Alman kimya ve ilaç devi Bayer'in, yabani ot ilacı Roundup'ın kansere neden olduğu iddiaları nedeniyle açılan davaları sonuçlandırmak amacıyla hazırladığı 7,25 milyar dolarlık uzlaşma ABD'de mahkeme tarafından onaylandı. Missouri'deki mahkemenin kararı, mevcut ve gelecekte hastalık teşhisi alabilecek binlerce kişiyi kapsıyor. Anlaşma kapsamında hak sahiplerine hastalıklarının ağırlığına, yaşlarına ve ilaca maruz kalma sürelerine göre ortalama 10 bin ile 165 bin dolar arasında ödeme yapılması öngörülüyor.
Kanser Suçlamalarının Ardından Bayer'e 7,25 Milyar Dolarlık Ödeme Yükü

Alman ilaç ve kimya şirketi Bayer, 2018 yılında satın aldığı Monsanto'dan devraldığı Roundup kaynaklı kanser davalarında önemli bir aşamayı geride bıraktı. ABD'nin Missouri eyaletinde görülen davalarda bir yargıç, şirketin binlerce mevcut ve gelecekteki davayı sonuçlandırmak amacıyla hazırladığı 7,25 milyar dolarlık uzlaşma planına onay verdi. 20 Kasım Cuma günü verilen kararla birlikte Bayer'in yıllardır devam eden Roundup kaynaklı hukuki sorunlarını sınırlandırmaya yönelik en kapsamlı adımlarından biri hayata geçmiş oldu.
Missouri Eyalet Mahkemesi Yargıcı Timothy Boyer, anlaşmayı adil, makul ve yeterli buldu. Böylece Roundup kullanımı sonrasında Hodgkin dışı lenfoma olarak bilinen kan kanserine yakalandığını ileri süren kişiler için tazminat sürecinin önü açıldı. Ancak anlaşma, Bayer'in Roundup'ın kansere neden olduğu iddiasını kabul ettiği anlamına gelmiyor. Şirket, ürünün güvenli olduğunu ve kansere yol açmadığını savunmayı sürdürüyor.
7,25 milyar dolarlık ödeme 21 yıla yayılacak
Mahkeme tarafından onaylanan uzlaşma kapsamında Bayer, 21 yıla kadar devam edecek bir ödeme programı çerçevesinde toplam 7,25 milyar dolara kadar kaynak aktaracak. Ödemeler özel olarak oluşturulan bir fon üzerinden gerçekleştirilecek. Anlaşma, daha önce Roundup'a maruz kalmış ve Hodgkin dışı lenfoma teşhisi almış kişilerin yanı sıra ilerleyen yıllarda aynı hastalığa yakalanabilecek belirli kişileri de kapsıyor. Tazminat miktarı her başvurucu için aynı olmayacak. Ödenecek tutarın belirlenmesinde hastanın yaşı, hastalığın ağırlığı, Roundup'a ne kadar süreyle ve hangi koşullarda maruz kaldığı gibi kriterler dikkate alınacak. Anlaşmaya göre bireysel ödemelerin ortalama 10 bin ile 165 bin dolar arasında değişmesi bekleniyor. Özellikle uzun süre Roundup'a maruz kalan tarım işçileri, sanayi çalışanları ve peyzaj işçilerinin daha yüksek ödeme alabilmesi öngörülüyor.
60 yaşından önce agresif Hodgkin dışı lenfoma teşhisi konulan ve uzun süre mesleki maruziyet yaşayan bazı kişilerin ortalama 165 bin dolar ödeme alabileceği belirtiliyor. Buna karşılık 78 yaş ve üzerinde teşhis konulan kişiler için ortalama ödemenin 10 bin dolar seviyesinde olması bekleniyor. Anlaşma kapsamında avukatlık ücretleri için de 600 milyon dolarlık kaynak ayrıldı.
Bayer'in karşı karşıya olduğu dava sayısı 65 bine ulaştı
Roundup kaynaklı kanser iddiaları, Bayer'in son yıllardaki en büyük hukuki ve finansal sorunlarından biri haline geldi. ABD'de yaklaşık 65 bin davayla karşı karşıyaydı. Associated Press'in haberinde ise Roundup ile bağlantılı olarak bugüne kadar şirkete yöneltilen toplam iddia ve başvuru sayısının yaklaşık 200 bine ulaştığı belirtildi. Davacıların önemli bir bölümü, Roundup'ın etken maddesi olan glifosata uzun süre maruz kaldıklarını ve bunun sonucunda Hodgkin dışı lenfoma hastalığına yakalandıklarını ileri sürüyor. Bayer ise ürünün kansere neden olduğu iddialarını reddediyor. Şirket, glifosatın güvenli olduğuna ilişkin çok sayıda bilimsel araştırma ve düzenleyici kurum değerlendirmesini dayanak gösteriyor.
Yıllar içerisinde farklı mahkemelerde görülen davalarda birbirinden farklı kararlar çıkması, şirketin hukuki belirsizliğini daha da artırdı.
