Erkeklerde en sık görülen kanser türlerinden biri olan prostat kanserinde genetik yatkınlığın yanı sıra çalışma koşulları ve mesleki maruziyetlerin de risk faktörleri arasında yer aldığı bildirildi. Araştırmalarda hastalığın görülme sıklığı, maruz kalınan kimyasallar nedeniyle itfaiyecilerde genel nüfusa kıyasla yüzde 21, petrol endüstrisi çalışanlarında ise yüzde 13 daha yüksek hesaplandı.
İtfaiyecilerde Prostat Kanseri Riski Yüzde 21 Daha Yüksek

Türk Tıbbi Onkoloji Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Bülent Karabulut, yaptığı açıklamada prostat kanserinin erken evrede çoğu zaman belirti vermeden ilerleyebildiğini söyledi. Bu nedenle erkeklerin kişisel risklerini tanımasının ve sağlık kontrollerini aksatmamasının önem taşıdığını belirtti.
Hastalık belirti vermeden ilerleyebiliyor
Karabulut, dünyada her yıl yaklaşık 1,5 milyon kişiye prostat kanseri tanısı konulduğunu söyledi. Türkiye’de de her yıl yaklaşık 19 bin erkeğin bu hastalığa yakalandığını, yaklaşık 4 bin 800 kişinin ise prostat kanseri nedeniyle hayatını kaybettiğini kaydetti.
Prostat kanserinin Türkiye’de erkeklerde en sık görülen ikinci kanser türü olduğuna dikkat çeken Karabulut, hastalığın toplumda genellikle ileri yaştaki erkeklerle ilişkilendirildiğini ancak 40’lı yaşlarda da ortaya çıkabildiğini söyledi.
Karabulut, vakaların yaklaşık yüzde 30’unda herhangi bir belirti görülmeden ilerleyebildiğini bildirirken, hastalığın erken dönemlerinde belirgin şikayetlere neden olmayabildiğini aktardı.
Karabulut, idrar yapma güçlüğü, sık idrara çıkma, bel ve sırt ağrıları ile idrarda kan görülmesi gibi şikayetlerin dikkate alınması gerektiğini vurguladı. Bu tür belirtiler ortaya çıktığında vakit kaybetmeden doktora başvurulmasının önemine işaret etti.
Bazı meslek gruplarında görülme sıklığı daha yüksek
Karabulut, çalışma hayatındaki bazı koşulların ve mesleki maruziyetlerin prostat kanseriyle ilişkili olabileceğini söyledi. Bu alanda yapılan araştırmaların farklı meslek gruplarına ilişkin dikkat çekici sonuçlar ortaya koyduğunu da sözlerine ekledi.
Karabulut, mesleki maruziyetlerin prostat kanseri açısından üzerinde durulması gereken konular arasında yer aldığını ifade etti. Araştırmaların çalışma ortamındaki kimyasal etkenlerin ve biyolojik ritmi etkileyen koşulların uzun vadeli sağlık sonuçlarının incelenmesi açısından önem taşıdığını söyledi.
Karabulut’a göre bu bulgular tek başına belirli bir mesleğin doğrudan prostat kanserine neden olduğunu göstermiyor, ancak mesleki koşulların hastalıkla olası ilişkisinin daha kapsamlı araştırılması gerekiyor. Erkeklerin mesleki geçmişlerini ve çalışma ortamlarında maruz kaldıkları koşulları sağlık değerlendirmelerinde hekimleriyle paylaşmalarının önemli olduğunu da söyledi.
Karabulut, "Bir meta-analizde itfaiyecilerde prostat kanseri görülme sıklığı genel nüfusa kıyasla yüzde 21 daha yüksek bulunurken, petrol endüstrisi çalışanlarında bu oran yüzde 13 olarak hesaplanıyor. Tarım işçilerinde özellikle yoğun pestisit maruziyetinin riskle ilişkili olabileceği, uzun mesafeli uçuş yapan pilotlarda ise uçuş saatleri arttıkça prostat kanseri riskinin yükselebileceği bildiriliyor." dedi.
