Koç’un Siyanürü Katlanacak

İktidarın sermayeye açtığı Anadolu topraklarında madencilik faaliyetleri genişlemeye devam ediyor. Koç Holding’e bağlı Demir Export, Sivas’ın Kangal ilçesindeki Bakırtepe Altın Madeni’ni büyütmekte kararlı. Şirket, mevcut madenin kapasitesini artırmak ve yeni tesisler kurmak amacıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na başvurdu. Bakanlık ise 7 milyar 123 milyon TL bedelli proje için aynı gün halkın katılım toplantısının tarihini belirledi. Bölgenin toprağını ve su kaynaklarını talan eden madenin genişletilmesi için toplantının 11 Kasım’da düzenleneceği duyuruldu.

Proje Sivas’ın Kangal ilçesine bağlı Eğricek, Elkondu, Pınargözü ve Kalkım köyleri ile Kınalar ve Kayapınar mezralarını kapsıyor. Projeyle mevcut 1.065 hektarlık maden sahası 713 hektar genişletilerek 1.778 hektara çıkarılacak. Açık ocak, kırma-eleme tesisi, yığın liç ve ADR tesisinde kapasite artışına gidilecek. Ayrıca yeni bir demir ocağı ve mobil kırma-eleme tesisi kurulacak.

Kapasite artışının en dikkat çekici ayağını siyanürlü yığın liç alanlarının genişletilmesi oluşturdu. Altın üretiminde kullanılan mevcut 11 milyon metreküplük yığın liç depolama hacmine üç yeni alan eklenecek. Böylece toplam kapasite 36 milyon metreküpü aşarak yaklaşık 66 milyon tona ulaşacak. Depolama hacmindeki üç katı aşan artış, bölgedeki su kaynakları ve toprak üzerindeki olası çevresel etkileri de gündeme getirecek.

Proje kapsamında yıllık yaklaşık 2 milyon 450 bin ton olan cevher üretimi 4 milyon 500 bin tona çıkarılması planlandı. Böylece üretim yaklaşık yüzde 84 artacak. Ayrıca yıllık 1 milyon 970 bin ton kazı kapasitesine sahip Kınalar Açık Ocağı da projeye eklenecek.

Mevcut kırma-eleme tesisinin kapasitesine iki adet sabit tesis ve mobil tesis ilave edilecek. Toplam azami kırma kapasitesi yıllık yaklaşık 8 milyon 270 bin tona ulaşacak.

Proje alanı, bölgenin su varlıkları ve kültürel mirası açısından da kritik bir konumda bulunuyor. Han Deresi, Yoncalık Deresi ve Çalın Deresi doğrudan proje alanının içinden geçiyor. Ayrıca birinci derece arkeolojik sit alanı olan Molladeresi Höyüğü, maden sahasına yalnızca 270 metre mesafede.

Öte yandan çevresel etki değerlendirmesi (ÇED) süreci başlatılan proje için Bakanlığın hızı da dikkat çekti. Demir Export’un kapasite artışı ve yeni tesis ilavesi için yaptığı başvuruyla aynı gün halkın katılım toplantısının tarihi açıklandı. Bakanlık, bölge halkının projeye ilişkin görüşlerini ileteceği toplantının 11 Kasım’da düzenleneceğini duyurdu.

İlçede yaklaşık elli yıldır demir ve krom madenciliği yapan Demir Export, 2006 yılında Bakırtepe’de siyanür ile altın çıkarma ruhsatı aldı. Eylül 2013’ten itibaren Bakırtepe’de siyanür ile altın çıkarma faaliyetine başladı. Maden şirketi ÇED olumlu kararları ile kapasite genişletmeye çalışırken yaşam savunucuları, şirketin aldığı ÇED kararlarına karşı defalarca davalar açtı. 4 kez hem yerel mahkemeden hem de Danıştay’dan yürütmeyi durdurma kararları alan maden Eylül 2016’da Danıştay kararıyla mühürlenerek kapatıldı. Ardından 2021 yılında şirket tarafından Pınargözü köylülerine noter kanalıyla gönderilen yazıda arazilerinin kendi istekleri ile satılmazsa zorla kamulaştırılacağı tebliğ edildi. Ağustos 2026’da ise bölge halkının tüm itirazına rağmen hayata geçirilen ve işletilen madenin Pınargözü köyündeki dereyi kuruttuğu basına yansıdı. Köylüler derelerinin kuruma noktasına geldiğini, suyun hayat verdiği yoncalık ve bostanın artık ekilemez olduğunu açıklarken Koç Holding’in, kepçeyle başka bir yatak kazarak suyu yeniden vermeye çalıştığı ancak debisi düşük, cılız ve yapay akarsunun ötesine geçemediği iddiaları kamuoyuna yansıdı.