Kârı Yüzde 28 Arttı, 3 Bin 500 Kişiyi İşten Çıkarıyor

American Express üçüncü çeyrekte 3,71 milyar dolar net kâr açıklarken küresel çalışan sayısını yaklaşık 3 bin 500 kişi azaltma kararı aldı. Geliri rekor kıran finans devinin yeniden yapılanması, yükselen maliyetlere karşı alınan önlemleri gündeme taşıdı.

ABD merkezli ödeme sistemleri şirketi American Express (AXP), üçüncü çeyrekte kârını yüzde 28 artırmasına rağmen yaklaşık 3 bin 500 çalışanını işten çıkarma kararı aldı. Şirketin net kârı 3,71 milyar dolara ulaşırken gelirleri 20,1 milyar dolarla üçüncü çeyrek rekoru kırdı. Güçlü finansal sonuçlarla aynı anda açıklanan iş gücü azaltımı, şirketin artan faaliyet giderlerini kontrol altında tutma ve yönetim yapısını sadeleştirme hedefinin bir parçası olarak değerlendiriliyor.

American Express'in 23 Ekim'de açıkladığı temmuz-eylül dönemi sonuçlarına göre gelirler yıllık bazda yüzde 9 yükseldi. Şirketin hisse başına kârı 4,14 dolardan 5,42 dolara çıkarken, tek seferlik işlemlerin etkisinden arındırılmış hisse başına kâr 4,68 dolar oldu. Şirket yönetimi, faaliyetlerdeki büyümenin sürdüğünü ancak gelecek dönemde daha düşük maliyetli ve hızlı karar alabilen bir organizasyona ihtiyaç duyulduğunu bildirdi.

American Express'in yeniden yapılanma planı kapsamında küresel çalışan sayısının yaklaşık yüzde 5 azaltılması öngörülüyor. İşten çıkarmalardan yaklaşık 3 bin 500 kişinin etkilenmesi beklenirken bu adım, şirketin son on yıldaki en önemli personel azaltma kararlarından biri olarak öne çıkıyor. Kesintilerin hangi ülkelerde ve iş birimlerinde yoğunlaşacağına ilişkin ayrıntılı bir dağılım henüz açıklanmadı.

Şirketin Üst Yöneticisi Stephen Squeri, kararın faaliyetlerdeki bir daralmadan kaynaklanmadığını belirtti. Yeniden yapılanmanın amacının yönetim kademelerini sadeleştirmek, karar alma süreçlerini hızlandırmak ve operasyonel verimliliği artırmak olduğunu ifade etti. Böylece şirket, müşteri harcamalarının yükseldiği bir dönemde büyümesini daha düşük bir organizasyon maliyetiyle sürdürmeyi hedefliyor.

Yeniden yapılanma kapsamında üçüncü çeyrekte 336 milyon dolarlık gider kaydedildi. Bu tutar, şirketin açıkladığı dönem kârına yansıyan maliyetler arasında yer aldı. Ancak iş gücü azaltımının tüm aşamalarının hangi tarihte tamamlanacağı ve her yıl ne kadar tasarruf sağlayacağı konusunda kesin bir takvim açıklanmadı.

American Express'in kararı, finans sektöründe dijitalleşme ve yapay zekâ yatırımlarıyla birlikte hızlanan verimlilik arayışının da bir göstergesi. Müşteri hizmetleri, ödeme işlemleri ve kurumsal yönetim gibi alanlarda teknolojik altyapının güçlendirilmesi, şirketlerin iş gücü planlamalarını yeniden değerlendirmelerine neden oluyor. Bununla birlikte American Express, açıklanan 3 bin 500 kişilik azaltımın tamamını doğrudan yapay zekâ kullanımına bağlamıyor.

Şirketin üçüncü çeyrek net kârı, geçen yılın aynı dönemindeki 2,9 milyar dolardan 3,71 milyar dolara yükseldi. Yüzde 28'lik artışta ödeme faaliyetlerindeki büyümenin yanı sıra tek seferlik bir varlık satışından sağlanan kazanç da etkili oldu. American Express, Global Business Travel Group'taki iştirak payının satışından vergi öncesi 982 milyon dolarlık kazanç elde etti.

Bu nedenle açıklanan kâr artışının tamamını şirketin temel faaliyetlerindeki büyümeye bağlamak doğru değil. Söz konusu satış kazancının ve yeniden yapılanma maliyetinin etkileri dışarıda bırakıldığında düzeltilmiş net kâr 3,21 milyar dolar olarak gerçekleşti. Düzeltilmiş hisse başına kâr ise geçen yılki 4,14 dolardan 4,68 dolara yükselerek yüzde 13 artış gösterdi.

