Karaköy'den Eminönü'ne Kadın Zinciri: 'Kadınların Hayatı Aile Politikalarının Konusu Değildir'

İstanbul’un Karaköy ilçesinde iskele önünde zincir oluşturan kadınlar ‘erkek şiddetini besleyen cezasızlık düzeni’ni protesto etmek için Eminönü’ne yürüdü.

Kadınlar ellerindeki harfleri yan yana getirerek ‘Bir kişi daha eksilmeyeceğiz!’ cümlesini oluşturdu.

25 Kasım Kadın Platformu öncülüğünde Karaköy’de zincir oluşturuldu. Kadınlar zincir halinde Eminönü iskelesine vardıklarında ölümü aydınlatılmamış kadınların hikayelerini aktardılar.

Daha sonra şiddet gören ya da şiddet görme tehlikesindeki kişiler için koruma kararı gibi tedbirler öngören 6284 sayılı kanunun etkili biçimde uygulanmasını talep ettiler:

”Bir kadının daha öldürülmemesi için erkek şiddetini besleyen cezasızlık düzeni son bulmalı; İstanbul Sözleşmesi yeniden yürürlüğe girmeli, 6284 sayılı Kanun etkin biçimde uygulanmalıdır. Kadınların ekonomik ve toplumsal bağımsızlığını sağlayacak politikalar hayata geçirilmelidir.”

Türkiye, kamuoyunda İstanbul Sözleşmesi diye bilinen ‘Kadınlara Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye İlişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesi’nden 20 Mart 2021’de Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın imzasıyla çekilivermişti.

Kadınlar ayrıca iktidarın 2026-2035’i ‘Aile ve Nüfus On Yılı’ ilan etmesinin ardından 2026’nın ilk 10 ayında 245 kadının erkeklerce katledildiğini ve 274 kadının şüpheli şekilde öldüğünü vurguladı.

Eminönü’ndeki açıklama şöyle:

”Kadınların haklarını genişletmek, erkek şiddetini önlemek yerine aileyi merkeze alan politikalarla kadınların emeği, bedeni ve yaşamı denetim altına alınmaya çalışılıyor. Kadınların hayatı aile politikalarının konusu değildir. Bizim ihtiyacımız daha fazla aile söylemi değil; güvenceli iş, eşit ücret, ücretsiz ve erişilebilir kreş, barınma hakkı, özgürlük ve şiddetsiz bir yaşamdır.”

14 Kasım Zincir Eylemi’nde son yıllarda kadınların maruz kaldığı bazı önlenebilir saldırılar şöyle özetlendi:

– Fatmanur Çelik, 30 yaşında genç bir kadındı. Kuran’a Hizmet Vakfı’nda sohbetlere katıldığı sırada vakıf çalışanı Ayhan Şengüler tarafından tecavüze uğradı. Ailesi tarafından Ayhan Şengüler ile evlenmeye zorlandı ve evliliği boyunca cinsel şiddete maruz kaldı.

– Fatmanur, hem kendisi hem de kızı için mücadele etti; ilgili kurumlara ve mekanizmalara başvurdu. Ayhan Şengüler’in kızı Hifa İkra’yı istismar ettiği için yargılandığı davada savcının beraat istemesinin ardından 13 Ocak’ta Anadolu Adliyesi önünde adalet nöbetine başladı. ‘Başıma bir şey gelirse intihar demeyin’ diyen Fatmanur Çelik ve kızı Hifa İkra’nın cansız bedenleri 3 Mart’ta Zeytinburnu Sahili’nde bulundu.

– 14 Ekim’de görülen karar duruşmasında Ayhan Şengüler beraat etti. Fatmanur ise hayattayken, Ayhan Şengüler’e taş attığı gerekçesiyle cezalandırılmıştı. Fatmanur’u cezalandıran erkek yargı, Ayhan Şengüler’i akladı, bir gün bile ceza almasını sağlamadı.