ABD Yüksek Mahkemesi'nin kararı uzlaşmanın önünü açtı
Bayer'in 7,25 milyar dolarlık anlaşmasının onaylanmasından önce ABD Yüksek Mahkemesi de Roundup davalarının seyrini etkileyen önemli bir karar vermişti. 25 Haziran 2026 tarihinde açıklanan kararda Yüksek Mahkeme, glifosat içeren Roundup ürünlerinde kanser uyarısı bulunmadığı gerekçesiyle açılan bazı eyalet hukuku temelli davaların federal mevzuat tarafından engellendiğine hükmetti.
Mahkeme, ABD federal düzenlemelerinin ürün etiketlerinde kanser uyarısı zorunluluğu getirmediğini ve eyaletlerin federal düzenlemelerden farklı etiketleme koşulları dayatamayacağını belirtti. Bu karar, Roundup üreticisine karşı açılan binlerce davada davacıların önemli hukuki dayanaklarından birini zayıflattı. Böylece kanser hastaları açısından tazminat elde etme sürecinde belirsizlik artarken Bayer'in hukuki savunma pozisyonu güçlendi. Uzlaşma anlaşması ise Yüksek Mahkeme kararından önce hazırlanmış olmasına rağmen tarafların mahkemenin kararından bağımsız olarak anlaşmaya bağlı kalmayı kabul etmesiyle ilerledi.
Bilim dünyasında glifosat tartışması sürüyor
Roundup'ın temel etken maddesi olan glifosatın kansere neden olup olmadığı, bilim dünyasında ve düzenleyici kurumlar arasında uzun süredir tartışılıyor. Dünya Sağlık Örgütü bünyesindeki Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı, 2015 yılında glifosatı insanlar için muhtemel kanserojen olarak sınıflandırmıştı. Buna karşılık ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA), glifosatın talimatlara uygun kullanıldığında insanlar açısından kanser oluşturmasının muhtemel olmadığı değerlendirmesini yaptı. Bayer de ürünün güvenli olduğunu savunurken düzenleyici kurumların değerlendirmelerine ve bilimsel araştırmalara atıfta bulunuyor.
Tartışmalar, geçen yıl glifosatın güvenliğini destekleyen ve uzun yıllardır etkili kabul edilen eski bir bilimsel çalışmanın geri çekilmesiyle yeniden gündeme geldi. Çalışmanın yayımlandığı dergi, araştırmada önemli eksiklikler bulunduğunu ve Monsanto çalışanlarının katkılarının yeterince açıklanmadığını belirtti. Bu gelişme, glifosatın sağlık üzerindeki etkilerine ilişkin bilimsel tartışmaları yeniden alevlendirdi.
Monsanto satın alması Bayer'e milyarlarca dolara mal oldu
Bayer'in karşı karşıya kaldığı hukuki sorunların temelinde 2018 yılında gerçekleştirdiği Monsanto satın alması bulunuyor. Alman şirket, ABD merkezli tarım kimyasalları üreticisi Monsanto'yu 63 milyar dolara satın alarak Roundup markasını da bünyesine kattı. Ancak satın alma sonrasında Monsanto döneminden kalan kanser davaları Bayer'in finansal tablolarında önemli bir yük oluşturdu.
Şirket, Roundup kaynaklı hukuki maliyetler için daha önce 16 milyar dolarlık karşılık ayırmıştı. Yeni uzlaşma ise bu hukuki riskleri daha öngörülebilir hale getirmeyi amaçlıyor. Bayer Üst Yöneticisi Bill Anderson, mahkemenin onayını şirketin devam eden ve gelecekteki davalardan kaynaklanan riskleri azaltma stratejisinde önemli bir dönüm noktası olarak değerlendirdi.
Anlaşmaya itirazlar var temyiz yolu açık
Mahkemenin onayına rağmen 7,25 milyar dolarlık uzlaşma tüm davacılar ve avukatlar tarafından olumlu karşılanmadı. Kanser hastalarını temsil eden bazı hukukçular, bireysel tazminat tutarlarının hastaların yaşadığı sağlık sorunları ve karşı karşıya kaldıkları mali yüklerle kıyaslandığında yetersiz olduğunu savunuyor. Özellikle gelecekte hastalık teşhisi alabilecek kişilerin uzun yıllar boyunca anlaşmanın koşullarına bağlı kalacak olması eleştirilerin merkezinde bulunuyor. Buna karşılık uzlaşmayı destekleyen avukatlar, ABD Yüksek Mahkemesi'nin kararının ardından birçok davacının tazminat elde etme ihtimalinin daha da zorlaştığını ve garanti ödeme imkanının önemli olduğunu belirtiyor.
Yargıç Timothy Boyer de kararında, anlaşmanın reddedilmesi ve sürecin uzaması halinde özellikle ağır hastalar açısından tazminat bekleme süresinin yıllarca uzayabileceğine dikkat çekti. Mahkemenin onay kararına itiraz edilmesi ve temyiz sürecinin başlatılması ise halen mümkün.
Bayer açısından 7,25 milyar dolarlık anlaşma, yıllardır devam eden Roundup davalarının büyük bölümünü sonuçlandırma yolunda önemli bir adım olarak görülüyor. Ancak şirketin karşı karşıya olduğu bütün hukuki süreçler sona ermiş değil. Bayer, uzlaşma dışında kalan yaklaşık 200 davanın federal mahkemelerde devam ettiğini bildiriyor.


