İşsizlik Maaşının Hesaplaması Değişiyor

Kamu Denetçiliği Kurumu, milyonlarca çalışanı yakından ilgilendiren işsizlik maaşı ile ilgili önemli bir karara imza attı ve kararını da tavsiye olarak İŞKUR’a iletti.

Bu karara göre, işsizlik maaşı eksik hesaplanıyor. İŞKUR, tavsiye kararını dikkate alırsa, işsizlik maaşı hesaplamasında değişikliğe gidilecek.

Önce işsizlik maaşı ile ilgili bilgi vereyim ki, Kamu Denetçiliği Kurumu’nun tavsiye kararı daha iyi anlaşılsın. İşsizlik maaşı İŞKUR tarafından İşsizlik Sigortası Fonu’ndan ödeniyor. Kendi istek ve kusuru dışında işvereni tarafından işten çıkartılanlar işsizlik maaşından yararlanabiliyor. Çalışanın işsizlik maaşı alabilmesi için; işten çıkarılmadan önceki son 3 yıl içinde en az 600 gün süre ile işsizlik sigortası primi ödemiş ve işten çıkarılmadan önceki son 120 gün sigortalı olarak çalışmış olması gerekiyor.

İşsizlik ödeneği, sigortalının son 4 aylık (120 gün) prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının yüzde 40’ı olarak hesaplanıyor. İşsizlik ödeneği miktarı aylık asgari ücretin brüt tutarının yüzde 80’ini geçemiyor. İşsizlik ödeneğinden sadece damga vergisi kesiliyor. Son 3 yıl içinde 600 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olanlara 180 gün (6 ay), 3 yıl içinde 900 gün prim ödemiş olanlara 240 gün (8 ay), 3 yıl içinde 1080 gün prim ödemiş olanlara da 300 gün (10 ay) işsizlik maaşı ödeniyor. Örneğin, asgari ücretli bir çalışana, işten çıkarıldığında bugün itibariyle aylık 13 bin 111 lira ödeniyor.

Buraya kadar sorun yok. Sorun, aynı anda iki işyerinde çalışıp, iki işyerinden de sigorta primi ve işsizlik sigortası kesintisi ödenip, işten çıkartılanlarda. Kamu Denetçiliği Kurumu’nun yanlış hesap yapılıyor deyip, İŞKUR’a tavsiye niteliğinde gönderdiği karar da bununla ilgili.

Yaşanan gelişmeyi herkesin anlayacağı şekilde özetleyeyim. İki şirkette çalışan, her iki şirketten de SGK primi ve işsizlik sigortası primi ödenen kişi, işten çıkartılıyor. Çalışan, işsizlik maaşına başvuruyor. İŞKUR, çalışanın prime esas kazancını hesaplayıp, işsizlik maaşı bağlıyor. Bunun üzerine çalışan işsizlik ödeneği hesabına dahil edilen son 4 aylık dönemde iki işyerinde eş zamanlı çalıştığı, her iki işyerinden elde edilen prime esas kazançlar üzerinden SGK’ya prim bildirimi yapıldığı, işsizlik ödeneğinin aritmetik ortalama esas alınarak hesaplandığı gerekçesiyle; Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvurup, işsizlik maaşının yeniden hesaplanmasını talep ediyor.

İŞKUR ise iki işyerinde eş zamanlı çalışmalarda prime esas kazançların doğrudan toplanarak, hesaplanmasına mevzuatın izin vermediğini; prim gün ve kazançların toplamının 30 günlük karşılığının esas alındığını öne sürüyor.

Kamu Denetçiliği Kurumu konuyu inceliyor ve İŞKUR’a tavsiye kararı hazırlıyor. İşsizlik sigortasının işyerinde çalışırken kasıt ve kusuru olmaksızın işini kaybeden sigortalıların işsiz kalmaları nedeniyle uğradıkları gelir kaybını, belli süre ve ölçüde karşılayan zorunlu bir sigorta olduğunun belirtildiği kararda, işsizlik ödeneğinin, karşılıksız bir sosyal yardım niteliğinde olmayıp, işsizlik riskine karşı oluşturulan zorunlu sosyal sigorta sisteminin bir unsuru olduğuna değiniliyor. Bu nedenle de ödenek tutarının teknik olarak hesaplanamayacağını, sigortalının işsizlik nedeniyle oluşan gelir kaybının gözetilmesi gerektiği vurgulanıyor. Kurum, birden fazla işyerinden bildirilen ve işsizlik sigortası primine tabi tutulan kazançların ortalamalarının alınmasının işsizlik maaşını sigortalı aleyhine azalttığına, bunun da uygun olmadığına karar veriyor.

Kamu Denetçiliği Kurumu, inceleme sonucunda, aynı dönemde iki aynı işyerinden bildirilen prime esas kazançlarının işsizlik ödeneğinin hesabında toplamları alınarak, birlikte değerlendirilmesi gerektiğine karar veriyor. İŞKUR’a da işsizlik maaşının yeniden hesaplanması gerektiğini ve yeni hesaplamadan oluşacak fark tutarının da çalışana ödenmesini tavsiye ediyor.