– Fatmanur, tarikat-erkek-yargı işbirliği sonucunda hayatını kaybetti. Fatmanur’un başvuruları dikkate alınsaydı, koruyucu ve önleyici mekanizmalar işletilseydi, Ayhan Şengüler hakkındaki suçlamalar etkin biçimde soruşturulsaydı, Fatmanur bugün hayatta olabilirdi.

– Hifa İkra, henüz 8 yaşında bir kız çocuğuydu. 3 ila 6 yaşları arasında babası Ayhan Şengüler tarafından cinsel istismara uğradı. Babası, Hifa’yı annesi Fatmanur Çelik’i öldürmekle tehdit etti. Hifa’nın yaşadıklarını pedagog eşliğinde, çocukların güvenliğini gözeten koşullarda anlatması gerekirken duruşma salonunda, onlarca erkeğin önünde defalarca ifade vermek zorunda kaldı. Hifa’ya tam 25 kez ‘Baban sana dokundu mu?’ diye soruldu.

– Hifa İkra, 3 Mart’ta annesiyle birlikte Zeytinburnu Sahili’nde ölü bulundu. Fatmanur ve Hifa bugün hayatta değil, Ayhan Şengüler ise bir gün bile tutuklu kalmadı. Bir çocuğun üstün yararı gözetilseydi, istismarı önlemek ve onu korumak için gerekli mekanizmalar işletilseydi, tarikatlar kadınların ve çocukların yaşamı pahasına korunmasaydı, Hifa bugün hayatta olabilirdi.

– Arya 19 yaşındaydı TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi İngiliz Dili Edebiyatı Bölümü öğrencisiydi. 13 Nisan 2026’da kaldığı üniversite yurdunda intihara sürüklendi. Ailesi Arya’ya trans kadın olduğu için şiddet uyguladı, onu onarım terapisine götürdüler. Arya kaldığı yurtta hem yurt yönetimi hem öğrenciler tarafından baskı, dışlanma ve tehditlere maruz kaldı.

– Arya’nın ölümüne intihar deniyor ama Arya’yı intihara sürükleyen koşulların üstünün örtüldüğünü biliyoruz. Arya, devletin trans düşmanı politikalarından beslenen yurt ve okul yönetiminin sistematik şiddetiyle yalnızlaştırıldı. Arya ailesinin ve yurt yönetiminin şiddetine karşı korunsaydı, devletin LGBTİ+ düşmanı politikalarıyla hedef haline getirilmeseydi bugün hayatta olabilirdi.

– İlayda Zorlu 19 yaşında, Karadeniz Teknik Üniversitesi’nde Uluslararası İlişkiler bölümü öğrencisiydi. Polis, İlayda Zorlu’nun ailesini arayarak ‘Kızınız 8 Mart eylemlerine katılıyor, çocuğunuz örgüte katılmış’ dedi. Ailesinin baskısına maruz kalan, evde alıkonulduğunu, okutulmayacağını ve evden kaçmak istediğini arkadaşlarına anlatan İlayda, 17 Nisan 2026’da Hatay’ın Kırıkhan ilçesindeki aile evinde, polis olan babasının silahından çıkan kurşunla hayatını kaybetti.

– Yerel basında ilk olarak İlayda’nın ölümünün ‘kaza’ olduğu yazıldı, daha sonra ölümünden ‘intihar’ olarak söz edildi. Genç kadınlar kendi hayatlarını kurmak, özgürlükleri için mücadele etmek ve örgütlenmek istediklerinde Emniyet ailelerini arıyor, üniversiteliler hakkında yalan bilgiler veriyor, tehdit ediyor ve ailelerle işbirliği yapıyor.

– İlayda da tam bu aile-devlet işbirliği sebebiyle şüpheli biçimde hayatını kaybetti. Hakları ve hayatı için mücadele eden genç bir kadın, polis tarafından hedef gösterilmeseydi bugün hayatta olabilirdi.

– Ayşe Tokyaz, 22 yaşında bir üniversite öğrencisiydi. 2025 Temmuz’da, ihraç polis Cemil Koç tarafından Küçükçekmece’de öldürüldü. Cansız bedeni bir valize konularak katil Cemil Koç’la suç ortaklığı yapan erkekler tarafından yol kenarına bırakıldı.