Karabulut, itfaiyecilerde prostat kanseri görülme sıklığının genel nüfusa kıyasla yüzde 21 daha yüksek bulunmasının olası nedenlerini şöyle anlattı:
"İtfaiyeciler yangın sırasında yalnızca alevlere değil, çok sayıda kimyasal ve potansiyel kanserojen maddeye de maruz kalıyor. Ahşap, plastik ve lastik gibi malzemelerin yanmasıyla açığa çıkan zehirli gazlar ve dumanın yanı sıra arsenik ve kadmiyum gibi ağır metaller ile yangın söndürme köpüklerinde bulunan bazı kimyasallar da itfaiyecilerin maruz kaldığı maddeler arasında yer alıyor. Bu maruziyetlerin bir kısmı prostat kanseri riskine katkıda bulunabilecek olası etkenler arasında değerlendiriliyor. Hücrelerde DNA hasarına yol açmanın yanı sıra hormonal sistemi etkileyerek endokrin bozulmasına neden olmaları da bu ilişkinin olası mekanizmalarından biri olarak gösteriliyor. Gece vardiyaları ve düzensiz çalışma saatleri de vücudun biyolojik ritminin bozulmasına neden olabiliyor. Sirkadiyen ritimdeki bozulmalar mesleki maruziyetler ile birleştiğinde bu meslekte prostat kanseri görülme riski genel nüfusa kıyasla artıyor."
Aile öyküsü riski 4 katına ulaştırabiliyor
Karabulut’a göre aile geçmişi, prostat kanserinde önemli risk faktörleri arasında bulunuyor. Birinci derece yakınlarında hastalık öyküsü bulunan erkeklerin kişisel risklerini daha yakından takip etmesi gerektiğini söyledi.
Karabulut, babasına prostat kanseri tanısı konulan erkeklerde hastalık riskinin 2 kat, erkek kardeşinde prostat kanseri bulunanlarda ise 3 kat arttığını söyledi. Ailede birinci derece iki veya daha fazla yakının, örneğin hem baba hem de erkek kardeşin hastalık öyküsü taşıması halinde riskin toplum ortalamasının 4 katına ulaşabildiğini de söyledi.
Karabulut, aile öyküsünün kişisel risk değerlendirmesinde göz önünde bulundurulması gerektiğini söyledi. Erkeklerin yalnızca yaşlarını değil, ailelerindeki kanser geçmişini de sağlık kontrolleri sırasında hekimleriyle paylaşmasının erken değerlendirme açısından önem taşıdığını dile getirdi.
Tedavi yaşam kalitesini de etkileyebiliyor
Karabulut, prostat kanseri tedavisinin hastaların yalnızca fiziksel sağlığını değil, cinsel yaşamını, eş ilişkilerini ve psikolojik durumunu da etkileyebildiğini anlattı. Tedavi sürecinde ve sonrasında yaşanan bu değişimlerin hastaların yaşam kalitesi üzerinde belirleyici olabildiğini söyledi.
Karabulut, prostat kanseri tedavisi gören hastaların kontrollerde sıklıkla tedavinin ne zaman sona ereceğini sorduğunu aktardı. Bu sorunun arkasında tedavinin fiziksel zorluklarının yanı sıra cinsel yaşamda yaşanan değişimler, eş ilişkilerine ilişkin kaygılar ve günlük yaşama yansıyan endişelerin de bulunduğunu söyledi.
Karabulut’a göre tedavi sürecinde ortaya çıkabilen bu sorunlar, hastaların yaşamlarının doğal bir parçası olarak kabul edilerek değerlendirilmeli. Tedavi sonrasında yaşam kalitesini ve cinsel fonksiyonları desteklemeye yönelik farklı seçeneklerin bulunduğunu söyledi.
Karabulut, gerektiğinde psikolojik destek, aile terapileri ve eşlerin de sürece dahil edildiği görüşmelerle hastaların yaşadığı sorunların aşılmasına yardımcı olabildiklerini söyledi. Hastaların tedavi sırasında veya sonrasında karşılaştıkları değişimleri hekimleriyle paylaşmaktan çekinmemesi gerekiyor.
Karabulut, kanser tedavisinin yalnızca hastalığın kontrol altına alınmasıyla sınırlı değerlendirilemeyeceğini belirterek, "Sosyal gerçekleri göz ardı ederek kanser tedavisi yürütemeyiz. Tedaviye yalnızca fiziksel bir süreç olarak değil, hastanın psikolojik, sosyal ve aile yaşamını da kapsayan bir bütün olarak bakmalıyız. Amacımız yalnızca hastalığı tedavi etmek değil, hastalarımızın yaşam kalitesini de korumak." değerlendirmesinde bulundu.
Karabulut’a göre prostat kanserinde erken değerlendirme ve tedavi sürecinin yanı sıra hastaların yaşam kalitesini koruyacak destekler de önem taşıyor. Erkeklerin sağlık sorunlarını ve tedavi sürecinde yaşadıkları kaygıları hekimleriyle açıkça paylaşmaları gerekiyor.



