesini talep etmişti.
Divan, 26 Ocak, 28 Mart ve 24 Mayıs 2024 tarihlerinde üç ayrı tedbir kararı almıştı.
Bu kararlarda İsrail'in, Soykırım Sözleşmesi'nin 2. maddesinde tanımlanan fiillerin işlenmemesi için gerekli tüm önlemleri alması, İsrail ordusunun soykırım fiillerini engelleyecek tedbirleri ivedilikle uygulaması, özellikle Refah'taki soykırım tehlikesi oluşturabilecek askeri operasyonları sonlandırması ve aldığı tedbirleri düzenli olarak Divan'a raporlaması istenmişti.