– Ayşe’nin ikizi Esra, kardeşini kurtarmak için tek başına mücadele etti. Kardeşinin Cemil Koç tarafından zorla evde tutulduğunu söyleyerek polise başvurmak istedi, karakol karakol dolaştı. Karakolda tehdit edildi, taciz edildi, oyalandı. Ayşe’yi korumakla yükümlü polisler, Esra’nın ifadesini eski iş arkadaşları katil Cemil Koç’a gönderdi.

– Ayşe yalnızca Cemil Koç tarafından değil, katilin işlerini yapan, cinayetten sonra evi temizleten, Esra’yı oyalayan, sosyal medyadan taciz eden, ifadesini katile sızdıran ve cinayetten sonra çevirmelere takılmaması için katile eşlik eden polis memurunun da aralarında olduğu erkekler tarafından el birliğiyle katledildi.

– Cemil Koç, Diyarbakır’da görev yaparken Ejegül Ovezova’yı öldürdüğünde, Ejegül’ün ölümünün üzeri intihar denilerek kapatılmasaydı, Esra karakola gittiğinde harekete geçilseydi, Cemil Koç korunmasaydı, Ayşe bugün hayatta olacaktı.

– Dilek İnce, geçimini seks işçiliğiyle sağlayan trans bir kadındı. 2006’da Ankara Eryaman ve Esat’ta trans kadınlara yönelik saldırılar gerçekleşti. Yaşadıkları alanlardan sürülmek ve yaşam hakları ellerinden alınmak istenen trans kadınlardan biriydi. Eryaman-Esat Davası’nda şikayetçi ve tanıktı.

– 10 Kasım 2008 akşamı Ankara Etlik’te otomobilindeyken aracına pompalı tüfekle ateş açıldı. Başından ağır yaralanan Dilek, 11 Kasım 2008’de hastanede hayatını kaybetti. Cinayetin üzerinden 18 yıl geçti. failler bulunamadı.

– 2014’te Pembe Hayat tarafından Dilek İnce’nin adıyla Giysi Bankası kuruldu. Dilek’in adı, hapishanelerdeki trans kadınlarla ve ekonomik zorluk yaşayan LGBTİ+larla dayanışmanın bir parçası oldu. Ayrıca nefret suçlarıyla mücadele edenleri görünür kılmak amacıyla Dilek İnce Nefret Suçları ile Mücadele Onur Ödülleri verilmeye başlandı. Geçtiğimiz günlerde ölüm yıldönümüydü. Aradan 18 yıl geçti. Bir trans kadının yaşam hakkını elinden alanlar hala hesap vermedi. Nefret saldırılarının failleri cezasız bırakılmasaydı Dilek bugün hayatta olabilirdi.

– İpek Er, henüz 18 yaşındaydı. Uzman çavuş Musa Orhan tarafından tecavüze uğradıktan sonra yaşadıklarını anlattığı bir mektup bıraktı. 7 Temmuz 2020’de Musa Orhan hakkında savcılığa başvurarak şikâyetçi oldu. 16 Temmuz’da intihar girişiminde bulundu, 18 Temmuz’da tedavi gördüğü hastanede hayatını kaybetti.

– İpek’in ölümünün ardından büyüyen tepkiler sayesinde Musa Orhan, cinsel saldırı suçundan 12 yıl hapis cezası aldı fakat iyi hal indirimi uygulanarak cezası 10 yıla düşürüldü.

– 22 Ekim 2026’da ise İpek’in ölümüne ilişkin ayrı yürütülen intihara yönlendirme davasında beraat etti. Mahkemede, İpek’in bıraktığı mektup ve tanık anlatımları dosyada yer almasına rağmen, intihara yönlendirme suçunun oluştuğuna ilişkin yeterli delil bulunmadığı sonucuna varıldı. İpek uğradığı cinsel şiddet karşısında yalnız bırakılmasaydı, Musa Orhan erkek yargı tarafından korunmasaydı, bugün hayatta olabilirdi.