Cumhuriyet
Haber akışına dön

Kimin Yaşam Alanı?

Kimin Yaşam Alanı?

Dağlarla yerleşimlerin birbirine yaklaştığı Cape Yarımadası’nda babunlarla karşılaşmak gündelik yaşamın parçasıdır. Son derece zeki, güçlü sosyal bağları olan babunlar, karmaşık hiyerarşiler içinde yaşar. Birbirlerini tanır, yavrularını birlikte korur, tehlike karşısında haberleşirler. Dünyanın biyolojik çeşitlilik açısından en zengin kentlerinden biri olan Cape Town’un güzelliği biraz da insanın doğayla iç içe yaşamasından kaynaklanır. Ne var ki bu yakınlığın bedelini çoğu zaman hayvanlar ödüyor. İnsanlardan yiyecek almayı öğrenen babunlar daha sık yerleşimlere giriyor.

Bir tarafta evine giren güçlü bir hayvandan korkan insanlar, diğer tarafta kendi doğal davranışları nedeniyle vurularak cezalandırılan babunlar var. Her iki tarafın da güvenliğini sağlamak kolay değil.

Geçtiğimiz hafta Simon’s Town’da yaşananlar, insanla yaban hayatı arasındaki çatışmayı bambaşka boyuta taşıdı. Waterfall adı verilen 44 üyeli babun sürüsü, yetkililer tarafından yakalanarak elektrikli çitle çevrilmiş yaban hayatı merkezine götürüldü ve sürüdeki dişilere doğum kontrol implantları yerleştirildi. Hayvanlar artık günün 24 saati gözetim altında. Yetkililere göre daha güvendeler. Fakat güvenlik ile özgürlüğün her zaman aynı anlama gelmediği de açık.

ESARET KORUMA ALANI DEĞİLDİR

Kent büyüdükçe babunların doğal yaşam alanları daralıyor. İnsanlarla karşılaşmaları sıklaşıyor, yiyecek bulmak için yerleşim bölgelerine inmeleri yaralanmalara ve ölümlere yol açıyor. Belediye, başka yöntemlerin sonuç vermediğini, taşıma kararının itlaf yerine başvurulan son çare olduğunu savunuyor.

ABD’li ünlü televizyon programı sunucusu Ellen de Generes, Simon’s Town bölgesindeki iki vahşi babun sürüsünün elektrikli çitle çevrili bir merkeze taşınmasına ve kısırlaştırılmasına tepki göstererek tartışmayı uluslararası boyuta taşıdı. Aslında sorun; babunların varlığı değil, insanların onların yaşam alanlarına giderek daha fazla yerleşmesi. “Kogelfontein Babunlarını Kurtarın’’ adlı grubun çağrısında kullanılan slogan bu itirazı özetliyor: “Esaret, doğa koruma değildir.”

İnsanlar, babunların yaşadığını bile bile bu bölgede ev satın aldılar ya da kiraladılar. Ardından da yaşam alanlarını onlarla paylaşmak zorunda kalmaktan şikâyet etmeye başladılar. Üstelik iyi niyetli bazı bölge sakinleri bile çöplerini gerektiği gibi güvence altına alma zahmetine katlanmadı. Mutfak tezgâhlarında meyve dolu kâseler bırakıldı, sebze bahçelerinin üzeri örtülmedi, yiyecek atıkları babunların kolayca ulaşabileceği şekilde ortada tutuldu. Daha önce sosyal medyada sempati ile yayınlanan havuzda parti yapan babun ailesi, arabanın arka kapısını açıp yiyecek çalan veya buzdolabı açıp muz çalan babun görüntüleri, semt sakinleri için eski mizahını yitirdi herhalde!

GÜCÜ HAKLILIKLA KARIŞTIRMAK

Simon’s Town’daki protestoların ardında belki de daha temel bir soru bulunuyor: Bir hayvan insanların yaşadığı yere indiğinde gerçekten kendi sınırlarını mı aşmış oluyor, yoksa biz çoktan onun sınırlarının içine mi yerleşmiş bulunuyoruz? Waterfall babunları artık dağlarda değil, çitlerin ardında. Onların yokluğunda Simon’s Town’un sokakları belki daha sakin olacak. Ama bu sakinliğin, insanla doğa arasındaki çatışmaya kalıcı bir çözüm getirdiğini söylemek zor. Şimdi dünyada bunca acı, savaş ve adaletsizlik varken bir de “babunlara mı dertlenelim” diye düşünenler olabilir. Oysa bütün bu meselelerin birbirinden o kadar da uzak olmadığını düşünüyorum. Gücü elinde tutanın kendi çıkarlarını her şeyin önüne koyması, kendinden zayıf olanın yaşam hakkını kolayca gözardı edebilmesi yalnızca insanın doğayla ilişkisinde karşımıza çıkmıyor. İnsanın doğayla ilişkisinde de kendi türüyle ilişkisinde de değişmeyen bir alışkanlığı var: Gücü haklılıkla karıştırmak.

Okumaya devam et

Pusholder

Senin gündemin

Okuma seçenekleri

Push AIÖzet

PusholderKaynakta oku
cumhuriyet.com.tr