American Express'in faiz giderleri düşüldükten sonraki toplam geliri 18,43 milyar dolardan 20,06 milyar dolara çıktı. Böylece şirketin çeyreklik gelirleri yüzde 9 büyürken, kart kullanıcılarının harcamaları da yükselişini sürdürdü. Şirketin dönem boyunca kartlarla gerçekleştirilen toplam harcama hacmi yaklaşık 454 milyar dolara ulaştı.

Güçlü gelir artışına rağmen şirketin giderlerini azaltma kararı alması, finansal kuruluşların kârlılık ile maliyet kontrolünü birlikte yönetmeye çalıştığını gösteriyor. Özellikle ödeme sistemleri sektöründe yeni müşteri kazanmak ve mevcut müşterileri elde tutmak için sunulan hizmetler, ödüller ve avantajlar önemli maliyetler yaratıyor. American Express de rekabet gücünü korurken organizasyonunu daha verimli hale getirmeyi amaçlıyor.

American Express'in finansal performansını destekleyen unsurlardan biri, yüksek gelir grubundaki müşterilerinin harcamalarını artırmaya devam etmesi oldu. Üçüncü çeyrekte kart başına ortalama harcama 6 bin 735 dolara ulaşarak geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5 arttı. Seyahat ve eğlence harcamalarındaki büyüme ise yüzde 10 olarak gerçekleşti.

Havayolu biletlerine yönelik kart harcamalarında yüzde 13 artış görüldü. Şirket yönetimi, seyahat alanındaki büyümenin bir bölümünde fiyat artışlarının etkili olabileceğine işaret ederken işlem sayısındaki yükseliş de kart kullanımındaki canlılığın sürdüğünü gösterdi. Özellikle yüksek gelirli müşteri kitlesinin harcamalarını koruması, şirketin gelir performansına destek sağladı.

Şirketin gelirlerinde dikkat çeken diğer gelişme, premium kartların yıllık üyelik ücretlerinden elde edilen kazancın artması oldu. American Express, Platinum kartının yıllık ücretini 695 dolardan 895 dolara yükseltirken kart sahiplerine sunulan avantajları da genişletti. Daha yüksek ücrete geçirilen müşterilerin büyük çoğunluğunun kartlarını kullanmaya devam etmesi, fiyat artışının müşteri kaybı üzerindeki etkisini sınırladı.

Kartlardan alınan net ücret gelirleri bir önceki yılın aynı dönemine göre 400 milyon doların üzerinde yükseldi. Bu gelişme, şirketin yalnızca kartlı harcamalardan değil, üyelik ve hizmet ücretlerinden de daha fazla gelir elde ettiğini ortaya koydu. Bununla birlikte artan müşteri avantajlarının ve ödül programlarının maliyetleri, şirketin gider yönetiminde önemini koruyor.

American Express, üçüncü çeyrek sonuçlarının ardından 2026 yılına ilişkin kâr tahminlerini de yukarı yönlü güncelledi. Şirket, yıl sonu için düzeltilmiş hisse başına kâr beklentisinin alt sınırını 17,30 dolardan 17,60 dolara yükseltti. Üst sınır ise 17,90 dolarda korundu.

Tek seferlik işlemler dahil edildiğinde şirketin yıllık hisse başına kâr beklentisi 18,30-18,60 dolar aralığında bulunuyor. American Express, gelirlerinin yıl genelinde yaklaşık yüzde 10 büyümesini beklemeyi sürdürüyor. Bu tahminler, yönetimin faaliyetlerde ciddi bir yavaşlama öngörmediğine işaret ediyor.

Bununla birlikte şirketin önünde iki ayrı maliyet başlığı bulunuyor. Bir tarafta premium müşteri kitlesini korumak için yapılan hizmet ve ödül harcamaları, diğer tarafta organizasyonu yeniden yapılandırmak için üstlenilen giderler yer alıyor. İşten çıkarma kararının orta vadede ne kadar tasarruf sağlayacağı, bu maliyetlerin yönetiminde belirleyici olacak.

American Express böylece üçüncü çeyreği hem kârını artırarak hem de çalışan sayısını azaltmaya hazırlanarak tamamladı. Şirketin açıkladığı tablo, iş gücü azaltımının mutlaka finansal kayıpların ardından gelmediğini; güçlü büyüme dönemlerinde de maliyet ve verimlilik hedeflerinin personel kararlarını şekillendirebildiğini gösteriyor. Önümüzdeki dönemde yeniden yapılanmanın uygulama takvimi ve faaliyet giderleri üzerindeki etkisi yakından izlenecek.